Trẻ dưới 1 tuổi khỏe mạnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhập viện do virus hợp bào hô hấp

Tại hội thảo “Bệnh do Virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới 1 tuổi: Gánh nặng bệnh tật và giải pháp bảo vệ trẻ từ góc nhìn chuyên gia” do Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế) tổ chức với sự đồng hành của Sanofi, các chuyên gia đã có những chia sẻ cập nhật liên quan đến RSV - tác nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ nhỏ. 

Theo BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Hội truyền nhiễm TPHCM, dù là trẻ sinh đủ tháng, khỏe mạnh vẫn có nguy cơ mắc và nhập viện RSV, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi.

“Trẻ dưới một tuổi có hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, do đó khó tạo ra được một đáp ứng miễn dịch hiệu quả khi tiếp xúc với RSV, với đường thở chỉ bằng ½ so với người lớn, dễ bị tắc nghẽn bởi dịch nhầy, việc nhiễm RSV có thể dẫn đến tổn thương đáng kể đường hô hấp dưới như viêm tiểu phế quản và viêm phổi.

Nếu trẻ bị bệnh nặng do RSV trong năm đầu đời, trẻ tăng nguy cơ bị các đợt khò khè tái đi tái lại, hen suyễn, giảm chức năng phổi lâu dài”, BS Khanh chia sẻ.

RSV là tác nhân của hơn 60% các trường hợp nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn thế giới và có khả năng lây lan cao hơn so với hầu hết các virus gây bệnh phổ biến khác, khi cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ mắc RSV trong 2 năm đầu đời. Cứ 5 trẻ nhiễm RSV trong 2 năm đầu đời thì có 1 trẻ cần chăm sóc y tế ngoại viện.

Với kinh nghiệm điều trị lâu năm, bác sĩ Khanh phân tích: “Vì bệnh do RSV gây ra bởi virus nên không có phương pháp điều trị đặc hiệu. Một số bệnh không có phương pháp điều trị đặc hiệu như sốt xuất huyết, tay chân miệng, vẫn có các biện pháp điều trị hỗ trợ hiệu quả, riêng bệnh do RSV thì chỉ hỗ trợ “theo đuôi”, không đem lại hiệu quả nhiều cho đường hô hấp.

Trong quá trình điều trị, rất nhiều ca phải thở oxy, thở máy, điều trị bội nhiễm… Vấn đề điều trị khó giải quyết triệt để ngay mà phải chờ đợi. Nhiều lần ở các bệnh viện, chỉ 1 ca xuất hiện là nhân viên y tế đã lo vì sau đó thường các ca bệnh khác sẽ kéo vào do RSV lây nhiễm rất mạnh”.

Không chỉ đáng lo với nhóm trẻ sinh non hoặc có bệnh nền, dữ liệu thực tế đã phản ánh có đến hơn 60% trẻ nhiễm RSV và phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực, cần thở máy cũng như khoảng 57% trường hợp tử vong liên quan đến RSV trên toàn cầu đều là những trẻ hoàn toàn khỏe mạnh trước đó.

Với trẻ nhỏ, việc lây RSV có thể đến từ những người thân trong gia đình, anh chị em đi học cũng như từ nhà trẻ khi tiếp xúc với các trẻ khác hay cầm nắm đồ chơi… Do vậy, việc trẻ cần được bảo vệ khỏi RSV ở những năm tháng đầu đời là cần thiết. 

Trước nguy cơ nhiễm RSV gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe của trẻ, đặc biệt có thể để lại di chứng hô hấp trong suốt quá trình trưởng thành về sau, các chuyên gia khuyến cáo bên cạnh việc giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, tránh tiếp xúc nơi đông người, các trường hợp đang bị ho sốt… bố mẹ có thể chủ động bảo vệ trẻ bằng biện pháp tiêm chủng. 

PGS.TS.BS Phạm Quang Thái - Trưởng văn phòng Tiêm chủng mở rộng Khu vực miền Bắc cho biết khoa học tiên tiến đã nghiên cứu được vaccine dành cho mẹ bầu và kháng thể đơn dòng bảo vệ trực tiếp em bé ngay từ khi sinh ra. 

Tại Việt Nam, với sự ra đời của Nghị quyết 72 và những thay đổi liên quan đến Luật Phòng bệnh mới đã góp phần đưa những giải pháp dự phòng tiên tiến này tiếp cận nhanh hơn với người dân, sau khi chứng minh được hiệu quả trên toàn thế giới.

Các quốc gia triển khai đã thấy bệnh viện giảm tải được áp lực rõ rệt từ các ca nhập viện vì RSV. PGS.TS.BS Phạm Quang Thái cho biết tại Pháp từ khi áp dụng các biện pháp dự phòng trên, tỷ lệ nhập viện xét nghiệm bệnh do RSV chưa đến 1%, cho thấy sự nhiệm màu mà y học dự phòng có thể đem lại.

Theo ông Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, việc hiểu và chủ động phòng ngừa bệnh do RSV không chỉ bảo vệ trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời, giảm nguy cơ diễn tiến nặng và nhập viện, mà còn góp phần giảm chi phí y tế trực tiếp cũng như gánh nặng chăm sóc đối với gia đình và người bệnh.

Bên cạnh đó, việc giảm số ca bệnh nặng và nhập viện trong mùa cao điểm các bệnh hô hấp cũng góp phần giúp giảm áp lực cho các cơ sở khám, chữa bệnh, tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc đối với những trường hợp cần can thiệp chuyên sâu.