Tổng thống Ba Lan cáo buộc Thủ tướng thâu tóm Tòa Hiến pháp

Nguồn ảnh: VnExpress

Tổng thống Nawrocki cáo buộc chính quyền Thủ tướng Tusk dàn dựng cuộc chiếm quyền Tòa Hiến pháp sau khi đình chỉ Chánh án.

"Trật tự công cộng tại Ba Lan đã bị xâm phạm và một cơ quan hiến định bị chiếm giữ bằng vũ lực", Tổng thống Karol Nawrocki phát biểu sáng nay, sau khi hủy chuyến thăm Senegal giữa chừng.

Ông đã đến thẳng trụ sở Tòa Hiến pháp, nơi cảnh sát chống bạo động được triển khai đông đảo để đối phó với hàng trăm người biểu tình yêu cầu phục chức cho Chánh án Bogdan Swieczkowski, đồng minh của Tổng thống Nawrocki. Ông Nawrocki cũng kêu gọi tiến hành các cuộc tham vấn chính trị khẩn cấp.

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki (giữa) tới trụ sở Tòa Hiến pháp ở thủ đô Warsaw ngày 31/10. Ảnh: Reuters — Tổng thống Karol Nawrocki (giữa) tới trụ sở Tòa Hiến pháp ở thủ đô Warsaw ngày 31/10. Ảnh: *Reuters*

Tòa Hiến pháp Ba Lan tối 30/10 thông báo thẩm phán có thâm niên lâu nhất là Anna Korwin-Piotrowska đã đình chỉ chức vụ của Chánh án Swieczkowski và nắm quyền điều hành cơ quan này. Ông Swieczkowski được bổ nhiệm dưới thời người tiền nhiệm có đường lối cánh hữu cứng rắn của Thủ tướng Donald Tusk.

Một số người biểu tình chỉ trích Thủ tướng Tusk là "kẻ phản bội" và tìm cách vượt qua hàng rào bảo vệ. Tomasz Zaleski, một người tham gia biểu tình, cáo buộc Thủ tướng Tusk "chà đạp lên các quyền hiến định của người dân".

Cảnh sát đã bắt 3 người biểu tình quá khích.

Thủ tướng Tusk khẳng định chính phủ của ông đang nỗ lực khôi phục pháp quyền. "Quá trình này rất khó khăn, đôi khi đầy đau đớn và đòi hỏi những hành động quyết đoán. Không còn con đường nào khác", ông nói.

Tổng thống Ba Lan xô xát khi xông vào Tòa án Hiến pháp — Tổng thống Nawrocki tiến vào trụ sở Tòa Hiến pháp Ba Lan. Video: *X/Nexta*

Trong nhiều tuần qua, chính phủ của Thủ tướng Tusk được cho là đã tìm cách buộc các thẩm phán Tòa Hiến pháp từ chức. Những người này được bổ nhiệm dưới thời đảng PiS cầm quyền giai đoạn 2015-2023. Liên minh châu Âu (EU) từng cáo buộc chính quyền của đảng PiS làm suy yếu pháp quyền.

Sau khi Thủ tướng Tusk lên nắm quyền năm 2023, liên minh của ông đã cam kết khôi phục tinh thần thượng tôn pháp luật và cải cách tòa án. Tuy nhiên, Tổng thống Nawrocki, đồng minh của đảng PiS, đã cản trở các nỗ lực này kể từ khi đắc cử năm 2025.

Đầu năm nay, ông Nawrocki từ chối làm lễ tuyên thệ nhậm chức cho 3 trong 6 thẩm phán do quốc hội đề cử. Ông Swieczkowski, cựu thứ trưởng tư pháp dưới thời chính quyền đảng PiS, cũng không chấp nhận bổ nhiệm các thẩm phán được đa số nghị sĩ đương nhiệm bầu chọn.

Thủ tướng Donald Tusk tại Warsaw ngày 12/10. Ảnh: Reuters — Thủ tướng Donald Tusk tại Warsaw ngày 12/10. Ảnh: *Reuters*

Quyết định đình chỉ Chánh án Swieczkowski được thẩm phán Korwin-Piotrowska cho là cần thiết để khôi phục thượng tôn pháp luật.

Bộ trưởng Tư pháp Waldemar Zurek, đồng thời là Viện trưởng Viện Kiểm sát Ba Lan, đã yêu cầu tước bỏ quyền miễn trừ tư pháp của ông Swieczkowski cùng cấp phó Bartlomiej Sochanski. "Tòa án đã biến thành tài sản tư, chúng ta phải khôi phục lại hoạt động đúng đắn của nó", ông nói.

Đại sứ Mỹ tại Ba Lan Tom Rose cảnh báo các bên không nên thực hiện những hành động có thể kích động bạo lực hoặc khiến căng thẳng leo thang. "Ba Lan lúc này không nên có một cuộc đối đầu vượt tầm kiểm soát và dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn", ông viết trên X.

Thanh Tâm (Theo Reuters, AFP)

Căng thẳng chính trị tại Ba Lan vừa bước vào giai đoạn leo thang nguy hiểm khi Tổng thống Karol Nawrocki trực tiếp hủy chuyến công du Senegal để đến trụ sở Tòa Hiến pháp tại Warsaw. Động thái này diễn ra ngay sau khi thẩm phán thâm niên Anna Korwin-Piotrowska tuyên bố đình chỉ Chánh án Bogdan Swieczkowski, một đồng minh thân cận của phe đối lập cánh hữu, nhằm nắm quyền điều hành lâm thời. Ông Nawrocki gay gắt cáo buộc chính quyền của Thủ tướng Donald Tusk chiếm giữ cơ quan tư pháp tối cao bằng vũ lực và vi phạm nghiêm trọng trật tự hiến định. Trọng tâm của cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ nỗ lực cải cách hệ thống tư pháp mà chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk theo đuổi kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2023. Warsaw khẳng định các biện pháp quyết liệt này là điều kiện tiên quyết để giải quyết những di sản gây tranh cãi từ thời đảng Luật pháp và Công lý (PiS) cũng như đáp ứng chuẩn mực pháp quyền của Liên minh châu Âu. Ngược lại, Tổng thống Nawrocki liên tục sử dụng quyền hạn nguyên thủ để phong tỏa các nhân sự do quốc hội đề cử, đẩy nhánh hành pháp và nhánh tư pháp vào tình thế đối đầu trực diện. Quyết định mở rộng điều tra và yêu cầu bãi miễn quyền tư pháp đối với Chánh án Swieczkowski từ Bộ trưởng Tư pháp Waldemar Zurek đang khiến ranh giới xung đột ngày càng lan rộng ra đường phố. Cảnh sát chống bạo động đã phải phong tỏa khu vực tòa án và bắt giữ những người biểu tình quá khích cố gắng phá vỡ hàng rào an ninh. Trước nguy cơ bất ổn thể chế tại Warsaw, Đại sứ Mỹ Tom Rose đã lên tiếng khuyến cáo các bên kiềm chế, tránh mọi hành động kích động bạo lực có thể đẩy cuộc đối đầu vượt khỏi tầm kiểm soát.