Một giá long môn treo biển chỉ dẫn giao thông tại ngã tư Hàng Xanh (TP.HCM) - Ảnh: HỮU DUY
Có ý kiến cho rằng đây là thuật ngữ kỹ thuật ngắn gọn, chính xác và không có gì xa lạ; trong khi một số bạn đọc đề nghị dùng cách gọi gần gũi hơn như "cổng biển báo", "khung treo" để người dân dễ hình dung.
“Giá long môn” là thuật ngữ được sử dụng trong lĩnh vực giao thông, nhưng không phải ai cũng thường xuyên bắt gặp hoặc hiểu ngay ý nghĩa khi nghe qua. Chính sự khác biệt giữa thuật ngữ chuyên ngành và cách gọi trong đời sống đã khiến phần bình luận dưới bài viết có nhiều góc nhìn khác nhau.
"Giá long môn" ngắn gọn, không phải từ nào cũng cần thuần Việt
Bạn đọc Mai Tấn Điệu cho rằng việc một số người cảm thấy “giá long môn” xa lạ chủ yếu do ít sử dụng trong đời sống hằng ngày. Theo bạn đọc này, tiếng Việt vốn sử dụng rất nhiều từ Hán Việt nhưng vì đã quen thuộc nên nhiều người không còn nhận ra nguồn gốc của từ.
Quên hạ thùng xe ben tông giá long môn: Tài xế quá ẩu
Tranh cãi nên dùng từ 'chết đuối' hay 'đuối nước' mới chuẩn?
Bạn đọc này dẫn thêm trường hợp “cát tặc” và cho rằng cách ghép một từ thuần Việt với một từ Hán Việt đôi khi cũng tạo cảm giác lấn cấn.
Từ đó, bạn đọc đặt vấn đề: liệu trong những trường hợp như vậy có nhất thiết phải thay đổi cách gọi hay không.
Cùng quan điểm, bạn đọc Lê Văn Thuận cho rằng “giá long môn” là cách gọi ngắn gọn và đã được giải thích rõ trong hệ thống thuật ngữ chuyên ngành.
Theo bạn đọc này, việc sử dụng từ Hán Việt là điều phổ biến trong tiếng Việt, với nhiều từ quen thuộc như “giáo dục”, “ngân hàng”, “tài chính”, “quốc lộ”...
Bạn đọc Sao Xẹt cho rằng “giá long môn” không phải từ được sử dụng phổ biến trong giao tiếp hằng ngày mà chủ yếu xuất hiện trong các văn bản kỹ thuật, pháp luật. "Vì vậy, việc nhiều người chưa từng nghe qua không đồng nghĩa với việc thuật ngữ này không phù hợp", bạn đọc này nhấn mạnh.
Theo bài viết trước đó của Tuổi Trẻ, “giá long môn” hiện được sử dụng trong các quy chuẩn về giao thông đường bộ để chỉ khung kết cấu ngang qua đường, phía trên phần đường xe chạy, dùng để treo biển báo, đèn tín hiệu hoặc thiết bị giám sát.
Từ "cổng biển báo" dễ hiểu hơn?
Ở chiều ngược lại, một số bạn đọc cho rằng cách gọi hiện nay khiến người dân khó hình dung nếu không làm trong lĩnh vực giao thông.
Bạn đọc tên Bảo đặt vấn đề nếu gọi là “giá long môn” thì người dân có thể liên tưởng đến một dạng “long môn”, trong khi đây thực chất là một kết cấu dùng để treo biển báo trên đường.
Bạn đọc có email đăng ký tên “son...” cho rằng có thể gọi đơn giản là “cổng biển báo”. Theo bạn đọc này, cách gọi vừa thuần Việt, vừa sát với công năng của kết cấu, không tạo cảm giác quá cầu kỳ.
Bạn đọc Liêm cũng đề xuất cách gọi “cổng biển báo giao thông” để người nghe có thể hiểu ngay công trình được dùng làm gì.
Một bạn đọc khác, có địa chỉ doth...gmail, cho rằng có thể gọi là “khung treo”.
Các ý kiến này cùng hướng đến một vấn đề: bên cạnh tính chính xác và thống nhất của thuật ngữ chuyên ngành, cách diễn đạt trong những nội dung hướng đến đông đảo người dân cũng cần bảo đảm khả năng tiếp nhận.
Cần có cách chuẩn hóa thuật ngữ
Không chỉ tranh luận về riêng cụm từ “giá long môn”, bạn đọc Phong Vu cho rằng vấn đề lớn hơn nằm ở cách hình thành và chuẩn hóa các thuật ngữ mới trong tiếng Việt.
Theo bạn đọc này, một thuật ngữ mới cần được xem xét về độ chính xác, khả năng diễn đạt và mức độ dễ hiểu trước khi được sử dụng rộng rãi.
Bạn đọc này đề xuất có một cơ chế để các nhà ngôn ngữ học và những người quan tâm cùng tham gia góp ý, sau đó cơ quan có thẩm quyền xem xét, chuẩn hóa và đưa vào hệ thống từ điển.
Theo cách nhìn này, việc tạo ra một thuật ngữ không nên chỉ dừng ở việc một cá nhân hay tổ chức tự đặt tên, mà cần có quá trình đề xuất, lấy ý kiến và thống nhất cách sử dụng. Những thuật ngữ mới phù hợp sẽ được bổ sung vào kho từ vựng, qua đó góp phần làm phong phú tiếng Việt.
Giá long môn là từ xa lạ hay quen thuộc?Trước những bản tin mới đây nhắc tới cụm từ 'giá long môn', nhiều độc giả bất ngờ và thắc mắc: 'Sống gần 40 năm giờ mới nghe từ này', 'Sao không dùng từ nào thông dụng, dễ hiểu hơn?'...