Hollywood từ lâu đã xem những câu chuyện đời thực là "mỏ vàng" nguyên liệu. Một nhân vật tầm cỡ, một vụ án rúng động hay một cuộc tình sóng gió đều có thể trở thành kịch bản ăn khách. Nhưng khi người trong cuộc vẫn còn sống và sẵn sàng lên tiếng, câu hỏi lại đặt ra: Nhà làm phim được phép hư cấu đến đâu, và người thật có quyền gì với chính câu chuyện của mình?

Nam diễn viên Robert Pattinson trên thảm đỏ ra mắt bộ phim Primetime tại Liên hoan phim Venice lần thứ 83 (Ý) hôm 5.9
Ảnh: AP
Tâm điểm tranh cãi mới nhất gọi tên Primetime, bộ phim do hãng A24 sản xuất với tài tử Robert Pattinson đóng vai nam chính. Kịch bản lấy cảm hứng từ nhà báo truyền hình Chris Hansen và chương trình To Catch a Predator nổi tiếng của đài NBC.
Tuy nhiên, chia sẻ trên trang TheWrap, ông Chris Hansen trực tiếp phản đối cách mình bị khắc họa trên màn ảnh. Nhà báo này gọi bộ phim là "phiên bản hư cấu quá đà", đặc biệt là chi tiết biến ông thành một người cha xa cách, lạnh nhạt với con cái. Chris Hansen cho rằng điều này hoàn toàn sai sự thật.
Ở chiều ngược lại, theo hãng tin Reuters, Robert Pattinson lại nhìn nhận dự án dưới góc độ tự do nghệ thuật. Nam diễn viên chia sẻ anh không bắt đầu dự án chỉ để bắt chước nguyên mẫu, mà muốn khai thác sức hút riêng của nhân vật. Tờ AP thông tin thêm rằng Pattinson ban đầu chỉ tham gia với vai trò nhà sản xuất, nhưng sau đó bị kịch bản cuốn hút nên quyết định đảm nhận luôn vai chính.
Khi người trong cuộc bị gạt ra ngoài
Chris Hansen không phải trường hợp duy nhất rơi vào cảnh "dở khóc dở cười". Năm 2022, nền tảng Hulu ra mắt series Pam & Tommy, tái hiện cuộc hôn nhân ồn ào giữa minh tinh Pamela Anderson và tay trống Tommy Lee, cùng sự cố lộ đoạn phim riêng tư từng gây xôn xao dư luận.

Pamela Anderson từng bày tỏ bức xúc khi vụ việc riêng tư ở quá khứ bị dựng thành phim mà không có sự đồng ý của bà
ẢNH: AFP
Điều đáng nói là Pamela Anderson hoàn toàn bị gạt ra khỏi dự án. Theo AP, bộ phim được chuyển thể từ một bài báo trên tờ Rolling Stone mà không hề có sự đồng ý hay tham gia của biểu tượng gợi cảm này. Anderson từng cay đắng chia sẻ bà chưa từng xem và cũng không thu về một đồng nào từ đoạn phim riêng tư bị lộ năm xưa.
Một năm sau, thông qua bộ phim tài liệu Pamela, a Love Story trên Netflix, Anderson mới có cơ hội tự kể lại đời mình. AP nhận định tác phẩm tài liệu này giống như một động thái "sửa lại hồ sơ" của Pamela Anderson, giúp bà lấy lại tiếng nói sau khi bị Hollywood biến nỗi đau quá khứ thành bộ phim giải trí.
Không chỉ nhân vật chính, người thân của họ cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Năm 2017, khi phim tiểu sử All Eyez on Me về cố rapper Tupac Shakur ra rạp, nữ diễn viên Jada Pinkett Smith đã lên tiếng phản ứng dữ dội. Trả lời trên AP, bà gọi cách bộ phim khắc họa mối quan hệ giữa mình và Tupac là "sự tổn thương sâu sắc". Nhiều chi tiết bị dàn dựng sai lệch, từ cảnh tranh cãi hậu trường cho đến việc phim tự vẽ ra cảnh Tupac đọc thơ cho bà nghe.

Tài tử Robert Pattinson (trái) cùng đạo diễn Lance Oppenheim và nhà quay phim David Bolen trong một cảnh quay của phim Primetime
Ảnh: AP
Ranh giới giữa sự thật và hư cấu
Những xung đột này chỉ ra một thực tế: Phim lấy cảm hứng từ đời thực không phải là tài liệu lịch sử. Để phục vụ ngôn ngữ điện ảnh, các nhà làm phim buộc phải cắt xén thời gian, thêm thắt đối thoại hoặc cài cắm mâu thuẫn. Như Reuters phân tích về Primetime, bộ phim không làm nhiệm vụ phát lại một chương trình truyền hình, mà đặt nhân vật vào vùng ranh giới nhập nhằng giữa báo chí và giải trí.
Hư cấu là đặc quyền của nghệ thuật, vấn đề nằm ở chỗ khán giả có nhận ra ranh giới đó hay không. Khi một diễn viên nổi tiếng hóa thân vào nhân vật có thật, công chúng rất dễ mặc định những gì trên màn ảnh chính là lịch sử.
Nhà làm phim cần không gian sáng tạo, nhưng người trong cuộc cũng có quyền bảo vệ danh tiếng và ký ức cá nhân. Hai quyền lợi ấy hiếm khi tìm được tiếng nói chung tuyệt đối. Vì vậy, câu hỏi lớn nhất không hẳn là "sự thật thuộc về ai", mà là Hollywood phải có trách nhiệm đến đâu khi biến cuộc đời của một con người bằng xương bằng thịt thành sản phẩm phim ảnh cho hàng triệu người thưởng thức.