Vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Thừa ủy quyền của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trình bày tờ trình dự thảo luật.
Chính phủ đề xuất vẫn giữ 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì các mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng như luật hiện hành. Song bổ sung thêm 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ nhất, thực hiện Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên phải thu hồi đất.
Thứ hai, dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách.
Thứ ba, dự án trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50 ha.
Cùng với đó, Chính phủ đề nghị luật hóa 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội đã được quy định tại Nghị quyết 254 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thi hành Luật Đất đai 2024. Trong đó, nhóm này có trường hợp chủ đầu tư đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% số người có đất, HĐND cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại để giao cho họ.
Tại tờ trình, cơ quan soạn thảo bổ sung một trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh để làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn, trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe, nhà khách để đáp ứng các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Thẩm tra sơ bộ, Thường Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về thu hồi đất các trường hợp và căn cứ thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Việc này theo hướng quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Giao Chính phủ quy định chi tiết để lượng hóa các tiêu chí về quy mô, lợi ích mà các dự án mang lại để thể hiện sự cần thiết, cấp thiết, phục vụ lợi ích chung.
Thường trực Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho Nhà nước.
Cùng với đó cần cân nhắc trường hợp thu hồi đất (nhất là đất ở) để thực hiện dự án tái định cư khi tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước. Bởi có thể dẫn đến xung đột về mục tiêu chính sách, thực hiện thu hồi đất 2 lần, 2 khu vực mà chỉ để triển khai 1 dự án đầu tư, làm gia tăng chi phí xã hội, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của người dân.