Thiếu thời gian đóng bảo hiểm xã hội, khi nào được đóng một lần để hưởng lương hưu?

Theo Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội, cơ quan này gần đây tiếp nhận nhiều trường hợp đề nghị truy đóng thời gian gián đoạn hoặc đóng một lần cho những năm còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng được giải quyết.

Hiểu đúng về "không thể đóng bù bảo hiểm xã hội"

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Dương Thị Minh Châu - Trưởng phòng tuyên truyền và hỗ trợ người tham gia Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội - cho biết Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 159/2025/NĐ-CP quy định người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện không được truy đóng cho khoảng thời gian ngắt quãng chưa tham gia.

"Điều này đồng nghĩa trước đây người tham gia dừng đóng trong một khoảng thời gian thì phần thời gian trống đó sẽ không thể đóng bù lại như nhiều người vẫn nghĩ" - bà Châu lưu ý.

Thực tế có trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện từ năm 2018 nhưng gián đoạn một năm vào năm 2024. Đến nay, người này đề nghị đóng bù thời gian còn thiếu đó để đủ điều kiện đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu.

Tuy nhiên thời gian gián đoạn không thuộc diện được truy đóng, do vậy người đó cần tiếp tục tham gia đến khi đủ điều kiện đóng 1 lần cho những năm còn thiếu (điều kiện phải có từ 10 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên).

Ngoài ra các trường hợp gần đến thời điểm đủ điều kiện về tuổi đời để hưởng lương hưu cần chú ý đến phương thức đóng, trong đó không chọn phương thức đóng dài qua tuổi nghỉ hưu.

Chẳng hạn, một người chọn đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện theo phương thức 36 tháng. Trong thời gian này, dù đã đủ tuổi nghỉ hưu và có ít nhất 10 năm đóng bảo hiểm xã hội, người đó vẫn chưa thể đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu nếu kỳ đóng 36 tháng đã đăng ký chưa kết thúc.

Theo quy định, người tham gia chỉ được xem xét đóng bảo hiểm xã hội một lần cho thời gian còn thiếu khi đến tuổi nghỉ hưu nhưng tối đa không quá 5 năm (60 tháng), đồng thời phải hoàn thành phương thức đóng đăng ký trước đó (ví dụ 12 tháng hoặc 36 tháng).

"Người dân cần phân biệt rõ giữa việc đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu và việc truy đóng cho khoảng thời gian đã gián đoạn. Đây là hai trường hợp khác nhau, không thể thay thế cho nhau" - bà cho hay.

Mất quyền lợi gì khi rút bảo hiểm xã hội một lần?

Khi có nhu cầu thay đổi mức đóng hoặc phương thức đóng, người dân cần liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội để được hướng dẫn cụ thể và theo dõi sát thời gian đóng và tìm hiểu điều kiện hưởng lương hưu.

Cơ quan bảo hiểm xã hội cũng khuyến cáo người dân không nên nhận bảo hiểm xã hội một lần khi chưa thực sự cần thiết.

Việc nhận một lần đồng nghĩa với không còn được bảo lưu quá trình đã nhận để tính hưởng lương hưu, đồng thời mất cơ hội hưởng quyền lợi như thẻ bảo hiểm y tế (mức hưởng tới 95%), tử tuất, mai táng phí (10 lần mức lương cơ sở)…

Theo Bộ luật Lao động 2019, năm 2027 tuổi nghỉ hưu của nam là 61 tuổi 9 tháng, còn với nữ là 57 tuổi 4 tháng. Người tham gia bảo hiểm xã hội cần biết thời điểm hưởng lương hưu là ngày đầu tiên của tháng liền kề sau thời điểm nghỉ hưu.

Tại dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đã đề xuất nhiều quy định mới về bảo hiểm hưu trí bổ sung, chuyển tiếp mức lương hưu, sổ BHXH điện tử.