'Tàu ngầm không người lái' của Mỹ vừa bị Iran thu giữ có gì đặc biệt?

Ngày 8-9, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố lực lượng hải quân nước này thu giữ một thiết bị lặn không người lái của Mỹ tại cửa ngõ eo biển Hormuz. Theo Hãng thông tấn IRNA, Iran mô tả vụ việc là một chiến dịch tình báo và tác chiến phức tạp, diễn ra tại khu vực hàng hải đặc biệt nhạy cảm này. IRGC khẳng định phương tiện đã nằm dưới quyền kiểm soát của Iran, đồng thời cho biết hình ảnh chi tiết về thiết bị sẽ sớm được công bố rộng rãi. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng đăng hình ảnh liên quan trên tài khoản X, gọi đây là chiếc tàu ngầm không người lái thông minh, tiên tiến nhất của Mỹ. Trong tuyên bố của mình, phía Iran cho rằng thiết bị bị bắt giữ bất ngờ, qua đó nhấn mạnh năng lực theo dõi và kiểm soát hoạt động dưới biển quanh eo Hormuz. Tuy nhiên, những thông tin ban đầu giữa Tehran và Washington nhanh chóng bộc lộ khác biệt lớn, đặc biệt về chủng loại, giá trị quân sự và tình trạng của phương tiện. Trên trang thông tin của IRGC, phương tiện được xác định là Dive-LD, sản phẩm của Anduril Industries, công ty Mỹ chuyên phát triển hệ thống tự hành và công nghệ quốc phòng. Dive-LD dài khoảng 5,8m, nặng gần 3 tấn, được thiết kế để tự động thực hiện các nhiệm vụ kéo dài dưới biển sâu mà không cần thủy thủ điều khiển trực tiếp. IRGC cho biết thiết bị thuộc nhóm công nghệ mới và mới được bàn giao cho Hải quân Mỹ trong năm 2025, nhưng Washington chưa xác nhận đầy đủ nhận định này. Theo thông tin do Anduril Industries cung cấp, Dive-LD có thể tự động hoạt động liên tục trong mười ngày, đồng thời thiết kế cho phép kéo dài nhiệm vụ lên nhiều tuần. Khả năng hoạt động lâu giúp phương tiện phù hợp với những nhiệm vụ đòi hỏi theo dõi, khảo sát hoặc thu thập thông tin trong thời gian dài dưới mặt nước. Anduril cho biết Dive-LD có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ, gồm tình báo, giám sát, trinh sát dưới biển, chống thủy lôi, chống tàu ngầm và lập bản đồ đáy biển. Một điểm đáng chú ý nằm ở phần vỏ được chế tạo bằng công nghệ in 3D, cho thấy xu hướng ứng dụng sản xuất nhanh vào các hệ thống quân sự tự hành hiện đại. Phương tiện được giới thiệu có thể hoạt động ở độ sâu lên tới 6.000m, thông số khiến nó nổi bật trong các nhiệm vụ khảo sát vùng biển sâu và địa hình đáy biển. DefenseScoop dẫn một nguồn tin am hiểu cho biết mỗi chiếc Dive-LD có giá khoảng 2,5 triệu USD, mức chi phí đáng kể nhưng thấp hơn nhiều khí tài có người lái. Trang tin chuyên về công nghệ và quốc phòng này cũng từng đưa tin Dive-LD được Hải quân Mỹ đề xuất tham gia đợt hai của chương trình Replicator. Replicator là sáng kiến của Lầu Năm Góc, nhằm thúc đẩy nhanh việc sản xuất và triển khai hàng loạt các hệ thống quân sự tự hành trong thời gian ngắn. Nếu được đưa vào chương trình, Dive-LD có thể trở thành một phần trong nỗ lực mở rộng số lượng phương tiện không người lái phục vụ các nhiệm vụ dưới biển. Dẫu vậy, quân đội Mỹ sau đó xác nhận một thiết bị lặn không người lái của nước này đã gặp trục trặc hơn một ngày trước vụ Iran công bố thông tin. Theo AFP, người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Tim Hawkins nói thiết bị gặp sự cố khi đang khảo sát vùng biển, nhằm hỗ trợ các chiến dịch đang diễn ra. Mô tả của Washington khác đáng kể với tuyên bố từ Tehran, bởi ông Hawkins gọi đây là mẫu đời cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm và không mang sonar hoặc radar mật. Phía Mỹ cũng không xác nhận thiết bị gặp sự cố có chính là phương tiện mà Iran tuyên bố thu giữ, khiến danh tính thực sự của phương tiện vẫn chưa được làm rõ. Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran gia tăng, sau khi Washington phá hủy năm tàu dầu của Tehran và Iran phóng tên lửa vào căn cứ Mỹ ở Jordan. Tehran đồng thời đe dọa tấn công các tàu dầu tại Kuwait và Bahrain, làm sự cố liên quan Dive-LD trở thành diễn biến mới trong môi trường an ninh hàng hải đầy rủi ro.