Tưởng nhớ Anh hùng Nguyễn Trung Trực, Gia Lai dự kiến xây dựng tượng đài

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Tỉnh Gia Lai tổ chức lễ giỗ 158 năm ngày mất Anh hùng Nguyễn Trung Trực, đồng thời triển khai các hoạt động gìn giữ, phát huy giá trị lịch sử gắn với di tích đền thờ ông.

Ngày 20.10 (nhằm ngày 11.9 âm lịch), tại đền thờ Nguyễn Trung Trực (xã Cát Tiến), tỉnh Gia Lai tổ chức lễ giỗ 158 năm ngày mất Anh hùng Nguyễn Trung Trực (1868 - 2026), tưởng nhớ công lao của ông trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp, bảo vệ đất nước.

Lễ giỗ gồm hai phần là lễ tiên thường và lễ chính kỵ. Trong đó, lễ tiên thường diễn ra chiều 19.10 với nghi thức khấn cáo tưởng niệm; lễ chính kỵ được tổ chức sáng 20.10 với các nghi thức tế lễ, đọc văn tế và dâng hương. Các nghi thức được thực hiện theo phong tục truyền thống, thể hiện lòng thành kính của chính quyền và nhân dân đối với vị anh hùng dân tộc.

Theo các tư liệu lịch sử, anh hùng Nguyễn Trung Trực (1838–1868), tên khai sinh là Nguyễn Văn Lịch, sinh tại làng Bình Nhựt, huyện Cửu An, phủ Tân An, nay thuộc tỉnh Tây Ninh. Ông có nguyên quán ở xóm Lưới, làng Vĩnh Hội, tổng Trung An, huyện Phù Cát, trấn Bình Định, nay thuộc xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai.

Nguyễn Trung Trực là một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Kỳ nửa sau thế kỷ 19. Ngày 10.12.1861, ông chỉ huy nghĩa quân dùng hỏa công đốt cháy tàu L’Espérance (Hy Vọng) của Pháp tại vàm Nhựt Tảo. Ngày 16.6.1868, ông tiếp tục chỉ huy nghĩa quân tiến công, đánh chiếm đồn Kiên Giang ở Rạch Giá.

Ngày 27.10.1868, sau khi bị thực dân Pháp bắt, anh hùng Nguyễn Trung Trực không khuất phục trước những lời dụ hàng và bị xử chém tại Rạch Giá. Trước lúc hy sinh, ông để lại câu nói nổi tiếng: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây", thể hiện tinh thần bất khuất và ý chí chống ngoại xâm.

Dự kiến xây dựng tượng đài Anh hùng Nguyễn Trung Trực

Để tưởng nhớ người anh hùng có gốc tích tại địa phương, đền thờ Nguyễn Trung Trực được xây dựng tại thôn Cát Hải Nam.

Công trình khởi công ngày 9.5.2020, khánh thành ngày 11.10.2020, có diện tích 1,2 ha với các hạng mục như sân đậu xe, tường rào, cổng tam quan, đền thờ chính và các công trình liên quan. Năm 2022, đền thờ được xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Đây là nơi người dân đến dâng hương, tưởng niệm, đồng thời góp phần lưu giữ những giá trị lịch sử gắn với phong trào kháng chiến chống Pháp.

Tại buổi lễ, ông Huỳnh Văn Lợi, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Gia Lai, cho biết đã mời đơn vị tư vấn khảo sát, xây dựng mô hình mẫu tượng đài Nguyễn Trung Trực để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Nếu được thông qua, công trình sẽ góp phần tạo thêm điểm tham quan, tưởng niệm tại khu di tích.

Bên cạnh đó, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh được giao biên soạn vở diễn về Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực để phục vụ người dân vào dịp lễ giỗ hằng năm. Qua đó, câu chuyện lịch sử và công lao của ông được lan tỏa, góp phần bồi đắp tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ.

Theo ông Nguyễn Hữu Tri, Phó chủ tịch UBND xã Cát Tiến, lễ giỗ không chỉ thể hiện lòng tri ân đối với Anh hùng Nguyễn Trung Trực mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, giới thiệu hình ảnh quê hương và di tích đền thờ đến người dân, du khách.

Lễ giỗ lần thứ 158 của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực vừa được tỉnh Gia Lai trang trọng tổ chức tại đền thờ ở xã Cát Tiến, thu hút sự tham gia của đông đảo cán bộ và nhân dân địa phương. Hoạt động tưởng niệm diễn ra theo phong tục truyền thống với đầy đủ phần lễ tiên thường và chính kỵ, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn sâu sắc. Đây là dịp tôn vinh thủ lĩnh kiên trung của phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Kỳ nửa sau thế kỷ 19, người gắn liền với chiến công đốt tàu Hy Vọng và đánh chiếm đồn Kiên Giang. Theo các tư liệu lịch sử, người anh hùng mang khí phách bất khuất trước lúc hy sinh tại Rạch Giá có nguyên quán bắt nguồn từ chính vùng đất Cát Tiến ngày nay. Nhằm tri ân công đức tiền nhân, khu đền thờ rộng 1,2 ha tại thôn Cát Hải Nam đã được đầu tư xây dựng hoàn thành năm 2020 và xếp hạng di tích cấp tỉnh vào năm 2022. Quần thể văn hóa tâm linh này không chỉ là không gian phụng thờ trang nghiêm mà còn giữ vai trò thiết chế giáo dục truyền thống yêu nước bền vững cho cộng đồng. Bên cạnh các nghi thức thường niên, địa phương đang chủ động mở rộng không gian văn hóa lịch sử bằng kế hoạch xây dựng tượng đài Nguyễn Trung Trực sau khi hoàn tất công tác khảo sát mô hình mẫu. Song song đó, ngành văn hóa tỉnh cũng giao Nhà hát Nghệ thuật truyền thống dàn dựng tác phẩm sân khấu chuyên đề để biểu diễn định kỳ phục vụ nhân dân. Việc kết hợp đồng bộ giữa bảo tồn di tích thực địa và sáng tạo nghệ thuật hứa hẹn sẽ lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa tinh thần quật cường của danh tướng dân tộc đến các thế hệ mai sau.