Tổng thống Ba Lan tố Thủ tướng thâu tóm Tòa Hiến pháp

Nguồn ảnh: VnExpress

Tổng thống Nawrocki cáo buộc chính quyền Thủ tướng Tusk dàn dựng cuộc chiếm quyền Tòa Hiến pháp sau khi đình chỉ Chánh án.

"Trật tự công cộng tại Ba Lan đã bị xâm phạm và một cơ quan hiến định bị chiếm giữ bằng vũ lực", Tổng thống Karol Nawrocki phát biểu sáng nay, sau khi hủy chuyến thăm Senegal giữa chừng.

Ông đã đến thẳng trụ sở Tòa Hiến pháp, nơi cảnh sát chống bạo động được triển khai đông đảo để đối phó với hàng trăm người biểu tình yêu cầu phục chức cho Chánh án Bogdan Swieczkowski, đồng minh của Tổng thống Nawrocki. Ông Nawrocki cũng kêu gọi tiến hành các cuộc tham vấn chính trị khẩn cấp.

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki (giữa) tới trụ sở Tòa Hiến pháp ở thủ đô Warsaw ngày 31/10. Ảnh: Reuters — Tổng thống Karol Nawrocki (giữa) tới trụ sở Tòa Hiến pháp ở thủ đô Warsaw ngày 31/10. Ảnh: *Reuters*

Tòa Hiến pháp Ba Lan tối 30/10 thông báo thẩm phán có thâm niên lâu nhất là Anna Korwin-Piotrowska đã đình chỉ chức vụ của Chánh án Swieczkowski và nắm quyền điều hành cơ quan này. Ông Swieczkowski được bổ nhiệm dưới thời người tiền nhiệm có đường lối cánh hữu cứng rắn của Thủ tướng Donald Tusk.

Tài khoản X của Tòa Hiến pháp Ba Lan cho biết đã xảy ra "cuộc đảo chính", trong khi một số người biểu tình chỉ trích Thủ tướng Tusk là "kẻ phản bội" và tìm cách vượt qua hàng rào bảo vệ. Tomasz Zaleski, một người tham gia biểu tình, cáo buộc Thủ tướng Tusk "chà đạp lên các quyền hiến định của người dân".

Cảnh sát đã bắt 3 người biểu tình quá khích.

Thủ tướng Tusk khẳng định chính phủ của ông đang nỗ lực khôi phục pháp quyền. "Quá trình này rất khó khăn, đôi khi đầy đau đớn và đòi hỏi những hành động quyết đoán. Không còn con đường nào khác", ông nói.

Tổng thống Ba Lan xô xát khi xông vào Tòa án Hiến pháp — Tổng thống Nawrocki tiến vào trụ sở Tòa Hiến pháp Ba Lan. Video: *X/Nexta*

Trong nhiều tuần qua, chính phủ của Thủ tướng Tusk được cho là đã tìm cách buộc các thẩm phán Tòa Hiến pháp từ chức. Những người này được bổ nhiệm dưới thời đảng PiS cầm quyền giai đoạn 2015-2023. Liên minh châu Âu (EU) từng cáo buộc chính quyền của đảng PiS làm suy yếu pháp quyền.

Sau khi Thủ tướng Tusk lên nắm quyền năm 2023, liên minh của ông đã cam kết khôi phục tinh thần thượng tôn pháp luật và cải cách tòa án. Tuy nhiên, Tổng thống Nawrocki, đồng minh của đảng PiS, đã cản trở các nỗ lực này kể từ khi đắc cử năm 2025.

Đầu năm nay, ông Nawrocki từ chối làm lễ tuyên thệ nhậm chức cho 3 trong 6 thẩm phán do quốc hội đề cử. Ông Swieczkowski, cựu thứ trưởng tư pháp dưới thời chính quyền đảng PiS, cũng không chấp nhận bổ nhiệm các thẩm phán được đa số nghị sĩ đương nhiệm bầu chọn.

Thủ tướng Donald Tusk tại Warsaw ngày 12/10. Ảnh: Reuters — Thủ tướng Donald Tusk tại Warsaw ngày 12/10. Ảnh: *Reuters*

Quyết định đình chỉ Chánh án Swieczkowski được thẩm phán Korwin-Piotrowska cho là cần thiết để khôi phục thượng tôn pháp luật.

Bộ trưởng Tư pháp Waldemar Zurek, đồng thời là Viện trưởng Viện Kiểm sát Ba Lan, đã yêu cầu tước bỏ quyền miễn trừ tư pháp của ông Swieczkowski cùng cấp phó Bartlomiej Sochanski. "Tòa án đã biến thành tài sản tư, chúng ta phải khôi phục lại hoạt động đúng đắn của nó", ông nói.

Đại sứ Mỹ tại Ba Lan Tom Rose cảnh báo các bên không nên thực hiện những hành động có thể kích động bạo lực hoặc khiến căng thẳng leo thang. "Ba Lan lúc này không nên có một cuộc đối đầu vượt tầm kiểm soát và dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn", ông viết trên X.

Thanh Tâm (Theo Reuters, AFP)

Cuộc đối đầu chính trị tại Ba Lan vừa bước sang giai đoạn căng thẳng mới khi Tổng thống Karol Nawrocki trực tiếp cáo buộc chính quyền của Thủ tướng Donald Tusk chiếm giữ Tòa Hiến pháp bằng vũ lực. Căng thẳng bùng phát sau khi Thẩm phán kỳ cựu Anna Korwin-Piotrowska ra quyết định đình chỉ chức vụ của Chánh án Bogdan Swieczkowski, một nhân vật thân cận với phe bảo thủ. Trước diễn biến này, ông Nawrocki đã hủy chuyến công du Senegal để đến thẳng hiện trường và kêu gọi tiến hành các cuộc tham vấn chính trị khẩn cấp. Vụ việc bắt nguồn từ nỗ lực cải cách tư pháp sâu rộng của Thủ tướng Donald Tusk nhằm đảo ngược các chính sách dưới thời đảng Luật pháp và Công lý (PiS) cầm quyền. Trong khi chính phủ đương nhiệm khẳng định việc cải tổ là cần thiết để khôi phục tinh thần thượng tôn pháp luật theo tiêu chuẩn châu Âu, Tổng thống Nawrocki và các thẩm phán tiền nhiệm lại liên tục phản đối và từ chối công nhận các đề cử mới từ quốc hội. Bộ trưởng Tư pháp Waldemar Zurek thậm chí đã đề nghị tước quyền miễn trừ của ông Swieczkowski cùng cấp phó Bartlomiej Sochanski để xử lý các sai phạm điều hành. Tình hình an ninh xung quanh trụ sở Tòa Hiến pháp ở thủ đô Warsaw nhanh chóng leo thang khi hàng trăm người biểu tình tụ tập phản đối và xô xát với lực lượng cảnh sát chống bạo động. Trước nguy cơ bất ổn thể chế kéo dài, Đại sứ Mỹ Tom Rose đã lên tiếng cảnh báo các bên kiềm chế tối đa mọi hành động có thể châm ngòi cho bạo lực. Diễn biến này đặt Ba Lan vào một cuộc khủng hoảng hiến pháp phức tạp, đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của hệ thống tư pháp quốc gia.