Những “điểm nghẽn” về quy hoạch, nguồn vốn
Vừa qua, khi mở bán dự án nhà ở xã hội trên đường Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng (Thành phố Hồ Chí Minh), chỉ với 750 căn hộ, đã có hơn 12.000 người đăng ký mua. Một trong những thách thức lớn trong phát triển dự án nhà ở xã hội của đại đô thị này chính là quy mô dân số. Theo quy hoạch được duyệt, nguồn lực thành phố đáp ứng quy mô 14 triệu dân, nếu tính cả số lượng người nhập cư là hơn 18 triệu người.
Theo TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, chăm lo chỗ ở cho Nhân dân là chính sách nhân văn. Song, các địa phương phải dành quỹ đất tốt để phát triển nhà ở xã hội, nhất là nhà cho thuê. Bởi người thu nhập thấp hiện vẫn phải đi làm hằng ngày, nếu các dự án bị đẩy ra xa khỏi trung tâm, sẽ gây khó khăn cho người dân. Điều này đã được kiểm chứng trên thực tế tại một số dự án tuy đã hoàn thành mà không bán được hết tại một số tỉnh như Thái Nguyên hay Gia Lai...
Ở góc độ đơn vị xây dựng, ông Lê Ngọc Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư Phú Cường cho hay: Hiện nay các doanh nghiệp xây dựng phải đối mặt tình trạng giá vật liệu xây dựng và nhân công tăng cao. Cùng đó, lãi suất vay biến động, nhưng theo quy định của Nhà nước, doanh nghiệp không được thay đổi giá nhà.
Một số doanh nghiệp khác cho rằng, nhà ở xã hội có hai hình thức: Một là do Nhà nước cấp đất miễn phí, hai là do chủ đầu tư mua để đầu tư xây dựng. Các dự án do Nhà nước cấp đất có thể giải quyết được câu chuyện giá bán, còn với dự án do nhà đầu tư mua đất thì chi phí cao, lại chỉ được miễn tiền sử dụng đất 10%, nên không đủ hoàn vốn.
Luật Nhà ở 2023 và Dự thảo Luật Nhà ở (2026) đã quy định chính sách phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng chưa quy định rõ chính sách “phát triển nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước”. Nhà nước cần bổ sung chính sách, làm rõ về điều kiện, thứ tự ưu tiên, thủ tục để bảo đảm triển khai hiệu quả. Thực tế, đa số cán bộ, công chức do đặc thù công việc, không có nhiều thời gian để xếp hàng, bốc thăm hoặc cạnh tranh suất nhà ở xã hội với đối tượng khác”.
Ông LÊ HOÀNG CHÂU, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh
Tạo cơ chế phát triển nhà cho thuê
Hiện nay, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu của công nhân, người lao động và người thu nhập thấp. Để giải quyết bài toán này không thể chỉ trông đợi vào nguồn lực quốc gia. TS Đặng Việt Dũng nhấn mạnh: “Tư duy phát triển nhà ở xã hội phải thay đổi, phải phát triển nhiều nhà cho thuê. Với nhóm thu nhập rất thấp, nên ưu tiên phát triển nhà ở xã hội cho thuê dài hạn”.
Hà Nội hiện có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, trong đó 30 dự án đã khởi công với khoảng 24.000 căn hộ, 11 dự án với khoảng 5.400 căn, dự kiến hoàn thành phần thô trong năm 2026, 19 dự án còn lại sẽ hoàn thành phần thô trong năm 2027. Thành phố Hà Nội cũng đang xây dựng quỹ nhà ở an sinh cho công chức, người thu nhập thấp thuê. Chính sách mở rộng đối tượng khá rộng, ngoài người thu nhập thấp tại khu vực đô thị, công nhân, người lao động tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao còn bao gồm cán bộ, công chức, viên chức; văn nghệ sĩ, trí thức, chuyên gia, nhà khoa học... Người bị thu hồi đất phải bố trí tái định cư tạm thời, người gặp thiên tai, hỏa hoạn hoặc các tình huống bất khả kháng cũng thuộc diện được xem xét hỗ trợ nhà ở.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết: Lãnh đạo thành phố đã có nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội, tập trung vào các khâu quy hoạch, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục đầu tư. Thành phố yêu cầu các sở, ngành và địa phương coi nhà ở xã hội là nhóm dự án trọng điểm, tăng cường phối hợp xử lý nhanh các thủ tục, đồng thời kiểm điểm tiến độ định kỳ để kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh.
TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam kiến nghị: Cơ quan chức năng cần điều tiết, đưa giá đất về mức hợp lý và phù hợp hơn, để người thu nhập thấp có thể tiếp cận chính sách. Đồng quan điểm, nhiều chuyên gia góp ý: Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo thực thi chính sách gói tín dụng 145.000 tỷ đồng, với lãi suất 6,1%/năm. Trong thực tế, hầu như chưa có chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội nào được vay gói này với lãi suất ở mức này, mà thường phải vay với lãi suất thương mại cao.
Nguyễn Hữu Hùng