Nhiều người thắc mắc tại sao mình càng chăm chỉ tập gym nhưng cơ thể lại không thon gọn hơn, thậm chí cân nặng và kích thước cơ thể còn tăng lên. Thực tế, tập gym không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ giảm mỡ. Yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự cân bằng giữa năng lượng nạp vào và năng lượng cơ thể tiêu hao.
Khi tập luyện, cơ thể tiêu thụ năng lượng nhiều hơn và có thể khiến cảm giác đói tăng lên. Nhiều người nghĩ một buổi tập đã đốt rất nhiều calo nên ăn uống thoải mái hơn. Tuy nhiên, lượng calo thực tế tiêu hao có thể thấp hơn đáng kể so với con số trên máy chạy bộ hoặc đồng hồ thông minh. Nếu sau mỗi buổi tập, bạn ăn nhiều hơn lượng năng lượng đã tiêu hao, đặc biệt là các thực phẩm giàu năng lượng, đồ uống có đường, đồ ăn vặt hoặc các loại nước sốt, thì tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể vượt nhu cầu của cơ thể. Khi đó, dù tập đều đặn, lượng mỡ vẫn có thể tiếp tục tăng.
Một hiện tượng khá phổ biến là sau một buổi tập nặng, cơ thể mệt hơn khiến bạn vô thức đi lại ít hơn, ngồi nhiều hơn hoặc nghỉ ngơi nhiều hơn. Nhiều người chỉ tập trung vào số buổi đến phòng gym mà quên mất mức độ vận động trong cả ngày. Chẳng hạn, tập một tiếng nhưng sau đó ngồi làm việc, ngồi xe hoặc nằm nghỉ gần như cả ngày thì tổng năng lượng tiêu hao vẫn có thể không cao.
Nếu mục tiêu chính là giảm mỡ nhưng chương trình lại tập trung vào tăng cơ với khối lượng tập lớn và chế độ ăn dư năng lượng, cơ thể có thể tăng kích thước thay vì trở nên gọn hơn. Bên cạnh đó, các yếu tố khác như thiếu ngủ và căng thẳng có thể ảnh hưởng đến cảm giác đói, cảm giác thèm ăn, khả năng phục hồi và mức độ vận động trong ngày.
Nói cách khác, vấn đề không nằm ở việc "tập gym khiến bạn béo", mà nằm ở cách bạn kết hợp giữa tập luyện, dinh dưỡng và mức độ vận động trong cả ngày. Nếu mục tiêu là giảm mỡ và có một vóc dáng gọn gàng, bạn cần duy trì tập luyện sức mạnh để bảo vệ cơ bắp, kiểm soát tổng lượng calo và protein trong chế độ ăn, đồng thời tăng cường vận động hằng ngày và đảm bảo ngủ nghỉ đầy đủ. Khi những yếu tố này được kiểm soát đúng, gym sẽ trở thành công cụ rất hiệu quả để thay đổi thành phần cơ thể, thay vì chỉ đơn thuần làm con số trên cân tăng lên.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy
Cựu bác sĩ trưởng của Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam