Tội phạm săn dữ liệu cá nhân, mua ảnh căn cước chỉ 100.000 - 300.000 đồng

Phát biểu tại tọa đàm "Thúc đẩy tài chính toàn diện - Động lực từ thanh toán không dùng tiền mặt" do Ngân hàng Nhà nước và Thời báo Ngân hàng tổ chức sáng 6-10, Trung tá Nguyễn Minh Đức - Phó giám đốc Trung tâm dữ liệu quốc gia về dân cư (Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - C06, Bộ Công an) - cho biết cùng với sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt, tội phạm trên không gian mạng cũng diễn biến phức tạp.

Theo ông Đức, về bản chất, tội phạm trên không gian mạng xuất phát từ các phương thức, thủ đoạn phạm tội truyền thống, nhưng chuyển từ môi trường trực tiếp sang không gian mạng.

Trong tháng 8 và 9, Bộ Công an đã chỉ đạo quyết liệt công tác phòng, chống tội phạm trên không gian mạng. Nhiều vụ án liên quan các đối tượng thường được gọi là "giang hồ mạng" thực chất có hành vi lừa đảo, trốn thuế và các hoạt động phạm tội khác trên không gian mạng.

Ba nhóm thủ đoạn tội phạm nhắm vào dữ liệu cá nhân

Trung tá Nguyễn Minh Đức cho biết qua công tác phòng ngừa, lực lượng công an nhận diện ba nhóm thủ đoạn lừa đảo trực tuyến đáng chú ý.

Một thủ đoạn là các đối tượng tìm gặp người dân, đề nghị chụp ảnh thông tin trên thẻ căn cước hoặc thu thập thông tin cá nhân. Đổi lại, người dân được trả một khoản tiền nhỏ, khoảng 100.000 - 300.000 đồng hoặc một số vật chất khác.

Theo ông Đức, những thông tin này có thể bị đối tượng lợi dụng để mở tài khoản hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo. Một thủ đoạn khác là các đối tượng đăng thông tin tuyển dụng trên mạng để tiếp cận nạn nhân. Khi người dân "sập bẫy", chúng yêu cầu cung cấp hình ảnh, thông tin trên thẻ căn cước.

Ngay cả việc người dân đăng tải quá nhiều thông tin cá nhân lên mạng xã hội cũng có thể tạo nguy cơ để lộ dữ liệu, bị các đối tượng lợi dụng cho hoạt động phạm tội.

Bên cạnh đó, đối tượng giả danh cơ quan chức năng như công an, viện kiểm sát, tòa án hoặc các cơ quan tư pháp khác gọi điện cho người dân, thông báo căn cước công dân bị lỗi, chưa đồng bộ dữ liệu hoặc có vấn đề cần cập nhật.

Sau đó đối tượng hướng dẫn nạn nhân truy cập các đường link, trang web giả mạo hoặc cài đặt ứng dụng để "cập nhật" thông tin. Mục tiêu là chiếm đoạt dữ liệu cá nhân và thông tin tài khoản ngân hàng.

Hơn 400 tài khoản có dấu hiệu lừa đảo đã bị phong tỏa

Để phòng ngừa, Trung tá Nguyễn Minh Đức khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin cá nhân và thông tin tài khoản cho người khác. Đặc biệt, ông lưu ý lực lượng công an không làm việc qua điện thoại, không gọi video để làm việc với người dân.

Người dân cũng không nên cài đặt ứng dụng, truy cập đường link hoặc website không chính thống để đăng nhập hay thực hiện giao dịch. Với các yêu cầu giao dịch, chuyển khoản, cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi thực hiện.

Cũng theo Trung tá Nguyễn Minh Đức, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp làm sạch hơn 107,9 triệu dữ liệu khách hàng cá nhân.

• Ngăn chặn giao dịch gần 5,5 nghìn tỉ đồng có dấu hiệu lừa đảo

• Công an TP.HCM: Chuyên gia công nghệ, người thành đạt cũng bị lừa đảo trên mạng

Việc triển khai Quyết định 2345 của Ngân hàng Nhà nước về xác thực sinh trắc học đối với một số giao dịch chuyển khoản 10 triệu đồng/lần cũng góp phần phòng ngừa tội phạm. Sau khi triển khai, số vụ tội phạm lừa đảo năm 2025 giảm 52% so với năm 2024.

Không dừng ở dữ liệu ngân hàng, C06 đang tiếp tục làm sạch dữ liệu thuê bao di động. Đến nay, hơn 147 triệu thông tin thuê bao di động đã được làm sạch và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Mục tiêu là góp phần ngăn chặn việc sử dụng SIM không chính chủ, SIM rác vào các hoạt động lừa đảo, vu khống, đe dọa hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Để phục vụ phòng ngừa tội phạm lừa đảo, ông Đức thông tin thêm C06 cũng chuyển thông tin về các vụ việc, đối tượng vi phạm cho Ngân hàng Nhà nước.

Trên ứng dụng VNeID, người dân hiện có thể tố giác các số tài khoản lừa đảo, số điện thoại lừa đảo, hành vi lừa đảo cũng như đường link, website có dấu hiệu lừa đảo.

"Từ tháng 6 đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã phong tỏa, khóa hơn 400 tài khoản có dấu hiệu lừa đảo trên cơ sở phối hợp, chia sẻ dữ liệu này" - ông Đức phát biểu.

Từ 1-1-2027, mở rộng định danh trên không gian mạng

Cũng theo ông Đức, C06 đang chuẩn bị mở rộng phạm vi định danh, không chỉ đối với con người, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người nước ngoài.

Trong tháng 10, Bộ Công an dự kiến báo cáo Quốc hội về Luật Định danh và Xác thực điện tử, theo hướng được mở rộng thêm đối tượng định danh. Ngoài con người, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, các đối tượng định danh khác gồm địa điểm, không gian, vật chất, phi vật chất và các giao dịch.

"Tất cả những trường hợp hoạt động trên không gian mạng hay các trang web, sàn giao dịch thương mại, người bán, người mua đều phải định danh và xác thực điện tử từ ngày 1-1-2027.

Nội dung này giúp chúng ta đảm bảo minh bạch và đúng người, đúng được chủ thể tham gia vào hoạt động trên không gian mạng, nhằm quản lý, phòng ngừa, hạn chế tội phạm lừa đảo trên không gian mạng" - ông Đức nêu.

Một đường dây lừa đảo trực tuyến 'chạy' từ Campuchia sang Việt Nam để lập đại bản doanh, khi chuẩn bị đi vào hoạt động thì bị Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện, ngăn chặn, vô hiệu hóa.