Tại Thượng Hải (Trung Quốc), giữa một buổi chiều mưa tầm tã, dòng người vẫn kiên nhẫn nối đuôi nhau chờ tới lượt mua miếng gà rán đầu tiên tại cửa hàng Church’s Texas Chicken vừa khai trương. Cùng thời điểm đó, ở bên kia bán cầu, góc phố Herald Square sầm uất của thành phố New York cũng chứng kiến cảnh tượng tương tự. Thực khách Mỹ co ro trong giá lạnh mùa đông, hào hứng đợi cầm trên tay ly trà hoa quả và cây kem tươi của Mixue.
Hai hình ảnh tưởng chừng tương phản nhưng lại phản ánh một xu hướng kinh doanh đang nở rộ: các thương hiệu đồ ăn nhanh Mỹ và Trung Quốc đang ồ ạt đổ bộ sang thị trường của nhau. Theo hãng thông tấn AP, những chiếc bánh kẹp thịt và cốc trà sữa trân châu đang trở thành một nhịp cầu tiêu dùng hai chiều đầy bất ngờ. Bà Yaling Jiang, nhà sáng lập công ty nghiên cứu thị trường ApertureChina (có trụ sở tại Thượng Hải và London), gọi đây là một hình thức kết nối kinh tế đặc biệt, được dẫn dắt hoàn toàn bởi nhu cầu thực khách và độ nhạy bén của các doanh nghiệp.
Cả hai nền kinh tế dường như đều chia sẻ một điểm chung: niềm yêu thích dành cho những món ăn đường phố, nhanh gọn và vừa túi tiền.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Trung Quốc và Mỹ bất đồng về nhiều vấn đề, từ thuế quan đến công nghệ, nhưng có một lĩnh vực đang tạo ra sợi dây kết nối giữa hai nước, đó là đồ ăn nhanh (Ảnh: Boring Business Nerd).
Doanh nghiệp Mỹ "về làng": Tìm dư địa mới ở thị trường tỷ dân
Sức hấp dẫn của một thị trường có quy mô dân số gấp 4 lần nước Mỹ khiến các chuỗi ẩm thực xứ cờ hoa không thể ngồi yên. Sau cửa hàng đầu tiên gây sốt tại Thượng Hải, Church’s Texas Chicken đã lập tức đặt mục tiêu mở ít nhất 600 điểm bán trên khắp Trung Quốc. Wendy’s cũng công bố kế hoạch tham vọng với 1.000 cửa hàng trong vòng một thập kỷ tới.
Những "tay chơi" kỳ cựu thậm chí còn tăng tốc mạnh mẽ hơn. McDonald’s dự kiến bổ sung 1.000 điểm bán mới ngay trong năm nay, hướng tới mốc 10.000 cửa hàng vào năm 2028. Burger King, sau gần hai thập kỷ bám rễ, cũng đặt lộ trình nâng gấp ba mạng lưới lên con số 4.000 vào năm 2035.
Theo ông Shaun Rein, Giám đốc điều hành China Market Research Group, người tiêu dùng Trung Quốc trên thực tế vẫn dành sự ưa chuộng rất lớn cho các thương hiệu ăn nhanh Mỹ. Kể từ khi KFC mở cửa hàng đầu tiên tại Bắc Kinh năm 1987 - thời điểm một bữa gà rán còn được xem là chốn hẹn hò xa xỉ, khẩu vị phương Tây đã dần trở thành thói quen hàng ngày. Hiện tại, Trung Quốc chính là thị trường lớn nhất thế giới của KFC với khoảng 13.000 chi nhánh, bỏ xa con số 3.750 cửa hàng ngay trên đất Mỹ.
Tuy nhiên, cuộc chơi nay đã khác. Ông Sory Park, chuyên gia tại công ty tư vấn Daxue Consulting, nhận định rằng động lực tăng trưởng hiện không còn nằm ở các đô thị hạng nhất vốn đã bão hòa, mà dịch chuyển về các thành phố cấp thấp hơn sâu trong nội địa.
Để thích nghi, các chuỗi Mỹ bắt buộc phải "bản địa hóa" thần tốc. KFC bán thêm cháo hoa và bánh tart trứng bên cạnh gà rán truyền thống, trong khi nhiều chuỗi chọn hợp tác hoặc bán bớt cổ phần cho các quỹ đầu tư nội địa, như việc Starbucks nhượng lại 60% hoạt động kinh doanh tại đây, nhằm tối ưu hóa chi phí mặt bằng và giảm thiểu rủi ro vận hành.
Làn sóng ẩm thực Trung Quốc "đánh bắt xa bờ"
Ở chiều ngược lại, một cuộc viễn chinh sang phương Tây cũng đang diễn ra rầm rộ không kém. Động lực chính thúc đẩy các chuỗi ăn uống Trung Quốc vươn ra quốc tế đến từ áp lực cạnh tranh nghẹt thở tại sân nhà. Theo số liệu được AP dẫn lại, tuổi thọ trung bình của 16 triệu cơ sở kinh doanh ăn uống tại Trung Quốc đã giảm xuống chỉ còn khoảng 15 tháng trong năm qua do sức mua trong nước có phần chững lại.
Trước bài toán sinh tồn, nước Mỹ trở thành bến đỗ đầy hứa hẹn. Mixue, "gã khổng lồ" sở hữu hơn 53.000 cửa hàng toàn cầu, sau khi phủ sóng Đông Nam Á đã chính thức chào sân nước Mỹ với 3 cửa hàng đầu tiên và đang xúc tiến mở thêm 24 điểm tại 4 tiểu bang. Kể từ năm 2023 đến nay, ít nhất 9 thương hiệu ẩm thực Trung Quốc đại lục đã đặt chân đến xứ cờ hoa, phần lớn tập trung vào phân khúc đồ uống và thức ăn nhẹ. Trong số này có thể kể đến Heytea với 40 cửa hàng, hay Luckin Coffee - chuỗi cà phê vừa vượt Starbucks tại Trung Quốc - hiện đã có 20 điểm bán ở New York.
Thậm chí, chuỗi thức ăn nhanh Wallace với hơn 20.000 nhà hàng tại quê nhà cũng đã đưa món bánh burger kẹp gà chiên kiểu Mỹ của mình sang tận bang California, sẵn sàng tinh chỉnh hương vị để chinh phục khẩu vị của người dân bản xứ.
Lợi thế của các thương hiệu này nằm ở chuỗi cung ứng tối ưu, cho phép họ tung ra mức giá vô cùng cạnh tranh. Tại khu vực Hollywood, một ly matcha latte của Mixue có giá khoảng 6,83 USD, thấp hơn gần 1 USD so với đồ uống cùng loại tại Starbucks gần đó. Trong khi đó, Wallace tung gói khuyến mại 3 chiếc burger gà cỡ lớn chỉ với 10 USD - một mức giá gần như không tưởng tại các chuỗi đồ ăn nhanh truyền thống ở Mỹ.
"Mảnh đất màu mỡ" nhưng không trải hoa hồng
Chuyên gia tư vấn ngành nhà hàng Aaron Allen (nhà sáng lập Aaron Allen and Associates) đánh giá Mỹ là một thị trường quá đỗi béo bở. Dù chỉ chiếm khoảng 4% dân số toàn cầu, quốc gia này lại đóng góp tới 1/3 tổng doanh thu của ngành ẩm thực thế giới. Quy mô toàn ngành nhà hàng Mỹ ước tính khoảng 1 triệu địa điểm, mở ra khoảng trống rất lớn cho những mô hình kinh doanh có giá thành dễ tiếp cận.
Dẫu vậy, con đường chinh phục người tiêu dùng Mỹ vẫn tiềm ẩn nhiều chông gai. Hiệu ứng đám đông tò mò ban đầu có thể tạo ra những hàng dài xếp hàng, nhưng việc giữ chân khách hàng lâu dài là bài toán hoàn toàn khác. Việc cạnh tranh bằng chiến lược giá rẻ dựa trên nguồn nguyên liệu nhập khẩu có thể vấp phải các rào cản về thuế quan hoặc chi phí vận chuyển tăng cao. Bên cạnh đó, các quy định khắt khe liên quan đến quản lý chuỗi cung ứng và dữ liệu người dùng cũng là những thách thức không nhỏ mà các tân binh phương Đông cần giải quyết.
Đứng trước cơ hội lớn cùng không ít rủi ro, sự thận trọng là điều dễ thấy. Ông Jinyi Guo, đồng sáng lập kiêm Tổng giám đốc của Luckin Coffee, từng nhấn mạnh với các nhà đầu tư rằng Mỹ là mục tiêu chiến lược dài hạn và công ty sẽ từng bước tiến vào thị trường này với "sự kiên nhẫn và tính kỷ luật ở mức cao nhất".