Trưởng Đặc khu Hong Kong (Trung Quốc) đầu tiên thời hậu thuộc địa Anh qua đời

Ông Đổng Kiến Hoa, Trưởng Đặc khu hành chính đầu tiên của Hong Kong sau khi thành phố được Anh trao trả cho Trung Quốc, đã qua đời, khép lại một chương đặc biệt trong lịch sử hậu thuộc địa. Sự ra đi của ông cũng đánh dấu lần đầu tiên một cựu Trưởng Đặc khu Hong Kong qua đời kể từ năm 1997, thời điểm thành phố chính thức trở về với Trung Quốc. Theo thông tin được báo Tiền Phong dẫn lại, ông Đổng từng xuất hiện tại một cuộc họp báo năm 2015, nhưng những năm cuối đời gần như rút khỏi đời sống công chúng. Sinh năm 1937 tại Thượng Hải, ông Đổng Kiến Hoa xuất thân từ một trong những gia tộc hoạt động trong ngành vận tải biển lớn nhất Trung Quốc, với nền tảng kinh doanh nhiều thế hệ. Năm 1947, gia đình ông chuyển tới Hong Kong, nơi sau này trở thành trung tâm sự nghiệp kinh doanh, chính trị và lãnh đạo của vị chính khách này. Ông theo học ngành kỹ thuật hàng hải tại Đại học Liverpool ở Anh, tốt nghiệp năm 1960, rồi có thời gian làm việc tại Mỹ trước khi trở lại Hong Kong. Năm 1969, ông trở về Hong Kong để tham gia công việc kinh doanh của gia đình, tiếp tục gắn bó với lĩnh vực từng tạo dựng vị thế cho gia tộc Đổng. Bước chuyển quan trọng trong sự nghiệp chính trị của ông diễn ra năm 1985, khi ông được bổ nhiệm làm thành viên Ủy ban Tư vấn về Luật Cơ bản Hong Kong. Luật Cơ bản được xem là văn bản mang tính “hiến pháp” của đặc khu sau khi Hong Kong trở về với Trung Quốc, đặt nền tảng cho cơ chế vận hành thành phố. Từ vai trò này, ông Đổng dần tham gia sâu hơn vào các công việc công, sau đó trở thành thành viên Hội đồng Hành chính Hong Kong. Ông đồng thời giữ vị trí trong một cơ quan tư vấn chính trị của Trung Quốc, qua đó tích lũy thêm kinh nghiệm trước thời điểm Hong Kong chuyển giao chủ quyền. Ngày 1/7/1997, ngay sau khi Hong Kong được Anh trao trả cho Trung Quốc, ông Đổng Kiến Hoa nhậm chức Trưởng Đặc khu hành chính đầu tiên của thành phố. Sự kiện ấy đưa ông trở thành gương mặt đại diện cho giai đoạn mở đầu của Hong Kong trong khuôn khổ “một quốc gia, hai chế độ” sau thời kỳ thuộc địa. Ông giữ cương vị Trưởng Đặc khu đến năm 2005, trải qua tám năm lãnh đạo trong bối cảnh Hong Kong liên tiếp đối mặt những sức ép kinh tế và xã hội lớn. Khó khăn nổi bật đầu tiên là cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, khiến hoạt động kinh tế chịu tác động mạnh, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao và thị trường bất động sản lao dốc. Chính quyền của ông phải tìm cách điều hành thành phố giữa tâm lý bất an của người dân, áp lực kinh tế kéo dài và những biến động khó lường trong khu vực. Hong Kong đồng thời đối mặt với các đợt bùng phát cúm gia cầm, rồi dịch SARS, căn bệnh khiến hàng trăm người thiệt mạng và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống thành phố. Những khủng hoảng liên tiếp khiến tám năm cầm quyền của ông Đổng trở thành giai đoạn nhiều thử thách, đòi hỏi chính quyền phản ứng nhanh trước các vấn đề chưa từng dễ xử lý. Tháng 3/2005, ông tuyên bố từ chức khi nhiệm kỳ thứ hai vẫn còn khoảng hai năm, đưa ra lý do sức khỏe sau một thời gian lãnh đạo nhiều áp lực. Sau đó, ông được thay thế bởi Trưởng đặc khu lâm thời Tăng Âm Quyền, người tiếp tục điều hành Hong Kong trong giai đoạn chuyển tiếp sau khi ông Đổng rời nhiệm sở. Rời chức vụ, ông Đổng vẫn được nhắc đến như nhân vật mở đầu cho mô hình lãnh đạo Hong Kong thời hậu thuộc địa, dù nhiệm kỳ của ông gắn với nhiều tranh luận. Những năm cuối đời, ông gần như không xuất hiện trước công chúng, khiến thông tin về cuộc sống của vị cựu Trưởng Đặc khu ngày càng trở nên hạn chế. Lần cuối ông được ghi nhận tham dự một sự kiện công khai là vào tháng 7/2021, trước khi tiếp tục giữ khoảng cách với các hoạt động bên ngoài. Cựu Trưởng Đặc khu Lương Chấn Anh ca ngợi đóng góp của ông Đổng đối với Hong Kong, đồng thời nhấn mạnh những phẩm chất được nhiều người ghi nhớ. Theo lời ông Lương, người tiền nhiệm có tính cách nhân hậu, rộng lượng, biết thuyết phục người khác bằng lý lẽ và trở thành hình mẫu cho các thế hệ lãnh đạo sau này.