Tuy nhiên, khối lượng công việc tăng, thiếu nhân lực chuyên môn và hạn chế về hạ tầng số... vẫn là những vấn đề cần được tập trung tháo gỡ để chính quyền hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai tại Sơn La với hệ thống hành chính gồm 14 cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh và 75 đơn vị hành chính cấp xã.
Theo báo cáo của tỉnh đến ngày 17/10/2026, tình hình thực hiện các quy định pháp luật liên quan phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền, hoạt động của bộ máy cơ bản được duy trì thông suốt, không để xảy ra khoảng trống về thẩm quyền. Trong quá trình triển khai, Sơn La đã tập trung rà soát chức năng, nhiệm vụ, kiện toàn tổ chức và hướng dẫn các cơ quan, đơn vị thực hiện nhiệm vụ theo mô hình mới.
Tỉnh đã rà soát 433 nhiệm vụ, nội dung liên quan phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền; trong đó, các sở, ngành cấp tỉnh rà soát 360 nội dung, chính quyền cấp xã rà soát 73 nội dung.
Việc rà soát nhằm xác định rõ nhiệm vụ của từng cấp, vừa hạn chế tình trạng chồng chéo, vừa tránh bỏ sót công việc, đồng thời tạo cơ sở để xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.
Tại xã Chiềng Mung, sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, tổ chức bộ máy chính quyền cơ bản được ổn định; các cơ quan chuyên môn và đơn vị sự nghiệp từng bước đi vào nền nếp.
Ủy ban nhân dân xã phân công nhiệm vụ cho Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và từng thành viên; các cơ quan chuyên môn tiếp tục cụ thể hóa trách nhiệm theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả”.
Ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chiềng Mung cho biết: Với trách nhiệm lớn hơn, cũng là quyền chủ động cao hơn trong giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp, các thủ tục hành chính được xử lý nhanh hơn, thuận lợi hơn.
Qua triển khai, tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt 99,4%, trong đó hồ sơ trực tuyến chiếm hơn 81%...
Thực tế cho thấy, tại không ít xã còn thiếu nhân lực, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Những lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn sâu như khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ thông tin, quản lý đất đai, tôn giáo và cải cách hành chính vẫn cần được tăng cường năng lực.
Đây không chỉ là khó khăn của một cơ sở mà còn là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình vận hành mô hình mới. Khi cấp xã trực tiếp đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm đủ nhân lực, năng lực chuyên môn và điều kiện làm việc để giải quyết công việc đúng thẩm quyền, đúng quy định.
Ông Sồng A Nua, bản Hua Piệng, xã Mường La cho biết: Cán bộ xã đã trực tiếp đến hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục. Từ tạo tài khoản, nộp hồ sơ, theo dõi kết quả đến thanh toán trực tuyến và tích hợp sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID, người dân được hỗ trợ từng bước.
Cách làm này giúp người dân thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục hành chính, giảm thời gian đi lại và dễ theo dõi quá trình giải quyết hồ sơ.
Trong bối cảnh địa bàn Sơn La rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa và biên giới, việc đưa dịch vụ công đến gần người dân có ý nghĩa thiết thực. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển đổi số không chỉ phụ thuộc vào việc đưa thủ tục lên môi trường trực tuyến, mà còn cần hạ tầng ổn định, dữ liệu được kết nối và đội ngũ cán bộ đủ năng lực hướng dẫn, xử lý hồ sơ.
Báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh cho thấy, Sơn La đang tiếp tục triển khai các nhiệm vụ số hóa và hoàn thiện hệ thống dữ liệu chuyên ngành. Trong lĩnh vực xây dựng, 167/174 thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến; cơ sở dữ liệu giáo dục được duy trì tại 100% cơ sở giáo dục.
Những kết quả này góp phần tạo nền tảng cho việc giải quyết công việc trên môi trường số, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng vận hành và khả năng liên thông dữ liệu giữa các cấp, các ngành.
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Sơn La vẫn còn những khó khăn cần giải quyết. Trước hết, khối lượng nhiệm vụ tăng trong khi nhân lực, trình độ chuyên môn và điều kiện làm việc ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.
Tình trạng cán bộ kiêm nhiệm, thiếu nhân lực ở các lĩnh vực chuyên sâu ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng xử lý công việc. Việc chuyển tiếp hồ sơ, tài liệu, tài sản và dữ liệu từ các đơn vị hành chính trước đây cũng phát sinh vướng mắc.
Một số hồ sơ, dữ liệu hình thành qua nhiều thời kỳ chưa được số hóa đầy đủ; việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa cấp tỉnh và cấp xã có lúc chưa kịp thời.
Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Sơn La thông tin: Trong số 75 xã, phường của tỉnh, có 27 đơn vị được bố trí tối đa ba Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, tăng một người so với thời điểm bắt đầu triển khai mô hình.
Việc xem xét tổ chức các phòng chuyên môn cấp xã cũng đang được đặt ra nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả, Sơn La đang tiếp tục rà soát những quy định còn bất cập, cụ thể hóa nhiệm vụ của từng cấp, từng ngành; bố trí nhân lực phù hợp với yêu cầu thực tế và tăng cường tập huấn cho đội ngũ cán bộ cơ sở.
Đồng thời, tỉnh cũng nhìn nhận rõ mô hình phải được đánh giá từ chất lượng giải quyết công việc và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Khi bộ máy được tổ chức hợp lý, trách nhiệm được xác định rõ, cán bộ đủ năng lực và dịch vụ công thuận tiện hơn, chính quyền địa phương hai cấp sẽ phát huy tốt hơn vai trò phục vụ Nhân dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Bài và ảnh: QUỐC TUẤN