' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Máy bay chiến đấu xuất kích từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ (Ảnh: Reuters).
Thủy thủ “Bill Jones” bí ẩn
Vào tháng 8, Tổng thống Trump đã chỉ đạo Hải quân Mỹ tìm cách quay trở lại sử dụng hệ thống phóng bằng hơi nước trên các tàu sân bay để đưa các tiêm kích lên không trung.
Quyết định được đưa ra sau cuộc trò chuyện của ông Trump với một thủy thủ bí ẩn có tên Bill Jones.
Ông Trump từng mô tả người đàn ông này là "chuyên gia vận hành máy phóng" đã phục vụ trong Hải quân Mỹ 25 năm và đặc biệt "yêu thích mùi hơi nước".
Tổng thống Trump cho biết Jones đã thuyết phục ông rằng công nghệ cũ vượt trội hơn hẳn so với các phương pháp phóng máy bay hiện đại.
Sự việc đã khiến các lãnh đạo Hải quân Mỹ ráo riết truy tìm danh tính của Jones để làm rõ ông ta đã nói những gì khiến Tổng thống yêu cầu cải tổ một trong những chương trình vũ khí đắt đỏ nhất lịch sử. Dù vậy, theo các quan chức quốc phòng, họ chưa bao giờ tìm thấy người này.
Mọi chuyện bắt đầu chỉ vài tháng sau khi ông Trump nhậm chức trong nhiệm kỳ đầu tiên, khi ông có chuyến thăm tàu USS Gerald R. Ford tại bang Virginia. Đây là tàu sân bay mới nhất trong hạm đội Hải quân Mỹ.
Siêu tàu lớn nhất thế giới này có chi phí khoảng 19 tỷ USD nhưng đã gặp loạt sự cố trong suốt 8 năm đóng mới do được lắp đặt các công nghệ tiên tiến nhưng chưa qua kiểm chứng. Dự án bị chậm tiến độ nhiều năm và vượt ngân sách hàng tỷ USD.
Ông Trump từng chia sẻ rằng mình đã quá mệt mỏi khi phải nghe những lời bào chữa từ các đô đốc và muốn lắng nghe trực tiếp từ những người vận hành máy móc.
Tổng thống Trump cho biết một thủy thủ đã nói với ông rằng Hải quân đang phạm sai lầm khi từ bỏ phương pháp phóng bằng hơi nước đã được kiểm chứng qua thời gian. Quyết định chuyển sang sử dụng hệ thống phóng điện từ nhằm giúp máy bay cất cánh nhanh và hiệu quả hơn đang đẩy lực lượng này đến thất bại.
Ông Trump kể lại rằng thủy thủ này đã nói với ông: nếu máy phóng điện bị hỏng, chúng ta cần những thiên tài từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đến sửa chữa, trong khi phiên bản hơi nước có thể được sửa chỉ bằng một cây búa và một mỏ hàn.
Dù vậy, giới phân tích ngành công nghiệp nhận định cả hai mô tả trên đều đã đơn giản hóa vấn đề một cách quá mức.
Tranh cãi về công nghệ tỷ USD
Sau cuộc gặp, các quan chức Hải quân đã phải vất vả giải thích cho Tổng thống Trump lý do lựa chọn các công nghệ mới và tại sao việc dỡ bỏ chúng sẽ gây ra xáo trộn cực kỳ nghiêm trọng.
Trong cuộc điện đàm vào tháng 11/2018 với các thủy thủ trên tàu USS Ronald Reagan, ông Trump đã hỏi hạm trưởng về quan điểm giữa máy phóng hơi nước và máy phóng điện từ. Hạm trưởng đã nói với ông Trump rằng dù hệ thống hơi nước hiện tại rất đáng tin cậy, nhưng ông vẫn ưu tiên máy phóng điện từ hơn.
Vấn đề này đã bùng phát trở lại khi ông Trump tái tranh cử và giành chiến thắng năm 2024. Trong một cuộc vận động cử tri vào tháng 1/2024 tại Mason City, bang Iowa, ông đã nhắc đích danh cái tên Jones. Ông tiếp tục đề cập đến máy phóng điện từ vào năm đầu năm ngoái.
Trong giới nội bộ ngành công nghiệp đã xuất hiện những tin đồn rằng ông Trump sẽ ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu Hải quân quay lại sử dụng hệ thống hơi nước, nhưng không có điều gì xảy ra cho đến mùa hè năm nay.
Vào tháng 8, ông Trump ký một bản ghi nhớ an ninh quốc gia chỉ đạo Hải quân tính toán chi phí và lộ trình lắp đặt máy phóng hơi nước cùng thang nâng thủy lực trên tàu chiến hiện có mã hiệu CVN 81, dự kiến gia nhập hạm đội vào năm 2034.
Hải quân Mỹ đã không đóng tàu sân bay nào sử dụng hệ thống phóng hơi nước kể từ tàu USS George H.W. Bush.
Ông Hunter Stires, chiến lược gia hàng hải của cựu Bộ trưởng Hải quân Carlos Del Toro, nhấn mạnh: "Các máy phóng hơi nước đã ngừng sản xuất trong nhiều thập niên, không còn ai sản xuất chúng nữa”.
Tư lệnh Tác chiến Hải quân, Đô đốc Daryl Caudle, cũng cho biết: "Nếu chúng ta quay trở lại với hệ thống hơi nước và thủy lực cho các thang nâng, chúng ta cần thực sự hiểu rõ tổng chi phí của việc đó. Đó sẽ là thay đổi thiết kế rất lớn”.
Ông nói thêm, cuộc kiểm tra sức bền vào tháng 2 đối với hệ thống phóng điện từ của tàu Ford cho thấy chúng hoạt động vượt trội so với các hệ thống hơi nước tương đương.
Các nhà phân tích và giới quan sát nhận định hệ thống mới có thể hiệu quả hơn trong các cuộc chiến tương lai vì nó có thể phóng các máy bay mang tải lớn và máy bay không người lái (UAV).
Các chuyên gia đóng tàu lo ngại việc đưa hệ thống hơi nước trở lại tàu sân bay sẽ khiến Hải quân Mỹ tụt hậu về công nghệ so với Trung Quốc.