Thai phụ 30 tuổi, quê tỉnh Vĩnh Long, mang thai tự nhiên lần thứ hai. Ba tháng đầu chưa ghi nhận bất thường và kết quả sàng lọc trước sinh thuộc nhóm nguy cơ thấp. Đến tuần 16, qua siêu âm phát hiện thai nhi không lỗ van động mạch phổi, vách liên thất kín, hở van ba lá nặng và thiểu sản thất phải mức độ trung bình.
Đây là trường hợp phát hiện bất thường tim sớm nhất trong 17 ca can thiệp bào thai do Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 thực hiện.
Kết quả chọc ối và phân tích nhiễm sắc thể không ghi nhận bất thường. Từ tuần 17 đến tuần 26, thai phụ được hai bệnh viện theo dõi song song, hình ảnh siêu âm được trao đổi, hội chẩn kịp thời với chuyên gia đầu ngành. Các chuyên gia chọn thời điểm can thiệp khoảng tuần 28-29 với mục tiêu cải thiện dòng máu qua van động mạch phổi và tạo điều kiện để thất phải phát triển.
Ngày 8/10, hội chẩn liên viện xác định thai 28 tuần 2 ngày, tình trạng thiếu sản thất phải đã tiến triển nặng. Sau khi đánh giá toàn diện, hội đồng chuyên môn nhận định thai nhi vẫn còn cơ hội can thiệp và thống nhất thực hiện nong van động mạch phổi trong bào thai.
Thủ thuật được tiến hành từ 8 giờ 30 phút đến 10 giờ 30 phút ngày 9/10. Sau khi gây vô cảm cho mẹ và thai nhi, bác sĩ điều chỉnh tư thế thai, đưa kim 18G qua thành bụng mẹ, cơ tử cung, thành ngực thai và tiếp cận buồng thoát thất phải tương đối thuận lợi.
Trở ngại xuất hiện khi dây dẫn không thể qua van động mạch phổi do lá van quá dày và chắc. Ê-kíp chuyển sang kỹ thuật “kim trong kim”, dùng kim 20G qua vỏ bọc kim 18G nhưng vẫn không xuyên được van. Tim thai sau đó xuất hiện biến chứng, buộc cuộc can thiệp tạm dừng để hồi sức.
Sau khi đánh giá lại lợi ích và nguy cơ, ê-kíp chọn phương án cuối cùng: đưa trực tiếp kim 18G xuyên qua van động mạch phổi. Khi đầu kim đã qua van, dây dẫn và bóng nong được đưa tới vị trí can thiệp. Kiểm tra ngay sau khi nong ghi nhận dòng máu từ thất phải qua van lên động mạch phổi. Nhịp tim thai ổn định ở mức 145 lần mỗi phút, sức co bóp tốt.
Sau 4 giờ thai phụ không đau bụng, không có cơn gò tử cung, dòng máu qua van động mạch phổi được duy trì.
Sau 24 giờ, thai tiếp tục tăng trưởng phù hợp. Dòng máu qua van được duy trì với vận tốc 350cm mỗi giây. Siêu âm ghi nhận lượng dịch màng ngoài tim khoảng 5mm tại mỏm thất phải và tiếp tục theo dõi. Đến sáng 13/10, thai phụ ổn định, thai cử động tốt, chưa xuất hiện dấu hiệu nguy cơ mới.
Dấu mốc 17 ca thông tim bào thai phản ánh quá trình tích lũy kinh nghiệm từ phát hiện sớm, theo dõi, lựa chọn thời điểm đến hội chẩn và xử trí trong phòng can thiệp của đội ngũ y bác sĩ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Chính sự phối hợp giữa Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 đã giúp kết nối hiệu quả chuyên môn sản khoa với tim mạch nhi qua đó mở thêm cơ hội cho thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh nặng.
Khang Anh