Tổng thống Iran 'mất niềm tin' vào các cuộc đàm phán với Mỹ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran đã mất niềm tin vào Washington, sau khi những vòng đàm phán trước đây thường bị tiếp nối bằng lệnh cấm vận hoặc các cuộc tấn công từ phía Mỹ. Trong cuộc phỏng vấn được Al Jazeera đăng ngày 26.9, ông nói Iran không biết dựa vào cơ sở nào để kỳ vọng đạt được sự đồng thuận chung với Mỹ. Phát biểu này cho thấy khoảng cách chính trị giữa hai bên vẫn rất lớn, dù các kênh liên lạc nhằm xử lý xung đột và vấn đề hạt nhân chưa hoàn toàn bị đóng lại. Ông Pezeshkian đưa ra nhận định trong bối cảnh Iran đang tìm cách gắn việc mở lại eo biển Hormuz với một lộ trình đàm phán cụ thể cùng Washington. Theo đề xuất của Tehran, quá trình chuẩn bị ban đầu sẽ kéo dài từ bốn đến năm ngày, trước khi hoạt động qua eo biển được khôi phục vào ngày thứ sáu. Sang ngày thứ bảy, Iran muốn các cuộc thương lượng với Mỹ về một thỏa thuận hạt nhân chính thức bắt đầu, tạo thành lộ trình gồm nhiều bước liên tiếp. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi giải thích rằng đề xuất bảy ngày không chỉ liên quan đến giao thông hàng hải, mà còn bao gồm những yêu cầu chính trị và kinh tế quan trọng. Tehran đòi hỏi chiến sự phải dừng trên tất cả mặt trận, các tài sản bị đóng băng được hoàn trả, hoạt động cấm vận dầu mỏ chấm dứt. Iran đồng thời yêu cầu những biện pháp phong tỏa được dỡ bỏ, trước khi cân nhắc bất kỳ động thái nào hướng tới việc mở lại eo biển Hormuz. Trên mạng xã hội X, ông Araghchi nhấn mạnh các điều kiện của Iran đã được nêu rõ, đồng thời khẳng định việc mở cửa eo biển phụ thuộc trực tiếp vào mức độ đáp ứng những yêu cầu đó. Lập trường này biến eo biển Hormuz thành một phần trung tâm trong cuộc mặc cả ngoại giao, thay vì chỉ là vấn đề giao thông biển hoặc thương mại quốc tế. Tehran muốn các cam kết liên quan được thể hiện cụ thể, qua đó hạn chế nguy cơ những thỏa thuận mới tiếp tục bị đảo ngược sau đàm phán. Theo truyền thông được Thanh Niên dẫn lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26.9 tuyên bố không chấp nhận đề xuất từ Tehran về lộ trình mở cửa eo biển Hormuz và nối lại đàm phán. Ông Trump cho rằng Iran rất muốn đạt thỏa thuận để eo biển mở ngay, vì nước này đang không thu được tiền và nguồn thu phụ thuộc vào tuyến hàng hải quan trọng đó. Nhận xét của Tổng thống Mỹ cho thấy Washington nhìn đề xuất từ góc độ sức ép kinh tế, trong khi Tehran nhấn mạnh các điều kiện an ninh và chính trị. Tuy nhiên, theo Reuters, Ngoại trưởng Araghchi cho biết Iran chưa trực tiếp nhận được lập trường phản đối cuối cùng của Mỹ thông qua kênh chính thức. Hai bên hiện chỉ tiếp nhận thông điệp thông qua các quốc gia trung gian tham gia hỗ trợ quá trình liên lạc và đàm phán. Ông Araghchi nói Tehran đang chờ những nhà hòa giải chuyển đạt quan điểm cuối cùng của Washington, sau đó Iran mới quyết định bước đi tiếp theo. Ngoại trưởng Iran cũng khẳng định đàm phán là con đường duy nhất có thể giải quyết xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel, dù triển vọng trước mắt vẫn đầy trở ngại. Tuyên bố này cho thấy Tehran chưa đóng hoàn toàn cánh cửa ngoại giao, nhưng muốn tiến trình mới diễn ra trên nền tảng khác với những lần thương lượng trước đây. Niềm tin bị suy giảm, các biện pháp trừng phạt cùng yêu cầu mở cửa eo biển đang khiến mọi bước tiến đều phụ thuộc vào sự nhượng bộ từ nhiều phía. Trong tình hình nội bộ, Tổng thống Pezeshkian tiết lộ ông đã có hai cuộc gặp quan trọng với Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei để bàn về những vấn đề then chốt của đất nước. Một trong các cuộc gặp kéo dài bảy tiếng, tập trung vào yêu cầu củng cố đoàn kết trong giai đoạn Iran chịu sức ép lớn từ xung đột, cấm vận và bất đồng đối ngoại. Những thông tin này cho thấy Tehran đang đồng thời xử lý bài toán đối ngoại với Washington, tình hình khu vực và nhu cầu duy trì sự thống nhất trong nước.