Thứ trưởng Bộ Xây dựng: 3 câu hỏi để TPHCM chọn đúng dự án hạ tầng

Đó là nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn tại hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ - Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TPHCM”, do Báo Tiền Phong phối hợp với Sở Xây dựng TPHCM tổ chức sáng 16/10.

Theo ông Văn, quy hoạch TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm cần xác định rõ chức năng của từng khu vực, gắn với quy mô dân số, việc làm và nhu cầu hạ tầng. Trên cơ sở đó, thành phố có thể phân bổ hợp lý nhà ở, dịch vụ và việc làm, đồng thời lựa chọn các dự án hạ tầng phù hợp với định hướng phát triển từng khu vực.

Đặc biệt, Thứ trưởng cho rằng trước mỗi quyết định đầu tư, TPHCM cần trả lời 3 câu hỏi: dự án sẽ mở khóa không gian nào, tạo ra động lực kinh tế gì và mang lại giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp trong toàn vùng Đông Nam Bộ.

Theo ông, thành phố cần phát triển đồng bộ đường bộ, đường sắt, đường thủy, cảng biển, hàng không và giao thông công cộng, trong đó ưu tiên những dự án có tác động liên vùng, tháo gỡ đúng điểm nghẽn. Việc đầu tư cũng cần gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đồng thời tính đến các yêu cầu thích ứng với ngập úng, triều cường, sụt lún và xâm nhập mặn.

“Thành phố cần xác định thứ tự ưu tiên, phân kỳ phù hợp, lựa chọn những dự án có tác động liên vùng, tháo gỡ đúng điểm nghẽn, tạo nguồn thu và thu hút các khoản đầu tư tiếp nối”, ông Văn nói.

Từ góc độ kinh tế, TS Vũ Đình Ánh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả thuộc Bộ Tài chính, cho rằng TPHCM cần một giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, nguồn lực đến cơ chế để nâng cao hiệu quả đầu tư hạ tầng.

Theo ông Ánh, TPHCM đang đứng trước những mục tiêu phát triển lớn theo Nghị quyết 09, hướng tới trở thành thành phố có tầm vóc khu vực Đông Nam Á vào năm 2030, tầm châu lục vào năm 2045 và đô thị toàn cầu vào năm 2075. Để thực hiện các mục tiêu này, thành phố phải duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số trong thời gian dài, đòi hỏi năng lực tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực rất lớn.

Trong đó, quy hoạch có vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là khi TPHCM đang hướng tới tầm nhìn 100 năm. Ông Ánh cho rằng thành phố cần quy hoạch đồng bộ mạng lưới giao thông với các loại hình hạ tầng khác, không chỉ hạ tầng giao thông mà cả viễn thông, hạ tầng số và hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo.

Cùng với quy hoạch không gian, thành phố cần tính toán tiến độ và nguồn lực để các dự án được triển khai đồng bộ, bảo đảm khả năng kết nối giữa các công trình. Nếu các dự án được đầu tư riêng lẻ, không cùng tiến độ hoặc thiếu kết nối, hiệu quả của toàn bộ hệ thống hạ tầng sẽ bị hạn chế.

“TPHCM cũng cần tính toán cụ thể nguồn lực thực hiện, bởi ngân sách nhà nước chỉ có thể đảm nhận một phần trong tổng nhu cầu đầu tư rất lớn”, ông Ánh nói.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thanh Trọng, đại diện Tập đoàn Becamex, cho rằng TPHCM đang đứng trước 4 điểm nghẽn gồm hạ tầng kết nối, không gian đô thị, nguồn nhân lực gắn với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng cơ chế kết nối các nguồn lực.

Các điểm nghẽn này có mối liên hệ chặt chẽ và cần được xử lý trong một tổng thể, thay vì giải quyết riêng lẻ từng vấn đề. Theo ông Trọng, thành phố cần chuyển từ cách phát triển theo từng khu vực sang kết nối các nguồn lực trong một hệ thống thống nhất, đồng thời xác định rõ phương thức tổ chức thực hiện để các nguồn lực được huy động và phát huy hiệu quả.

Ông cũng lưu ý hạ tầng không chỉ là đường sá, cầu cống mà phải gắn với điều kiện sống và khả năng thu hút, giữ chân người lao động. “Song song với nhà ở xã hội, TPHCM cần phát triển đồng bộ hạ tầng y tế, giáo dục, đào tạo và các dịch vụ thiết yếu, giúp người lao động ổn định cuộc sống, đáp ứng nhu cầu nhân lực tại các khu công nghiệp và đô thị mới”, ông Trọng góp ý.

Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Trần Quang Lâm cho biết thành phố xác định hạ tầng giao thông khung phải đi trước quá trình mở rộng không gian đô thị. Các tuyến vành đai 3, vành đai 4 cùng hệ thống cao tốc, quốc lộ được triển khai nhằm tăng kết nối, lưu thông hàng hóa và giảm áp lực khu vực trung tâm.

Đường sắt đô thị được xác định là hạ tầng chiến lược, với mục tiêu hoàn thành khoảng 255km vào năm 2030 và hơn 500km vào năm 2035. Thành phố sẽ huy động nguồn lực từ ngân sách, Trung ương và nhà đầu tư theo các cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 188 của Quốc hội.

Cùng với đó, TPHCM phát triển cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, các cảng tại Cần Giờ và nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất lên công suất khoảng 50 triệu hành khách/năm.

Thành phố cũng dự kiến cải tạo khoảng 398 tuyến kênh, rạch, di dời khoảng 41.000 căn nhà ven sông, kênh, rạch. Gần 70% xe buýt đã chuyển sang xe điện, đồng thời TPHCM tiếp tục mở rộng phương tiện điện trong taxi và vận tải hàng hóa.