Mắt khô rát có thể do sử dụng thiết bị điện tử nhiều, thay đổi môi trường, đeo kính áp tròng hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Cảm giác khô, rát hoặc cộm mắt thường xuất hiện khi bề mặt nhãn cầu không được làm ẩm đầy đủ. Tình trạng này có thể xảy ra trong thời gian ngắn và tự cải thiện, nhưng cũng có thể kéo dài nếu yếu tố gây kích ứng tiếp tục tác động.
Điều hòa, gió và môi trường khô
Không khí khô, gió, khói thuốc hoặc ngồi lâu trong phòng điều hòa có thể làm nước mắt bốc hơi nhanh, khiến bề mặt mắt mất độ ẩm. Thay đổi môi trường sống hoặc làm việc, đặc biệt đến nơi có khí hậu khô hoặc ô nhiễm hơn, cũng có thể khiến triệu chứng xuất hiện đột ngột.
Dùng điện thoại, máy tính nhiều hơn
Khi tập trung nhìn điện thoại hoặc máy tính, tần suất chớp mắt thường giảm, khiến lớp nước mắt trên bề mặt nhãn cầu dễ bị phá vỡ và bốc hơi nhanh hơn. Đây là một trong những yếu tố thường gặp khiến mắt khô rát hoặc có cảm giác như có dị vật. Nếu gần đây thời gian làm việc hoặc giải trí trước màn hình thiết bị tăng lên, mắt bạn có thể xuất hiện triệu chứng dù trước đó không bị khô.
Nhìn màn hình thiết bị điện tử trong thời gian dài có thể làm giảm tần suất chớp mắt, khiến mắt khó chịu. Ảnh được tạo bởi AI
Tác dụng phụ của một số loại thuốc
Một số thuốc có thể gây ra hoặc làm nặng thêm khô mắt, trong đó có thuốc kháng histamine, thông mũi, một số thuốc chống trầm cảm và điều trị tăng huyết áp. Vì vậy, nếu mắt khô rát sau khi sử dụng một loại thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự ý ngừng thuốc.
Đeo kính áp tròng nhiều hơn
Kính áp tròng có thể ảnh hưởng đến lớp nước mắt và làm tăng tình trạng khô mắt, nhất là khi đeo trong thời gian dài. Nếu gần đây tăng thời gian đeo kính hoặc mới bắt đầu sử dụng, đây có thể là một yếu tố cần xem xét khi mắt bỗng khô rát.
Tuyến dầu ở mi mắt hoạt động kém
Nước mắt không chỉ gồm nước mà còn có lớp dầu giúp hạn chế bay hơi. Khi tuyến meibomius ở mi mắt bị tắc nghẽn hoặc hoạt động kém, lớp dầu này không đủ để ổn định màng nước mắt, khiến nước mắt bay hơi nhanh và gây khô mắt. Tình trạng này có thể liên quan đến tuổi tác, thay đổi hormone, một số bệnh lý hoặc thuốc.
Một số bệnh lý
Khô mắt đôi khi là biểu hiện liên quan đến bệnh lý toàn thân như bệnh tuyến giáp, tiểu đường hoặc các bệnh tự miễn như hội chứng sjögren, lupus và viêm khớp dạng thấp. Sau một số phẫu thuật mắt, tình trạng khô mắt cũng có thể xuất hiện.
Nếu mắt khô rát kéo dài hoặc tái diễn mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng, người bệnh nên khám chuyên khoa mắt để xác định vấn đề ở lượng nước mắt tiết ra hay tốc độ nước mắt bay hơi.
Khi nào cần đi khám?
Khô mắt nhẹ có thể cải thiện bằng cách cho mắt nghỉ ngơi, chớp mắt thường xuyên khi dùng màn hình, hạn chế khói bụi, gió và điều hòa thổi trực tiếp vào mắt. Dùng nước mắt nhân tạo cũng có thể giúp giảm khó chịu.
Người bị đau, khô mắt nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài, nặng dần, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc không cải thiện với các biện pháp thông thường. Đau mắt rõ, đỏ nhiều hoặc nhìn mờ cũng là những dấu hiệu cần được bác sĩ nhãn khoa khám.
Bảo Bảo (Tổng hợp)
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
Khô rát, cộm mắt thường xuất hiện khi bề mặt nhãn cầu không được làm ẩm đầy đủ, khiến đôi mắt khó chịu trong lúc làm việc hoặc sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng này đôi khi chỉ diễn ra ngắn hạn rồi tự dịu đi, nhưng cũng có thể kéo dài nếu tác nhân gây kích ứng vẫn tiếp tục ảnh hưởng. Theo thông tin VnExpress tổng hợp, nhiều yếu tố từ môi trường, thói quen sử dụng thiết bị đến thuốc men và bệnh lý đều có thể góp phần gây khô mắt.
Không khí khô, gió, khói thuốc hay thời gian dài ngồi trong phòng điều hòa đều có thể khiến nước mắt bốc hơi nhanh hơn bình thường. Khi lớp ẩm trên bề mặt mắt suy giảm, người bệnh dễ cảm thấy khô, rát hoặc như có vật nhỏ mắc trong mắt. Triệu chứng cũng có thể xuất hiện đột ngột sau khi thay đổi nơi sống hay làm việc, nhất là khi chuyển đến vùng khí hậu khô hoặc ô nhiễm hơn.
Một nguyên nhân quen thuộc khác là dành nhiều thời gian nhìn điện thoại, máy tính hoặc các màn hình điện tử khác trong ngày. Khi tập trung vào nội dung trên màn hình, chúng ta thường chớp mắt ít hơn, khiến lớp nước mắt dễ bị phá vỡ và bay hơi. Vì vậy, người mới tăng thời gian làm việc hay giải trí trước màn hình có thể bắt đầu thấy khó chịu dù trước đó mắt không khô.
Một số loại thuốc cũng có thể gây khô mắt hoặc làm tình trạng sẵn có trở nên nặng hơn, trong đó có thuốc kháng histamine và thuốc thông mũi. Các nhóm thuốc chống trầm cảm, điều trị tăng huyết áp cũng được nêu trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến độ ẩm của mắt. Nếu triệu chứng xuất hiện sau khi bắt đầu dùng thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.
Việc đeo kính áp tròng lâu hơn thường lệ hoặc mới bắt đầu sử dụng cũng đáng được xem xét khi mắt bỗng trở nên khô rát. Kính áp tròng có thể ảnh hưởng đến lớp nước mắt, đặc biệt khi được đeo trong thời gian dài. Ghi nhận thời lượng đeo kính gần đây giúp người bệnh có thêm thông tin để trao đổi với bác sĩ khi triệu chứng không thuyên giảm.
Nước mắt gồm nhiều thành phần, trong đó có lớp dầu giúp hạn chế sự bay hơi và duy trì màng nước mắt ổn định trên bề mặt mắt. Tuyến meibomius ở mi mắt tạo ra lớp dầu này, nhưng khi tuyến bị tắc nghẽn hoặc hoạt động kém, nước mắt có thể bay hơi nhanh. Tuổi tác, thay đổi hormone, một số bệnh lý hoặc thuốc men đều có thể liên quan đến hoạt động của tuyến dầu ở mi mắt.
Khô mắt đôi khi liên quan đến các bệnh toàn thân như bệnh tuyến giáp, tiểu đường hoặc bệnh tự miễn, gồm hội chứng Sjögren, lupus và viêm khớp dạng thấp. Tình trạng này cũng có thể xuất hiện sau một số phẫu thuật mắt, vì vậy triệu chứng kéo dài không nên bị xem nhẹ. Khi chưa rõ nguyên nhân, khám chuyên khoa mắt giúp xác định vấn đề nằm ở lượng nước mắt tiết ra hay tốc độ nước mắt bay hơi.
Với trường hợp nhẹ, người bệnh có thể cho mắt nghỉ ngơi, chớp mắt thường xuyên khi nhìn màn hình, hạn chế khói bụi và tránh để gió hoặc điều hòa thổi trực tiếp. Nước mắt nhân tạo cũng có thể giúp giảm cảm giác khó chịu, nhưng cần đi khám nếu triệu chứng kéo dài, nặng dần, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc không cải thiện. Đau mắt rõ, đỏ nhiều hay nhìn mờ là những dấu hiệu cần được bác sĩ nhãn khoa đánh giá, thay vì chỉ tiếp tục tự xử lý tại nhà.
