Su-25 Nga bất ngờ hồi sinh: Hết cảnh "đắp chiếu" vì phòng không Ukraine

Sự phổ biến của tên lửa phòng không vác vai (MANPAD) như Stinger (Mỹ) hay Igla (Liên Xô), cùng các hệ thống phòng không lục quân cơ động như 9K35 Strela-10 và Stormer HVM (Anh) ở Ukraine đã khiến Su-25 của Nga mất đi vai trò hỗ trợ hỏa lực trực tiếp cho lực lượng mặt đất.

Với nhiệm vụ chi viện hỏa lực trực tiếp bằng pháo, rocket hoặc bom rơi tự do, Su-25 của Nga trở thành mục tiêu dễ dàng cho các vũ khí phòng không hiện đại. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để khai thác hiệu quả số lượng lớn Su-25 cùng phi công và thợ kỹ thuật trong môi trường phòng không dày đặc.

Giải pháp được Nga đưa ra là sử dụng Su-25 làm phương tiện phóng UAV tấn công cảm tử Geran-5 mới, cho phép "xe tăng bay" hoạt động hoàn toàn ngoài tầm bắn của hầu hết các loại vũ khí phòng không của Ukraine.

Geran-5 và Su-25: Sự kết hợp hoàn hảo

UAV Geran-5 là sự kết hợp giữa tầm bắn và tốc độ của tên lửa hành trình với chi phí thấp của UAV tấn công cảm tử, giúp quân đội Nga tập kích các mục tiêu sâu trong hậu phương Ukraine mà vẫn bảo toàn được kho dự trữ tên lửa đắt tiền hơn.

Gần đây, Ukraine đã xác định một loại UAV tấn công cảm tử mới của Nga - Geran-5 - với nhiều cải tiến đáng kể về thiết kế và khái niệm hoạt động so với các phiên bản trước đó.

Các nhà phân tích quốc phòng cấp cao của Israel, Yair Ramati và Tal Inbar, nhận định, Geran-5 lấp đầy khoảng trống giữa UAV tấn công truyền thống và tên lửa hành trình tầm xa, mang lại cho Nga một lựa chọn tấn công chính xác, tiết kiệm chi phí và có thể sản xuất hàng loạt.

Không giống các biến thể cánh tam giác trước đây (Geran-1/2/3/4), Geran-5 có cấu hình khí động học mới, tối ưu hóa cho tốc độ và tầm bay xa hơn. Hệ thống này được thiết kế để phóng từ mặt đất (sử dụng tên lửa đẩy nhiên liệu rắn) và phóng từ máy bay Sukhoi Su-25SM, mở rộng các lựa chọn triển khai tấn công nhanh của Nga.

Mỗi chiếc Su-25 có thể mang 2 UAV Geran-5 dưới cánh, giúp khôi phục hiệu quả cho loại máy bay cường kích từng bị coi là lạc hậu trong vai trò chi viện hỏa lực trực tiếp ở tiền tuyến.

Ưu thế chiến thuật từ việc phóng trên không và hiệu suất kinh tế

Việc phóng UAV Geran-5 từ trên không mang lại 3 ưu thế chiến thuật rõ rệt cho không quân Nga:

Thứ nhất, tăng mật độ hỏa lực: Một biên đội Su-25 có thể phóng cùng lúc hàng chục UAV từ nhiều vị trí, phối hợp với tên lửa mặt đất để làm quá tải hệ thống radar đối phương.

Thứ hai, linh hoạt hướng tấn công: Su-25 có thể xuất phát từ các sân bay sâu trong nội địa, bay đến khu vực an toàn rồi phóng UAV theo những hướng tấn công bất ngờ vào sườn hoặc phía sau mạng lưới phòng không Ukraine.

Thứ ba, tối ưu động năng và tầm bắn: Do không tiêu tốn nhiên liệu cho giai đoạn cất cánh và lấy độ cao, tầm bắn của Geran khi phóng từ trên không ước tính tăng thêm khoảng 100km, đồng thời tiếp cận mục tiêu nhanh hơn.

Với bán kính hoạt động ở độ cao thấp vào khoảng 500km, Su-25 có thể mang Geran-5 đến gần các mục tiêu được bảo vệ hơn, nâng tầm bắn của UAV này lên ít nhất 20%. Sự kết hợp giữa máy bay cường kích truyền thống và UAV cảm tử hiện đại đang làm mờ ranh giới giữa các loại vũ khí, tạo ra mối đe dọa thực tế cho Ukraine khi việc dự đoán hướng và quy mô các đợt tấn công trở nên khó khăn hơn.

Theo chuyên gia Ramati và Inbar, UAV Geran-5 có chiều dài xấp xỉ 6,5m, sải cánh 3,2m, trọng lượng cất cánh khoảng 850kg và mang đầu đạn nổ mạnh dạng khối hoặc phân mảnh nặng 90kg. Tốc độ bay hành trình từ 450 đến 600km/h với tầm bay tối đa khoảng 950km (tương đương 2 giờ hoạt động liên tục).

Geran-5 sử dụng động cơ phản lực dân sự, được bán trên các sàn thương mại điện tử và có 6 cánh lái khí động học để điều khiển.

Hệ thống dẫn đường và định vị kết hợp máy đo độ cao, các hệ thống cảm biến, tích hợp với bộ thu định vị vệ tinh Kometa 12 kênh, cho sai số vòng tròn khi tấn công mục tiêu (CEP) ước tính dưới 10m, ngay cả trong điều kiện bị đối phương gây nhiễu điện tử mạnh.

Việc Nga chuyển từ UAV tấn công cảm tử sử dụng động cơ cánh quạt sang động cơ phản lực như Geran-5 chủ yếu nhằm giảm thời gian bay và thu hẹp khoảng thời gian từ phát hiện đến đánh chặn của hệ thống phòng không Ukraine.

Thời gian tiếp cận mục tiêu nhanh hơn gây khó khăn cho kế hoạch tác chiến phòng không, đặc biệt khi Nga sử dụng Geran-5 theo kiểu tấn công dồn dập hoặc kết hợp với các loại tên lửa khác.

Các nhà phân tích cũng nhấn mạnh rằng Geran-5 được thiết kế để sản xuất hàng loạt, tiết kiệm chi phí hơn so với các tên lửa hành trình thông thường của Nga, đồng thời vẫn đảm bảo độ chính xác khi tấn công các mục tiêu cố định.

Sự kết hợp giữa tầm bắn, tốc độ phản lực và chi phí sản phẩm tương đối thấp khiến UAV Geran-5 trở thành vũ khí hiệu quả cho các cuộc tấn công liên tục của Nga vào cơ sở hạ tầng cố định, các trung tâm chỉ huy và hậu cần của Ukraine.