Nhiều người phát hiện chỉ số men gan cao khi khám sức khỏe định kỳ, dù không đau bụng, mệt mỏi hay vàng da. Tình trạng này dễ khiến người bệnh chủ quan, cho rằng gan vẫn khỏe vì cơ thể không xuất hiện dấu hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, một số bệnh lý gan có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài.
Theo Mayo Clinic, men gan tăng thường liên quan đến tình trạng tế bào gan bị viêm hoặc tổn thương. Khi đó, các enzyme được giải phóng vào máu nhiều hơn bình thường, khiến nồng độ đo được qua xét nghiệm tăng lên. Hai chỉ số thường được quan tâm là ALT (alanine aminotransferase) và AST (aspartate aminotransferase).
Tổn thương gan có thể diễn tiến âm thầm
Gan có khả năng dự trữ chức năng và bù trừ tương đối tốt. Khi tổn thương còn ở giai đoạn đầu hoặc mức độ nhẹ, cơ quan này vẫn có thể thực hiện nhiều chức năng thiết yếu mà chưa gây ra biểu hiện rõ rệt.
Theo Times of India, những bất thường trong xét nghiệm gan có thể xuất hiện trước khi các triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, chỉ số ALT hoặc AST tăng nhẹ không nên bị bỏ qua chỉ vì người bệnh cảm thấy khỏe mạnh.
Các biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, đau tức vùng bụng trên bên phải hoặc vàng da có thể xuất hiện khi bệnh tiến triển, nhưng không phải người mắc bệnh gan nào cũng có những triệu chứng này.
Mặt khác, men gan tăng không đồng nghĩa với việc chức năng gan đã suy giảm nghiêm trọng. Một số trường hợp chỉ tăng nhẹ, thoáng qua và trở về bình thường sau đó. Để đánh giá chính xác, bác sĩ cần xem xét mức độ tăng, loại enzyme bất thường và những kết quả xét nghiệm liên quan.
Men gan có thể tăng do gan nhiễm mỡ, viêm gan virus hoặc tác dụng của thuốc dù chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Ảnh minh họa: AI
Nguyên nhân khiến men gan tăng âm thầm
Gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa là một trong những nguyên nhân thường gặp. Tình trạng này xảy ra khi chất béo tích tụ quá mức trong gan, thường liên quan đến thừa cân, béo phì, kháng insulin, bệnh tiểu đường type 2 hoặc rối loạn mỡ máu. Người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào dù chỉ số men gan đã thay đổi.
Chế độ ăn dư thừa năng lượng, thường xuyên tiêu thụ đồ uống nhiều đường, thực phẩm giàu chất béo bão hòa và ít vận động có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Viêm gan do virus cũng có thể khiến men gan tăng khi chưa xuất hiện triệu chứng. Đặc biệt, người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính có thể cảm thấy bình thường trong thời gian dài. Nếu không được phát hiện và theo dõi phù hợp, một số trường hợp có nguy cơ tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.
Thuốc và thực phẩm bổ sung là nhóm nguyên nhân khác cần chú ý. Theo Phòng khám Cleveland, một số thuốc giảm đau, thuốc điều trị rối loạn mỡ máu và những thuốc kê đơn khác có thể liên quan đến tình trạng tăng men gan. Nguy cơ phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng và tình trạng sức khỏe của từng người.
Một số sản phẩm thảo dược, thực phẩm bổ sung không rõ thành phần cũng có thể gây tổn thương gan. Ngoài ra, viêm gan tự miễn, rối loạn tuyến giáp, bệnh thừa sắt hoặc một số bệnh lý khác cũng có thể khiến xét nghiệm men gan bất thường.
Không phải mọi trường hợp men gan tăng đều báo hiệu bệnh gan nghiêm trọng. Phần lớn trường hợp tăng men gan chỉ ở mức nhẹ và diễn ra trong thời gian ngắn, không nhất thiết là dấu hiệu của bệnh gan mạn tính nặng.
Tuy nhiên, nếu men gan tiếp tục tăng qua nhiều lần xét nghiệm hoặc duy trì ở mức cao trong thời gian dài, người bệnh cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân. Mức độ nguy hiểm không chỉ phụ thuộc vào chỉ số ALT, AST mà còn liên quan đến bệnh nền, các xét nghiệm khác và tình trạng tổn thương gan.
Người có biểu hiện vàng da, vàng mắt, đau bụng nhiều, nôn ói kéo dài, bụng chướng hoặc rối loạn ý thức cần được khám chuyên khoa kịp thời, không chờ đến lịch xét nghiệm định kỳ.
Bảo Bảo (Tổng hợp)