Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sụn khớp là mô liên kết chuyên biệt, trong đó tế bào sụn nằm rải rác trong một cấu trúc ngoại bào giàu collagen type 2 và proteoglycan. Sụn cần duy trì bề mặt trơn láng, có độ đàn hồi và khả năng chịu lực để hai đầu xương có thể chuyển động với ma sát thấp.
Sụn khớp không có mạch máu trực tiếp đi vào mô. Do đó, tế bào sụn không được cung cấp oxy và chất dinh dưỡng thông qua hệ thống mao mạch như cơ, da hay nhiều mô khác. Thay vào đó, sụn khớp chủ yếu nhận dưỡng chất nhờ quá trình khuếch tán từ dịch khớp và một phần từ hệ mạch của xương dưới sụn.
Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đang khám khớp gối cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Khi khớp vận động, sụn liên tục chịu sự thay đổi về áp lực. Lúc chịu lực, nước và một phần dịch trong mô sụn được đẩy ra; khi giảm tải, sụn hấp thu dịch trở lại. Sự "ép - nhả" này tạo điều kiện cho oxy, glucose và các chất hòa tan trong dịch khớp khuếch tán vào mô, cung cấp nguồn cần thiết cho hoạt động chuyển hóa của tế bào sụn. Đồng thời, quá trình trao đổi dịch cũng hỗ trợ đưa các sản phẩm chuyển hóa ra khỏi mô.
Ngoài dịch khớp, xương dưới sụn cũng góp phần cung cấp dưỡng chất cho các vùng sụn nằm sâu hơn. Hệ mạch trong xương dưới sụn đưa oxy và chất dinh dưỡng đến khu vực tiếp giáp, sau đó các chất này có thể khuếch tán qua nền mô đến tế bào sụn. Vì vậy, sụn khớp và xương dưới sụn không phải hai cấu trúc hoạt động hoàn toàn tách biệt mà có mối liên hệ chặt chẽ trong việc duy trì chức năng của khớp.
Theo bác sĩ Tiến, không có mạch máu trực tiếp giúp duy trì đặc tính của mô sụn, nhưng đồng thời khiến khả năng sửa chữa và tái tạo khi tổn thương bị hạn chế. Tế bào sụn có tốc độ chuyển hóa tương đối thấp và khả năng tái tạo hạn chế. Khi lớp sụn bị tổn thương do chấn thương, chịu tải kéo dài hoặc thoái hóa sụn, cấu trúc collagen và các thành phần nền ngoại bào có thể bị phá vỡ. Sụn dần mất độ đàn hồi, bề mặt trở nên thô ráp, khả năng phân tán lực giảm và tải trọng lên các cấu trúc khác của khớp tăng lên.
Sụn khớp được nuôi dưỡng chủ yếu thông qua cơ chế thẩm thấu từ dịch khớp và các mạch máu ở xương dưới sụn. Ảnh: Dược phẩm Eco
Bác sĩ Tiến khuyến cáo mọi người chăm sóc sụn khớp từ sớm, trước khi tổn thương tiến triển. Duy trì vận động phù hợp để khớp có quá trình "ép - nhả" tự nhiên, đồng thời kiểm soát cân nặng, hạn chế các hoạt động gây quá tải hoặc chấn thương lặp lại. Dinh dưỡng đầy đủ cũng góp phần cung cấp nguyên liệu cho quá trình duy trì mô sụn.
Bổ sung một số dưỡng chất có thể hỗ trợ sức khỏe khớp, như bộ đôi tinh chất thiên nhiên collagen type II không biến tính và collagen peptide thủy phân, eggshell membrane (màng vỏ trứng), chondroitin sulfate, turmeric root (tinh chất nghệ)... có thể hỗ trợ giảm đau, nuôi dưỡng sụn khớp, tăng độ bền, linh hoạt, dẻo dai của khớp.
Đình Diệu
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp