Đầu tháng 7, chị Kim Huệ chi hơn 5 triệu đồng mua một chú chó giống Phốc sóc hơn một tháng tuổi về nuôi. Đến tháng 9, trong lúc bế thú cưng, chị vô tình làm con vật giật mình vì tiếng tivi lớn, dẫn đến việc bị chó cào chảy máu hai tay. Chị lập tức đến cơ sở y tế để xử lý vết thương và được bác sĩ chỉ định tiêm 2 mũi vaccine dại.
Trước đó, vào tháng 5, chị Huệ bị một con chó lạ cắn vào chân. Do không thể theo dõi tình trạng con vật, chị tiêm đủ phác đồ 5 mũi vaccine dại. Vì mới hoàn thành phác đồ cách đây bốn tháng, cơ thể đã có nền tảng miễn dịch, lần này chị chỉ cần tiêm nhắc lại hai mũi để củng cố lượng kháng thể.
Vết thương ở hai tay chị Huệ do chó cưng gây ra. Ảnh: Diệu Thuần
Bác sĩ Mai Thanh Hà, Trưởng Trung tâm Tiêm chủng VNVC Điện Biên Phủ, cho biết việc tiêm vaccine kịp thời khi bị động vật có vú máu nóng cắn hoặc cào giúp hệ miễn dịch nhận diện kháng nguyên, từ đó sản sinh kháng thể vô hiệu hóa virus trước khi chúng tấn công hệ thần kinh trung ương. "Mũi tiêm đầu tiên tạo kháng nguyên nhưng chưa đủ kháng thể bảo vệ. Các mũi tiếp theo làm tăng đáp ứng miễn dịch, giúp nồng độ kháng thể đạt mức an toàn", bác sĩ Hà nói rõ.
Do đó, người bệnh cần tiêm đủ liều theo đúng khuyến cáo. Với người tiêm lần đầu hoặc không nhớ lịch sử tiêm chủng, phác đồ chuẩn bao gồm 5 mũi tiêm bắp hoặc 8 mũi tiêm trong da. Nếu vết thương nặng, gần hệ thần kinh trung ương hoặc con vật có dấu hiệu bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm kết hợp huyết thanh kháng dại. Bộ Y tế khuyến cáo những người vừa hoàn thành phác đồ tiêm dại, nếu tiếp tục bị động vật cắn hoặc cào, vẫn cần đến cơ sở y tế thăm khám. Người dân không nên tự ý đánh giá tình trạng an toàn và bỏ qua việc tiêm nhắc lại, bởi vaccine là biện pháp dự phòng bệnh dại duy nhất hiện nay.
Thực tế, các cơ sở y tế ghi nhận nhiều trường hợp phải tiêm vaccine dại liên tục do thường xuyên tiếp xúc hoặc bị động vật tấn công. Trung tâm VNVC Điện Biên Phủ từng tiếp nhận một người đàn ông 45 tuổi tại TP HCM phải tiêm 9 mũi trong ba tháng do liên tiếp bị chó lạ và chó hàng xóm cắn. Theo bác sĩ Hà, hiện tượng này cho thấy ý thức phòng bệnh dại của người dân đang tăng cao, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng thả rông vật nuôi, không rọ mõm vẫn còn phổ biến.
Nam thanh niên 23 tuổi ở TP HCM hai lần tiêm vaccine dại tại VNVC Thủ Đức phòng bệnh do bị chó cắn và chuột cắn khi đi đổ rác. Ảnh: Diệu Thuần
Giải đáp lo ngại về việc vaccine dại gây suy giảm trí nhớ, bác sĩ Hà khẳng định vaccine thế hệ mới sử dụng công nghệ bất hoạt, đảm bảo an toàn và không ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Vaccine này không chống chỉ định với phụ nữ mang thai và người đang cho con bú.
Khi bị động vật cắn, cào, người dân cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy liên tục trong 15 phút, sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt để giảm thiểu lượng virus tại chỗ. Sau đó, nạn nhân cần đến ngay cơ sở y tế để bác sĩ kiểm tra vết thương, chỉ định tiêm vaccine dại phù hợp. Người dân tuyệt đối không nặn máu, băng kín vết thương và tự chữa dại bằng thuốc nam hay các mẹo dân gian.
Bệnh dại do virus lây truyền qua nước bọt của động vật mắc bệnh như chó, mèo, dơi, chuột xâm nhập vào cơ thể người qua vết cắn, vết cào hoặc lớp niêm mạc. Thời gian ủ bệnh kéo dài từ vài ngày đến vài tháng, thậm chí một năm tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của vết thương. Vết cắn càng gần hệ thần kinh trung ương như vùng đầu, mặt, cổ, bệnh sẽ tiến triển càng nhanh. Một khi virus di chuyển lên não và phát bệnh, tỷ lệ tử vong gần như 100%.
Diệu Thuần