VnExpress • 10/09/2026 01:00

Tàu lặn không người lái Mỹ làm gì ở Hormuz trước khi bị Iran tịch thu

Tàu lặn không người lái Dive-LD có thể đang làm nhiệm vụ hỗ trợ rà phá thủy lôi hoặc trinh sát eo biển Hormuz trước khi rơi vào tay Iran.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 8/9 tuyên bố đã chặn bắt, tịch thu được tàu lặn không người lái Dive-LD trong trạng thái gần như nguyên vẹn sau chiến dịch tác chiến và tình báo phức tạp. IRGC mô tả đây là "một trong những tàu lặn không người lái thông minh và hiện đại nhất" mà Mỹ triển khai ở eo biển Hormuz.

Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung Tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, xác nhận một tàu lặn không người lái do lực lượng Mỹ vận hành đã gặp trục trặc khi đang khảo sát các vùng biển trong khu vực để hỗ trợ hoạt động tác chiến.

Ông khẳng định tàu lặn là "thiết bị đời cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm, không mang theo hệ thống định vị thủy âm và radar bí mật". Tuy nhiên, phát ngôn viên CENTCOM không xác nhận tàu lặn gặp trục trặc có phải phương tiện bị Iran tịch thu hay không.

Mẫu tàu lặn không người lái Mỹ mà Iran tịch thu gần eo Hormuz — Tàu lặn Dive-LD trong video được công bố ngày 8/9. Video: *IRGC*

Anduril, hãng chế tạo Dive-LD, ban đầu từ chối bình luận về thông tin và đề nghị chuyển câu hỏi cho CENTCOM. Công ty sau đó xác nhận một chiếc Dive-LD đã mất tích khi đang hoạt động tại Trung Đông.

"Dive-LD là hệ thống tự hành có thể tiêu hao, đồng nghĩa phương tiện được thiết kế để hoạt động trong môi trường nguy hiểm và các tổn thất đều nằm trong dự tính. Dive-LD giúp quân nhân tránh xa những khu vực rủi ro nhất khi tác chiến trong lòng biển", phát ngôn viên Anduril cho hay.

Người này nhấn mạnh Dive-LD đã mang lại giá trị to lớn với "hàng nghìn giờ hoạt động trong các chiến dịch kéo dài nhiều tháng" tại Trung Đông.

Dive-LD được phân loại là tàu lặn không người lái (UUV) cỡ lớn, có chiều dài 5,8 m, đường kính 1,2 m và khối lượng gần 3 tấn.

Phương tiện được chế tạo để thực hiện nhiệm vụ dài ngày ở vùng biển sâu, có khả năng vận hành tự động trong 10 ngày liên tục và lặn xuống độ sâu tối đa 6.000 m. Một điểm nổi bật của Dive-LD là vỏ bên ngoài được chế tạo bằng công nghệ in 3D, cho phép tùy chỉnh nhanh chóng với chi phí thấp.

Tàu lặn Dive-LD. Ảnh: Anduril — Tàu lặn Dive-LD. Ảnh: *Anduril*

Dive-LD ban đầu phát triển bởi Dive Technologies, thành lập năm 2018 và được Anduril mua lại năm 2022. Vào tháng 4/2025, Anduril bàn giao chiếc Dive-LD đầu tiên cho Đơn vị Vận hành Tàu lặn không người lái số 1 (UUVGRU-1) của hải quân Mỹ. Chưa rõ hiện có bao nhiêu phương tiện loại này trong biên chế quân đội Mỹ.

Thiết kế dạng mô-đun cho phép bên vận hành nhanh chóng cấu hình Dive-LD cho nhiều nhiệm vụ khác nhau. Theo Anduril, Dive-LD có thể thu thập thông tin về môi trường tác chiến (IPOE), hoạt động tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), chống thủy lôi, tác chiến chống ngầm, lập bản đồ đáy biển với độ phân giải cao.

Các quan chức Mỹ từng tiết lộ CENTCOM đã sử dụng UUV để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz và khu vực lân cận. Loại phương tiện này có thể phát hiện và định vị thủy lôi bằng hệ thống thủy âm, camera cùng những cảm biến khác, giúp lực lượng vận hành giữ khoảng cách an toàn trước các mối đe dọa tiềm tàng.

Với khả năng hoạt động liên tục trong 10 ngày, Dive-LD có thể triển khai từ tàu căn cứ nổi viễn chinh ở ngoài eo biển Hormuz, cũng như các cảng của đồng minh, đối tác của Mỹ tại Trung Đông.

Ngoài rà phá thủy lôi, Dive-LD có thể khảo sát và vẽ bản đồ đáy biển với độ chính xác cao. Dữ liệu này đóng vai trò then chốt trong nỗ lực xác định khu vực có độ sâu đủ để tàu hàng cỡ lớn đi qua an toàn, giữa lúc Mỹ hỗ trợ tàu thương mại ra vào vùng Vịnh thông qua tuyến hàng hải gần bờ biển Oman.

Trong khi đó, nhiệm vụ IPOE, ISR trên mặt nước và dưới lòng biển cũng trực tiếp phục vụ hoạt động tác chiến của quân đội Mỹ tại Trung Đông, trong đó có những vụ tấn công tàu dầu và giám sát cảng biển nằm trong vùng phong tỏa do Washington áp đặt.

"Triển khai thiết bị như Dive-LD trong chiến dịch Trung Đông mang lại cho Mỹ cơ hội quý giá để kiểm chứng năng lực mới của UUV, cũng như xây dựng chiến thuật và quy trình vận hành. Những yếu tố này có thể đóng vai trò quyết định trong các xung đột cường độ cao với đối thủ ngang hàng trong tương lai", Joseph Trevithick, biên tập viên chuyên trang quân sự War Zone, nhận định.

Ngoài ra, Dive-LD còn là nền tảng để Anduril phát triển UUV cỡ lớn với năng lực vượt trội có tên Ghost Shark. Đây là phiên bản quân sự hóa của Dive-XL, dòng sản phẩm kế tiếp Dive-LD.

Tàu lận Dive-LD mà Iran tuyên bố bắt được ngày 8/9. Ảnh: IRGC — Tàu lận Dive-LD mà Iran tuyên bố bắt được ngày 8/9. Ảnh: *IRGC*

"Iran thu được một chiếc Dive-LD nguyên vẹn là sự kiện đáng chú ý, dù thiết kế của phương tiện không phải mới và nó được cho là không mang theo thiết bị nhạy cảm nào", Trevithick nói.

Dù được thiết kế theo hướng có thể chấp nhận tổn thất khi hoạt động, Dive-LD vẫn là hệ thống hiện đại, tiên tiến mà quân đội Mỹ đang vận hành. Thông tin chi tiết về năng lực và những hạn chế của Dive-LD chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm của các chuyên gia Iran lẫn nhiều bên khác.

"Chưa rõ quân đội Mỹ đã cố gắng tìm kiếm chiếc Dive-LD thế nào. Tuy nhiên, phương tiện này không bị phá hủy trước hoặc trong quá trình Iran trục vớt cho thấy lực lượng Mỹ đã hoàn toàn mất dấu nó", Trevithick lưu ý.

Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AP, Tasnim)

Ngày 8/9, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố chặn bắt, tịch thu tàu lặn không người lái Dive-LD của Mỹ gần eo biển Hormuz sau một chiến dịch tác chiến và tình báo phức tạp. IRGC cho biết phương tiện gần như còn nguyên vẹn, đồng thời mô tả đây là một trong những tàu lặn không người lái hiện đại, thông minh nhất từng được Mỹ triển khai tại khu vực. Hình ảnh do IRGC công bố cho thấy Dive-LD trở thành tâm điểm chú ý, trong bối cảnh eo Hormuz giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với hoạt động hàng hải và an ninh Trung Đông. Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung Tâm (CENTCOM), xác nhận lực lượng Mỹ từng vận hành một tàu lặn không người lái để khảo sát vùng biển, hỗ trợ các hoạt động tác chiến. Ông nói phương tiện gặp trục trặc trong quá trình làm nhiệm vụ, đồng thời khẳng định đây là thiết bị đời cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm và không mang hệ thống định vị thủy âm hoặc radar bí mật. Tuy nhiên, CENTCOM không xác nhận tàu lặn gặp sự cố có chính là phương tiện Iran tuyên bố tịch thu, khiến thông tin về diễn biến cụ thể vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Anduril, công ty chế tạo Dive-LD, ban đầu từ chối bình luận và đề nghị chuyển câu hỏi cho CENTCOM, trước khi xác nhận một chiếc Dive-LD đã mất tích khi hoạt động tại Trung Đông. Theo phát ngôn viên công ty, Dive-LD thuộc nhóm hệ thống tự hành có thể tiêu hao, được thiết kế để hoạt động trong môi trường nguy hiểm, nơi tổn thất phương tiện đã nằm trong dự tính. Cách tiếp cận này giúp quân nhân hạn chế tiếp cận những khu vực rủi ro nhất dưới lòng biển, đồng thời tận dụng phương tiện tự động cho những nhiệm vụ kéo dài và khó triển khai bằng người lái. Anduril cho biết Dive-LD đã thực hiện hàng nghìn giờ hoạt động trong những chiến dịch kéo dài nhiều tháng tại Trung Đông, qua đó cung cấp nhiều dữ liệu phục vụ quân đội Mỹ. Dive-LD được xếp vào nhóm tàu lặn không người lái cỡ lớn, dài 5,8 mét, đường kính 1,2 mét và có khối lượng gần 3 tấn, phù hợp với các nhiệm vụ ngoài khơi. Phương tiện có thể hoạt động tự động liên tục trong mười ngày, lặn xuống độ sâu tối đa 6.000 mét, qua đó mở rộng đáng kể phạm vi khảo sát so với nhiều thiết bị thông thường. Một đặc điểm đáng chú ý nằm ở lớp vỏ bên ngoài được chế tạo bằng công nghệ in 3D, cho phép nhà sản xuất điều chỉnh thiết kế nhanh hơn, với chi phí thấp hơn. Dive-LD ban đầu do Dive Technologies phát triển, sau đó được Anduril mua lại vào năm 2022, trước khi chiếc đầu tiên được bàn giao cho Hải quân Mỹ vào tháng 4/2025. Chiếc phương tiện đầu tiên được chuyển cho Đơn vị Vận hành Tàu lặn không người lái số 1, còn số lượng Dive-LD hiện có trong biên chế quân đội Mỹ vẫn chưa được công bố. Thiết kế mô-đun giúp bên vận hành nhanh chóng cấu hình Dive-LD theo từng yêu cầu, từ khảo sát môi trường đến thu thập thông tin và thực hiện nhiệm vụ dưới đáy biển. Theo Anduril, các nhiệm vụ của phương tiện gồm thu thập thông tin môi trường tác chiến, tình báo, giám sát, trinh sát, chống thủy lôi, chống ngầm và lập bản đồ đáy biển độ phân giải cao. Các quan chức Mỹ từng tiết lộ CENTCOM đã sử dụng tàu lặn không người lái để rà phá thủy lôi tại eo Hormuz cùng những vùng biển lân cận, nơi nguy cơ hàng hải luôn được đặc biệt quan tâm. Nhờ hệ thống thủy âm, camera và nhiều cảm biến khác, Dive-LD có thể phát hiện, định vị thủy lôi, giúp lực lượng vận hành duy trì khoảng cách an toàn trước các mối đe dọa tiềm tàng. Khả năng hoạt động liên tục mười ngày cho phép phương tiện được triển khai từ tàu căn cứ nổi viễn chinh ngoài eo Hormuz, hoặc từ các cảng của đồng minh và đối tác Mỹ. Ngoài rà phá thủy lôi, Dive-LD còn khảo sát, lập bản đồ đáy biển, cung cấp dữ liệu để xác định những khu vực đủ sâu cho tàu hàng cỡ lớn đi qua an toàn. Dữ liệu này đặc biệt hữu ích khi Mỹ hỗ trợ tàu thương mại ra vào vùng Vịnh qua tuyến hàng hải gần bờ biển Oman, trong bối cảnh hoạt động vận tải chịu nhiều rủi ro. Các nhiệm vụ tình báo, giám sát, trinh sát trên mặt nước và dưới lòng biển cũng trực tiếp hỗ trợ hoạt động quân sự Mỹ tại Trung Đông, gồm giám sát cảng và tàu dầu. Việc Iran tuyên bố tịch thu Dive-LD vì thế không chỉ làm nổi bật năng lực của phương tiện, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của UUV trong các hoạt động dưới biển hiện đại.

Xem thêm tại VnExpress