Tại tọa đàm "Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển" chiều 16/10, TS Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, cho biết chi phí không phải là yếu tố duy nhất doanh nghiệp quan tâm khi thực hiện thủ tục hành chính, mà còn là thời gian, nhân lực và cơ hội kinh doanh.
Theo ông, trước đây, doanh nghiệp có thể dành 25-28% thời gian làm việc trong ngày cho các thủ tục hành chính. Hiện nay, thời gian này đã giảm dần nhờ chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang trực tuyến, điển hình là hóa đơn điện tử, nộp thuế và các thủ tục trong lĩnh vực hải quan.
"Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp vướng mắc trong các thủ tục về đất đai, đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, hoàn thuế giá trị gia tăng và kiểm tra chuyên ngành. Đáng chú ý, với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc kiểm tra chất lượng nguyên liệu có thể khiến hàng hóa phải lưu kho, lưu bãi khoảng 30 ngày trước khi đưa vào sản xuất", ông dẫn chứng.
Theo ông, thời gian chờ đợi kéo dài không chỉ làm tăng chi phí mà còn có nguy cơ khiến doanh nghiệp chậm tiến độ giao hàng, ảnh hưởng đến cam kết với đối tác. Do đó, vị này cho rằng cải cách thủ tục hành chính cần thực chất hơn để giảm gánh nặng về thời gian, nhân lực và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Tương tự, TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Bộ Tài chính), cho rằng cải cách thủ tục hành chính cần được thực hiện thực chất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hướng tới môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn và có chi phí tuân thủ thấp.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Bộ Tài chính) (Ảnh: BTC).
Theo bà, doanh nghiệp không né tránh việc tuân thủ pháp luật mà mong muốn có hành lang pháp lý rõ ràng, thuận lợi và dễ thực hiện. Dù thời gian qua, các cơ quan đã có nhiều nỗ lực tháo gỡ những quy định chồng chéo, phân cấp cho địa phương và tạo cơ chế đặc thù cho các mô hình kinh doanh mới, tình trạng mâu thuẫn, bất cập trong hệ thống pháp luật vẫn là vấn đề cần tiếp tục xử lý.
"Việc sửa đổi văn bản liên tục cũng có thể khiến doanh nghiệp khó cập nhật và áp dụng thống nhất, trong khi tính ổn định của chính sách là một yếu tố quan trọng đối với quyết định đầu tư, đặc biệt là của nhà đầu tư nước ngoài", bà Thảo nói.
Đại diện Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược cho rằng cải cách môi trường kinh doanh cần hướng tới ba mục tiêu chính là giảm thời gian, giảm chi phí và bảo đảm an toàn cho doanh nghiệp. Trong đó, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là định hướng quan trọng, nhưng phải gắn với tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kỹ thuật rõ ràng và tăng cường giám sát.
"Nếu quy định hậu kiểm không minh bạch, doanh nghiệp không biết mình làm đúng hay sai, thậm chí có thể đối mặt với chi phí và rủi ro lớn hơn sau khi đã đi vào hoạt động. Mục tiêu cắt giảm thủ tục cũng cần được đánh giá bằng hiệu quả thực tế, thay vì chỉ dựa trên số liệu báo cáo của các bộ, ngành", bà nói.
Về giải pháp, TS Nguyễn Minh Thảo đề xuất đơn giản hóa thủ tục theo quy mô, mức độ rủi ro và lĩnh vực hoạt động, thay vì áp dụng chung một cơ chế cho mọi doanh nghiệp. Những thủ tục như thuế, giải thể, phá sản cần có quy trình rút gọn phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ phát triển và giảm gánh nặng tuân thủ.
Bên cạnh đó, việc số hóa phải đi đôi với đơn giản hóa quy trình; nếu chỉ đưa các thủ tục phức tạp lên nền tảng điện tử thì chưa thể giải quyết triệt để khó khăn của doanh nghiệp. Bà cũng nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong thúc đẩy cải cách, cùng với cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên và đánh giá độc lập.
"Các cơ quan cần tăng cường chia sẻ dữ liệu, không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại thông tin mà Nhà nước đã có; đồng thời phát triển dịch vụ hỗ trợ pháp lý để doanh nghiệp hiểu rõ quy định và cách thức tuân thủ", bà Thảo đề xuất.
Hơn nữa, bà Thảo cho rằng cơ chế tiếp nhận kiến nghị cũng cần thực chất hơn, không chỉ dừng ở việc chuyển phản ánh đến cơ quan liên quan mà phải theo dõi kết quả xử lý và mức độ hài lòng của doanh nghiệp.
Theo đại diện Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, cải cách phải được triển khai đồng bộ giữa các bộ, ngành, bởi sự trì trệ ở một lĩnh vực có thể làm giảm hiệu quả của những chuyển biến tích cực ở lĩnh vực khác.