U20 Việt Nam xuống hạng: Đằng sau một cú sốc, bài học cho tương lai

Cú sốc của U20 Việt Nam

Trận thua trước U20 Iran đã khiến U20 Việt Nam bị đẩy xuống “địa ngục của sự thất vọng”. Thật khó tin, đội bóng trẻ của Việt Nam phải xuống hạng và phải tranh tài với 12 đội bóng yếu ở châu lục ở vòng loại U20 châu Á 2029.

Thất bại của U20 Việt Nam giống như nốt trầm trong bối cảnh bóng đá Việt Nam đang nở rộ thành công. Đội U17 Việt Nam lần đầu tiên giành vé tham dự World Cup (2026). Đội U23 vô địch Đông Nam Á, SEA Games và xếp hạng 3 ở giải U23 châu Á 2026, còn đội tuyển quốc gia vừa giành chức vô địch ASEAN Cup 2026 đầy thuyết phục.

Có thể ví việc U20 Việt Nam xuống hạng giống như cú phanh gấp trong bối cảnh ô tô đang đi với tốc độ cao, khiến mọi người bị hẫng hụt và tiếc nuối. Trong khi đó, tờ Makan Bola (Malaysia) đã mô tả thất bại của thầy trò HLV Yutaka Ikeuchi giống như một cú sốc. Trang ASEAN Football cho rằng đội bóng đã trải qua một chiến dịch thảm họa.

Điều đáng nói, những cá nhân của đội U20 Việt Nam hiện tại không hề tệ. Một năm trước, Xuân Tín, Việt Anh, Gia Bảo, Hồng Phong từng ở rất gần tấm vé tham dự World Cup U17 khi bị U17 UAE gỡ hòa trong những phút cuối. Đó là thế hệ từng cầm chân ba đối thủ mạnh là U17 Nhật Bản, U17 Australia và U17 UAE.

Nhưng giờ đây, họ thậm chí bị loại ngay từ vòng bảng giải U19 Đông Nam Á và xuống hạng ở vòng loại giải U20 châu Á. Vẫn biết U20 Việt Nam nằm ở bảng đấu khó khăn với U20 Triều Tiên, U20 Palestine và U20 Iran nhưng rõ ràng, chúng ta không thể bào chữa sau ba thất bại liên tiếp.

Về cơ bản, U20 Việt Nam thi đấu khá vô hồn, không có đường nét và thường hụt hơi trước những đối thủ có thể hình và thể lực tốt. Chính vì điều đó, đội bóng trẻ của Việt Nam không tạo ra quá nhiều đột biến trong các trận đấu vừa qua.

Nhận định màn trình diễn của U20 Việt Nam, nhà môi giới cầu thủ Jernej Kamensek chia sẻ với phóng viên Dân trí: “Những thất bại của U20 Việt Nam không chỉ gây thất vọng về mặt kết quả, mà còn vì đội bóng thiếu ý tưởng, gặp khó khăn trong việc triển khai lối chơi của mình. Tôi không nói rằng U20 Việt Nam thiếu các cầu thủ tài năng nhưng họ cần cải thiện đáng kể về kỹ chiến thuật cũng như phát huy màn trình diễn cá nhân của mình.

Tôi cho rằng vấn đề lớn nhất của U20 Việt Nam nằm ở tư duy chơi bóng tập thể. Chất lượng của từng cá nhân không tệ nhưng họ chưa có đủ sự thấu hiểu về cách di chuyển của toàn đội, mối quan hệ của từng vị trí và nhịp độ di chuyển.

Cách vận hành của U20 Việt Nam vẫn thường được triển khai thông qua một hoặc hai cá nhân thay vì những pha phối hợp có tổ chức với sự tham gia của ba, bốn hoặc nhiều cầu thủ hơn”.

Đồng quan điểm, cựu HLV Đoàn Minh Xương chỉ ra vấn đề: “HLV trưởng không tinh tế, ông ấy cũng khiến cho toàn đội nói chung, từng cá nhân nói riêng khó phát huy hết những điểm mạnh của từng người. Từ đó, U20 Việt Nam thi đấu thiếu điểm nhấn, các cầu thủ không dám phát huy sự sáng tạo của mình. Kết quả là cả đội chơi không tốt như nhau.

Và có thể có thêm nguyên nhân nữa là lối đá mà HLV Yutaka Ikeuchi xây dựng cho các cầu thủ U20 Việt Nam hiện tại khác hẳn so với lối đá mà các cầu thủ được đào tạo ở CLB, khác hẳn với lối chơi của nhiều cầu thủ từng quen thuộc ở đội U17 Việt Nam cách đây không lâu.

Trong thời gian ngắn các cầu thủ trẻ phải thay đổi lối chơi liên tục, khiến cho họ không có sự ăn khớp, không có sự ăn ý với nhau”.

Có lẽ, hai ý kiến này đã tổng kết đầy đủ về chặng đường đã qua của U20 Việt Nam. Trong đó, rõ ràng HLV Yutaka Ikeuchi phải chịu trách nhiệm cao nhất. Vị HLV người Nhật Bản chưa để lại dấu ấn đáng kể từ giải U19 Đông Nam Á tới vòng loại giải U20 châu Á.

Trong quá khứ, phần lớn các HLV người Nhật Bản đều thất bại ở Đông Nam Á. Tờ The Straits Times (Singapore) cho rằng các HLV người Nhật Bản có tư duy táo bạo, khuyến khích đội bóng chủ động trước đối thủ mạnh. Điều này không phù hợp với các đội bóng Đông Nam Á, vốn không có thể lực và không có kỹ chiến thuật tốt.

Điều này trái ngược với các HLV người Hàn Quốc như Kim Sang Sik hay Park Hang Seo. Họ đi theo con đường quản trị kiểu gia đình, xây dựng đội bóng trở thành khối đoàn kết, trước khi cải thiện từng điểm yếu của các cầu thủ. Đội tuyển Việt Nam dưới thời hai HLV người Hàn Quốc không có lối chơi áp đảo nhưng rất đáng gờm vì sức mạnh tập thể.

Tờ Seasia cho rằng vấn đề lớn nhất của các HLV Nhật Bản nằm ở sự thích nghi với môi trường bóng đá Đông Nam Á. Các chiến lược gia tới từ xứ mặt trời mọc quá chú trọng vào các quy trình, cấu trúc thống nhất. Tuy nhiên, môi trường bóng đá Đông Nam Á khá đặc thù, khi trình độ các cầu thủ không cao và không thực sự chuyên nghiệp. Do đó, các HLV cần phải thích nghi, linh hoạt với tình hình.

Dù sao, nói qua cũng phải nói lại, U20 Việt Nam cũng không có lực lượng mạnh nhất ở vòng loại U20 châu Á. Đội U19 Sông Lam Nghệ An không thể đóng góp gương mặt nào dù vừa vô địch giải U19 Quốc gia. Thủ môn Nguyễn Bảo Ngọc, trung vệ Hoàng Minh Hợi và hậu vệ Nguyễn Tấn Minh không thể lên tập trung do phải ở lại CLB chuẩn bị cho V-League mùa giải mới. Trần Quốc Hòa có lên tập trung nhưng sau đó gặp chấn thương.

Bên cạnh đó, Nguyễn Lê Phát, người vừa lập nên chiến tích cùng đội U23 Việt Nam giành hạng 3 châu Á, cũng chỉ thi đấu trận gặp U20 Triều Tiên, trước khi trở về CLB Ninh Bình thi đấu ở V-League.

Nền bóng đá Việt Nam “tỉnh giấc”

Ở khía cạnh nào đó, thất bại của U20 Việt Nam là đủ để nền bóng đá nước nhà phải “tỉnh giấc”. Trong những năm qua, chúng ta đã bị “ru ngủ” quá nhiều vì những chiến tích của U17, U23 hay đội tuyển quốc gia. Đây là thời điểm thích hợp để chúng ta nhìn lại chính mình, tạo ra sự đồng bộ, xuyên suốt giữa các đội tuyển trẻ.

Trước đây, bóng đá Việt Nam có HLV rất “mát tay” làm việc cùng các đội tuyển trẻ là ông Hoàng Anh Tuấn. Ông chính là người đã giúp U20 Việt Nam tham dự World Cup U20 năm 2017, mở ra thế hệ huy hoàng cho bóng đá Việt Nam. Thời điểm ấy, đội U17 Việt Nam đã được trao cho HLV Đinh Thế Nam, rồi được HLV Hoàng Anh Tuấn tiếp quản.

Điểm qua câu chuyện về thất bại của U20 Việt Nam để thấy rằng vấn đề của bóng đá Việt Nam nằm ở tính định hướng và tìm đúng người để dẫn dắt các lứa đội trẻ. Như chuyên gia Kamensek khẳng định: “Phần khó nhất là tìm đúng người, đó là một người có đủ kiến thức và kinh nghiệm quốc tế để xây dựng lộ trình, đồng thời hiểu Việt Nam đủ sâu để có thể kết hợp các HLV trong nước và giành được sự tôn trọng, tin tưởng của họ. Mục tiêu tuyệt đối không phải là thay thế các HLV Việt Nam. Mục tiêu nên là phát triển các HLV Việt Nam”.

Theo ông Kamensek, người phù hợp dẫn dắt đội U20 Việt Nam (lứa tuổi bản lề) là HLV Cristiano Roland. “Với các đội U17 và U21, tôi sẽ cân nhắc những ứng viên tiềm năng khác. Tuy nhiên, có một nguyên tắc cần phải được làm rõ: mỗi ban huấn luyện đội tuyển trẻ quốc gia nên có ít nhất một HLV Việt Nam giàu năng lực đảm nhiệm vị trí trợ lý số một. Điều này rất quan trọng đối với giao tiếp, văn hóa, sự thấu hiểu cầu thủ và tính kế thừa”, nhà môi giới cầu thủ người Slovenia nhấn mạnh.

Thực tế, một cú ngã ở giải trẻ không phải là điều tận thế với một nền bóng đá. Việc U20 Việt Nam xuống hạng chỉ khiến chúng ta lỡ mất một cơ hội cọ xát, chứ không lấy đi cơ hội chơi bóng của các cầu thủ trẻ. Lứa cầu thủ U17, U20 và U23 Việt Nam vẫn còn chặng đường dài để phát triển và hoàn thiện mình.

Không thể nói rằng lứa U20 Việt Nam sẽ đại diện cho đội tuyển quốc gia trong tương lai. Như đã nói, lực lượng U20 Việt Nam tham dự vòng loại giải U20 châu Á thiếu vắng khá nhiều trụ cột. Hơn nữa, các cầu thủ trẻ này phải nỗ lực vượt bậc mới hy vọng có chỗ ở đội tuyển quốc gia trong tương lai.

Vì vậy, đừng nhìn thất bại của U20 Việt Nam với ánh mắt bi quan. Bất cứ ai cũng có thể sai lầm. Điều quan trọng, những người trong cuộc (các cầu thủ, Liên đoàn bóng đá Việt Nam) sẽ sửa sai ra sao. Việc xây dựng, nâng cấp hệ thống đào tạo trẻ, tìm kiếm HLV phù hợp và tạo ra “dòng chảy” đồng bộ cho từng lứa tuổi là điều bóng đá Việt Nam cần phải làm ngay.

Có một câu ngạn ngữ nổi tiếng như sau: “Người chiến thắng là kẻ thua cuộc đã cố gắng thêm một lần nữa”. Đó cũng là lời nhắc nhở lứa U20 Việt Nam cũng như cả nền bóng đá Việt Nam ở thời điểm này.