Thời trang bền vững: Cuộc đua mới kéo nguồn điện sạch về các xưởng may

Trong nhiều năm, các thương hiệu may mặc lớn trên thế giới đua nhau đưa ra các cam kết xanh để làm hài lòng người tiêu dùng. Tuy nhiên, phần lớn những tuyên bố này vẫn chỉ nằm ở khâu bán lẻ và hình ảnh thương hiệu, trong khi nguồn phát thải thực tế lại đến từ các phân xưởng gia công chạy máy ngày đêm ở phía sau chuỗi cung ứng.

Để thay đổi thực trạng đó, hai tập đoàn thời trang Levi Strauss & Co. và Marks & Spencer (M&S) đã chính thức phối hợp với SE Advisory Services (thuộc tập đoàn công nghệ Schneider Electric) ra mắt sáng kiến mang tên Liên minh Điện tái tạo Thời trang (FRC) tại Tuần lễ Khí hậu New York.

Đây là bước ngoặt chuyển dịch từ những lời hứa hẹn đơn lẻ sang hành động cụ thể, mở ra cuộc đua thực chất nhằm kéo nguồn điện sạch về các xưởng may.

Nút thắt phát thải nằm ở các xưởng dệt nhuộm

Ngành may mặc từ lâu đã mang tiếng là một trong những lĩnh vực gây ô nhiễm môi trường hàng đầu. Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) chỉ rõ ngành thời trang và chuỗi cung ứng liên quan đứng thứ ba thế giới về mức độ gây ô nhiễm, chiếm gần 10% tổng lượng khí nhà kính toàn cầu mỗi năm.

Con số này thậm chí còn vượt qua lượng phát thải cộng lại của cả ngành hàng không quốc tế lẫn hàng hải. Nếu không có biện pháp can thiệp, Quỹ Ellen MacArthur cảnh báo đến năm 2050, ngành may mặc có thể ngốn hơn 26% ngân sách carbon toàn cầu.

Đáng chú ý, phần lớn lượng khí thải không nằm ở các cửa hàng lộng lẫy hay văn phòng đại diện, mà tập trung tại các xưởng sản xuất nguyên phụ liệu. Nghiên cứu từ Viện Apparel Impact cho thấy các nhà máy xử lý dệt may và cơ sở nhuộm chiếm tới hơn một nửa tổng lượng phát thải của toàn ngành.

Báo cáo từ Viện Tài nguyên Thế giới cùng Apparel Impact Institute khẳng định, việc chuyển đổi hoạt động sản xuất sang dùng điện tái tạo chính là đòn bẩy lớn nhất, nắm giữ khoảng 2/3 tiềm năng giảm phát thải của ngành may mặc.

Bà Jennifer DuBuisson, Giám đốc cấp cao phụ trách Phát triển bền vững của Levi’s, thừa nhận: “Ngày càng rõ ràng rằng cách hiệu quả nhất để giảm phát thải là hợp tác với các nhà cung ứng. Sáng kiến này giúp tăng cường hỗ trợ cho những cơ sở muốn tiếp cận hoặc gia tăng sử dụng điện tái tạo nhưng từ trước tới nay chưa thể thực hiện được”.

Gỡ bỏ “rào cản kép” cho các nhà xưởng

Dù hiểu rõ xu hướng xanh hóa, các xưởng may và cơ sở dệt nhuộm thường gặp vô vàn rào cản khi muốn đổi sang dùng điện sạch. Nguồn lực tài chính có hạn, thiếu kiến thức chuyên môn về thị trường năng lượng cùng những quy định phức tạp khiến nhiều xưởng gia công đành đứng ngoài cuộc. Mặt khác, việc mỗi đối tác đặt hàng đưa ra một bộ tiêu chuẩn riêng biệt khiến các nhà sản xuất rơi vào cảnh quá tải và bối rối vì không biết làm theo ai.

Chương trình FRC ra đời nhằm gỡ nút thắt này bằng việc chuẩn hóa lộ trình cho các xưởng gia công. Thông qua bộ công cụ số tích hợp trí tuệ nhân tạo Resource Advisor+, các cơ sở sản xuất sẽ được đào tạo trực tuyến, hướng dẫn cách tiếp cận thị trường và từng bước triển khai các giải pháp điện sạch.

Các giải pháp này bao gồm từ việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại chỗ, lắp hệ thống lưu trữ điện dự phòng, cho đến việc ký kết hợp đồng mua bán điện trực tiếp (PPA) hoặc mua chứng chỉ năng lượng sạch. Nhờ đó, các xưởng sản xuất không còn phải tự mình mày mò tìm cách chuyển đổi trong đơn độc.

Chấm dứt cảnh “mạnh ai nấy làm”

Điểm mới của liên minh lần này là xây dựng một sân chơi chung để các thương hiệu cùng ngồi lại với nhau. Thay vì bắt các xưởng gia công phải chạy theo hàng chục báo cáo riêng lẻ, liên minh tạo ra một khung triển khai thống nhất, giúp cắt giảm các thủ tục trùng lặp gây lãng phí. Trước khi công bố chính thức, nền tảng tiền đề của sáng kiến đã thu hút gần 500 cơ sở sản xuất đăng ký tham gia thử nghiệm.

Bà Katharine Beacham, Giám đốc phụ trách Phát triển bền vững của M&S, cho biết tập đoàn đặt mục tiêu đưa toàn bộ chuỗi giá trị về mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040. Để làm được điều đó, không có cách nào khác ngoài việc bắt tay hành động cùng đối tác: “Thay đổi thực chất chỉ xảy ra khi chúng ta hợp tác. Sáng kiến này sẽ cung cấp nguồn lực và sự hỗ trợ thực tế nhất, giúp quá trình chuyển sang dùng điện sạch trở nên dễ thở hơn đối với các nhà cung ứng”.

Về phía đơn vị triển khai kỹ thuật, ông Steve Wilhite, Phó chủ tịch điều hành SE Advisory Services, khẳng định: “Nhiều thương hiệu thời trang đã đưa ra các cam kết riêng. Giờ đây, trọng tâm phải là hỗ trợ các nhà cung ứng thực hiện những cam kết đó”.

Cuộc đua xanh hóa trong ngành thời trang đang bước sang một trang mới. Khi các thương hiệu lớn chấp nhận cùng góp nguồn lực và chia sẻ khó khăn với các xưởng gia công, việc sử dụng năng lượng sạch sẽ không còn là gánh nặng chi phí, mà dần trở thành tấm vé thông hành bắt buộc để các nhà máy giữ chân khách hàng và duy trì đơn hàng dài hạn.