Thành cổ Vinh sắp được trùng tu

Nguồn ảnh: VnExpress

Dự kiến năm 2027, thành cổ Vinh, di tích lịch sử quốc gia 222 tuổi, sẽ được tu bổ, tôn tạo với kinh phí 10,5 tỷ đồng.

Ngày 8/11, lãnh đạo Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Nghệ An cho biết dự án trùng tu thành cổ Vinh đã được Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp trình UBND tỉnh cùng các sở, ngành liên quan xem xét. Dự kiến, dự án được thông qua và triển khai trong năm 2027.

Kinh phí dự án trích từ ngân sách tỉnh ngoài kế hoạch đầu tư công trung hạn. Năm hạng mục được đề xuất trùng tu gồm: cổng thành Vinh (Tiền Môn, Tả Môn, Hữu Môn), khu vực thành cổ (mộ Đội Cung) và bốt gác nhà lao Vinh.

Lãnh đạo Phòng Quản lý di sản, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Nghệ An, cho biết việc tu bổ, tôn tạo nhằm bảo vệ tính toàn vẹn, tạo điều kiện phát huy giá trị di tích. Trong tương lai, nhà chức trách muốn nơi đây trở thành điểm đến, thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa gắn với việc phát huy giá trị của Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh và thành cổ Vinh.

Thành cổ Vinh nhìn từ trên cao, tháng 11/2026. Ảnh: Đức Hùng — Thành cổ Vinh nhìn từ trên cao, tháng 11/2026. Ảnh: *Đức Hùng*

Thành cổ Vinh còn được biết đến với tên gọi thành Nghệ An. Công trình được vua Gia Long cho xây dựng năm 1804 tại xã Vĩnh Yên và Yên Trường, huyện Chân Lộc, trên địa bàn phường Quang Trung, TP Vinh cũ, nay là phường Thành Vinh.

Theo kiến trúc ban đầu, thành có chu vi 2.520 m, diện tích 420.000 m2, cấu trúc hình lục giác. Tường thành cao 5,08 m, xung quanh có hào rộng 28 m, sâu 3,2 m. Trên mặt thành bố trí các công trình quân sự. Thành có ba cửa: cửa Tả ở phía Đông, cửa Hữu ở phía Tây và cửa Tiền ở phía Nam, là nơi vua ngự giá, Tổng đốc và các quan thuộc lục bộ triều đình ra vào.

Ban đầu, thành được xây dựng bằng đất. Đến năm 1831, vua Minh Mạng cho xây dựng lại với quy mô lớn, thiết kế theo kiểu Vauban - dạng thành lũy phổ biến ở châu Âu, nhưng vẫn mang nhiều nét truyền thống của kiến trúc Á Đông.

Thành cổ Vinh được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1998. Năm 2005, nhà chức trách từng triển khai tu bổ di tích gốc nhân dịp "Năm du lịch Nghệ An". Đến nay, hào và hệ thống giao thông quanh thành cổ, hàng rào inox tại các cửa Tiền, Tả, Hữu đã được xây dựng và lắp đặt.

Đức Hùng

Dự án trùng tu thành cổ Vinh với tổng kinh phí 10,5 tỷ đồng vừa được trình UBND tỉnh Nghệ An và các sở, ngành liên quan xem xét phê duyệt. Nguồn vốn thực hiện được trích từ ngân sách tỉnh ngoài kế hoạch đầu tư công trung hạn, dự kiến chính thức triển khai vào năm 2027. Kế hoạch tu bổ tập trung vào năm hạng mục trọng điểm gồm ba cổng thành Tiền Môn, Tả Môn, Hữu Môn, khu vực mộ Đội Cung cùng bốt gác nhà lao Vinh. Được khởi dựng từ năm 1804 dưới thời vua Gia Long và tái thiết quy mô lớn theo đồ án quân sự Vauban vào năm 1831 dưới thời vua Minh Mạng, di tích lịch sử quốc gia này đã trải qua hơn hai thế kỷ tồn tại. Cấu trúc nguyên bản sở hữu chu vi hơn 2.500 m hình lục giác cùng hệ thống hào lũy kiên cố, từng giữ vai trò trung tâm quân sự và hành chính chiến lược của trấn Nghệ An xưa. Trải qua đợt tôn tạo năm 2005, nhiều cấu kiện gốc hiện nay tiếp tục đứng trước yêu cầu cấp thiết phải được gia cố khoa học để bảo đảm tính toàn vẹn bền vững. Đợt trùng tu sắp tới đặt mục tiêu không chỉ ngăn chặn nguy cơ xuống cấp mà còn phục vụ chiến lược kết nối không gian di sản lâu dài của địa phương. Sau khi hoàn thành, khu vực thành cổ sẽ phối hợp cùng Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh tạo thành quần thể sinh hoạt văn hóa và điểm đến du lịch trọng điểm. Việc phục dựng các hạng mục lịch sử này được kỳ vọng sẽ phát huy tối đa giá trị thực tế của di sản trong đời sống đô thị hiện đại.