Tiến sĩ không có bằng cử nhân luật được làm luật sư, ĐBQH "không yên tâm"

Sáng 19/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Luật sư sửa đổi, sau khi nghe Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình dự án luật trước Quốc hội.

Dự thảo luật sửa đổi bổ sung quy định tiêu chuẩn luật sư phải có bản lĩnh chính trị, có đạo đức tốt và liêm chính; bắt buộc bồi dưỡng hằng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn. Dự thảo cũng cho phép giảng viên trong lĩnh vực pháp luật tại cơ sở đào tạo đại học chuyên ngành pháp luật, hoặc cơ sở đào tạo các chức danh tư pháp trở thành luật sư.

Luật hiện hành quy định người muốn trở thành luật sư phải đáp ứng tiêu chuẩn là "có bằng cử nhân luật". Với lần sửa đổi này, dự thảo luật quy định theo hướng cho phép người có bằng thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật mà không có bằng cử nhân luật có thể trở thành luật sư.

Băn khoăn với quy định này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành đề nghị “hết sức cân nhắc” việc mở rộng tiêu chuẩn trở thành luật sư, bởi nghề luật sư gắn với yêu cầu bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, người dân.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng bằng cử nhân luật cung cấp kiến thức nền tảng về pháp luật, trong khi đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ luật có định hướng nghiên cứu chuyên sâu, học thuật, khác với đào tạo kiến thức nền tảng phục vụ hành nghề.

Đó là lý do khiến ông Thành "chưa thực sự yên tâm" với đề xuất cho phép người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật trở thành luật sư.

Thay vào đó, đại biểu góp ý việc mở rộng tiêu chuẩn nhằm thu hút nhân lực, nhất là từ nước ngoài, cần được nghiên cứu kỹ. Chẳng hạn, tại một số nước theo hệ thống Anh - Mỹ, người muốn hành nghề luật phải hoàn thành chương trình Juris Doctor (JD) với thời gian đào tạo chuẩn khoảng ba năm, chuyên sâu về hành nghề luật; song song với các chương trình thạc sĩ, tiến sĩ luật thiên về nghiên cứu.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị nghiên cứu kỹ sự khác biệt giữa các mô hình đào tạo trước khi điều chỉnh tiêu chuẩn luật sư. Ông nêu quan điểm nên giữ nguyên tiêu chuẩn có bằng cử nhân luật, đồng thời nghiên cứu quy định phù hợp đối với các mô hình đào tạo khác có trình độ tương đương.

Đại biểu Bùi Xuân Hải (Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Phòng) cũng khẳng định quan điểm không đồng ý bỏ tiêu chuẩn cử nhân luật.

Ông phân tích đào tạo thạc sĩ luật chỉ khoảng 45-60 tín chỉ (trừ luận văn chỉ còn khoảng 30 tín chỉ thực học); người từ ngành khác (kỹ sư, nông nghiệp...) chỉ cần học thêm 10-20 tín chỉ là đủ điều kiện học thạc sĩ, dẫn đến kiến thức pháp lý thiếu nền tảng hệ thống.

Từ thực tế này, ông Hải cho rằng Tiến sĩ chỉ nghiên cứu một chủ đề hẹp, không phù hợp với yêu cầu kiến thức diện rộng của người hành nghề luật sư, trong khi nguồn sinh viên tốt nghiệp cử nhân luật hàng năm rất dồi dào (khoảng 20.000 người/năm), hoàn toàn đáp ứng nhu cầu tuyển dụng luật sư mà không lo thiếu hụt.

Vị đại biểu TP Hải Phòng vì thế đề xuất công nhận văn bằng tương đương từ nước ngoài (được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận) để giúp thu hút những người học luật ở các quốc gia phát triển... trở về hành nghề.