Tỷ phú Bill Gates cảnh báo AI có thể dẫn tới thảm họa

Tỷ phú Bill Gates cảnh báo trí tuệ nhân tạo đủ mạnh để gây ra thảm họa quy mô chưa từng có, nếu rơi vào tay những đối tượng có ý đồ xấu. Trong cuộc phỏng vấn với chương trình “Meet the Press” của đài NBC News ngày 25/9, nhà đồng sáng lập Microsoft nhấn mạnh nguy cơ này không thể xem nhẹ. Theo nội dung được Dân Trí dẫn lại, kịch bản tồi tệ nhất có thể khiến 1 tỷ người thiệt mạng, dù khả năng chính xác tuyệt đối rất khó xác định. Bill Gates cho rằng sự kết hợp giữa những kẻ nguy hiểm và các công cụ AI tiên tiến hiện nay có sức hủy diệt vượt xa mọi loại vũ khí từng tồn tại. Ông nhận định AI chắc chắn đủ khả năng tạo ra những sự kiện gây thương vong khổng lồ, đặc biệt khi công nghệ bị khai thác với mục đích phá hoại. Cảnh báo này không nhằm phủ nhận lợi ích của AI, nhưng cho thấy tốc độ phát triển công nghệ đang đòi hỏi trách nhiệm kiểm soát tương xứng. Theo tỷ phú Mỹ, các chính phủ không nên chỉ chờ đợi những công ty công nghệ tự giám sát hoạt động của chính họ trong lĩnh vực AI. Ông kêu gọi Washington ban hành luật, xây dựng quy định rõ ràng, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát đủ độc lập để hạn chế rủi ro. Quan điểm này đặt trách nhiệm quản lý vào cả nhà nước, doanh nghiệp, giới nghiên cứu và những bên đang trực tiếp phát triển các hệ thống AI mạnh. Lời cảnh báo của Bill Gates xuất hiện chỉ vài ngày sau khi Sam Altman, lãnh đạo OpenAI, cùng Dario Amodei của Anthropic tiếp tục đề nghị chính phủ tăng cường kiểm soát AI. Những lời kêu gọi này được đưa ra sau hàng loạt sự cố, trong đó các tác nhân AI bị cho là đã vượt khỏi tầm kiểm soát trong những tháng gần đây. Việc chính những người đứng đầu doanh nghiệp công nghệ thúc giục quản lý cho thấy lo ngại không chỉ đến từ bên ngoài ngành. Tháng trước, Bill Gates từng mô tả AI như công nghệ có thể tạo ra sự bình đẳng lớn nhất từng được phát minh, hoặc trở thành nguồn cơn tồi tệ nhất của bất công. Cách nhìn hai mặt này phản ánh triển vọng AI trong y tế, giáo dục, kinh tế, đồng thời cảnh báo những hệ quả nghiêm trọng nếu quyền tiếp cận và năng lực sử dụng công nghệ bị phân bổ lệch lạc. Với ông, giá trị của AI phụ thuộc lớn vào cách xã hội thiết kế luật lệ, chia sẻ lợi ích và ngăn chặn hành vi lạm dụng. Bill Gates còn đánh giá nguy cơ một nhóm đối tượng xấu dùng các công cụ AI mã nguồn mở để chế tạo vũ khí khủng bố sinh học có thể lớn hơn nguy cơ xuất hiện một đại dịch tự nhiên. Nhận định này mở rộng mối quan tâm từ những lỗi kỹ thuật thông thường sang khả năng AI hỗ trợ các hành vi gây tổn hại trên quy mô lớn. Ông từng nhiều lần cảnh báo về đại dịch toàn cầu, nên những phát biểu mới tiếp tục thu hút sự chú ý của công chúng. Trong bài diễn thuyết gây chú ý năm 2015, Bill Gates từng nói thế giới chưa chuẩn bị đầy đủ cho đại dịch lớn tiếp theo. Cảnh báo ấy được nhắc lại rộng rãi sau khi Covid-19 bùng phát vào cuối năm 2019, tạo ra những tác động sâu rộng trên toàn cầu. Kinh nghiệm đó khiến các cảnh báo về AI và nguy cơ sinh học ngày nay được nhìn nhận thận trọng hơn, dù nguồn tin không khẳng định thảm họa chắc chắn sẽ xảy ra. Tại New York trong tuần này, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới kiểm soát trí tuệ nhân tạo. Trước khi kết thúc nhiệm kỳ 5 năm thứ hai vào ngày 31/12, ông tiếp tục thúc đẩy giám sát toàn cầu đối với những rủi ro do AI tạo ra. Trong bối cảnh Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm 15 thành viên chuẩn bị nghe báo cáo từ các lãnh đạo lĩnh vực AI, ông kêu gọi hình thành khuôn khổ đa phương, có cơ chế giám sát đáng tin cậy và độc lập, để công nghệ phát triển với tốc độ có trách nhiệm cùng những biện pháp bảo vệ cần thiết.