Theo Reuters, Meta tạm hoãn kế hoạch cắt giảm nhân sự và tăng cường sử dụng AI do nhân viên tốn quá nhiều thời gian để xử lý lỗi kỹ thuật và bảo mật phát sinh. Sau đợt tinh gọn bộ máy năm 2023, công ty đang phải tuyển dụng và mở rộng trở lại đội ngũ quản lý cấp trung.
Tại Microsoft, nơi áp dụng rộng rãi AI trong nội bộ, phó chủ tịch điều hành Ryan Roslansky gần đây phàn nàn về tình trạng rác AI tràn lan trong công việc hàng ngày. Sau khi nhận một tài liệu "nhìn qua là biết do AI viết" từ đồng nghiệp, ông dùng công cụ tương tự để tóm tắt lại và không thu được ý tưởng gì mới. Roslansky cảnh báo mọi người không nên rơi vào vòng lặp vô tận tai hại này vì tác nhân vừa viết vừa đọc, cuối cùng chỉ tạo ra "đại dương những thứ giống hệt nhau".
Logo Meta AI hiển thị trên một chiếc smartphone. Ảnh: Bảo Lâm
Business Insider cho biết, nhân viên tại các cửa hàng và nhà kho của Walmart gặp nhiều rắc rối do yêu cầu vô lý, lỗi hệ thống và cảnh báo sai từ công cụ AI vốn dùng để phân chia công việc, xếp lịch làm việc và theo dõi hiệu suất. Họ phản ánh chatbot áp đặt những tiêu chuẩn vô lý lên con người, trong khi chính chúng mắc đầy lỗi và hoạt động kém hiệu quả. AI vạch ra lộ trình ngớ ngẩn cho nhân viên kho, khiến họ khó hoàn thành đơn hàng nhanh hơn. Chúng cũng liên tục phát ra cảnh báo an toàn vô dụng và sắp xếp lịch trình phi thực tế, buộc nhân viên cửa hàng cần làm việc kiểu đốt cháy giai đoạn để kịp tiến độ. Một quản lý chia sẻ các hệ thống này mặc định con người luôn phải hoàn hảo 100% và khẳng định "Chúng tôi sẽ không bắt nhân viên phải gánh những tiêu chuẩn bất khả thi như vậy".
Dù giới doanh nghiệp trên khắp thế giới đổ hàng tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo trong những năm qua, hiệu quả thực tế vẫn chưa rõ nét. Trong nghiên cứu công bố hồi tháng 2 của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Atlanta, 90% lãnh đạo thừa nhận nỗ lực triển khai AI của họ chưa làm tăng năng suất. Một khảo sát công bố tháng trước của Ernst & Young cho thấy có tới 36% quản lý cấp cao tại những công ty doanh thu từ một tỷ USD trở lên thừa nhận từng gặp sự cố liên quan đến tác nhân, gây mất dữ liệu, thiệt hại tài chính, tổn thất thương hiệu hoặc gián đoạn vận hành.
Forbes cho biết AI có khả năng đọc và trả lời câu hỏi rất tốt nhưng lại không thể đưa ra phán đoán thay con người. Nó cũng không thể ghi nhớ tương tác trước đây hay xây dựng mối quan hệ với khách hàng. Ví dụ, sau khi sa thải nhân viên viết nội dung, phòng marketing mới nhận ra bài viết do AI tạo kém thu hút vì mô hình không hiểu bản sắc riêng của thương hiệu cũng như mong muốn thực sự của khách hàng. Tương tự, tác nhân xử lý hóa đơn, giao dịch rất nhanh nhưng không thể phát hiện điểm bất thường mà chỉ kế toán lâu năm mới nhận ra nhờ kinh nghiệm. Với đội sale, dù AI có thể giúp lọc khách hàng tiềm năng, nó hoàn toàn bất lực trong việc xây dựng mối quan hệ tin cậy nhằm chốt hợp đồng.
Jessica Reif, trợ lý giáo sư quản trị kinh doanh tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, chỉ ra một rào cản khiến AI chưa thể tạo ra đột phá lớn hơn là xu hướng cung cấp kết quả có vẻ thuyết phục nhưng thực chất chứa những điểm yếu hoặc sai sót khó phát hiện ngay lập tức. Điều này dễ dẫn đến lỗi sai bị lan truyền qua toàn bộ quy trình công việc thay vì sửa chữa tức thời, kết quả là rắc rối nhân lên và trầm trọng hơn.
Theo khảo sát của Indeed vào tháng 7, hơn một nửa nhân sự cho biết họ không được đào tạo bài bản về AI như mong muốn. Trong khi đó, chỉ vỏn vẹn 45% lãnh đạo cảm thấy đủ năng lực để dẫn dắt những nhân viên thành thạo công nghệ này.
Tương tự, Zack Mabel, giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Giáo dục và Lực lượng lao động thuộc Đại học Georgetown, cho biết nhiều nhân viên cảm thấy bị bắt buộc dùng công cụ khi chưa được hướng dẫn cách triển khai hiệu quả nhất. Ngược lại, đội ngũ quản lý cũng chịu áp lực phải ứng dụng ngay để tăng năng suất nhưng tuyệt đối không được giảm chất lượng công việc.
Vài công ty cố gắng giải quyết lỗ hổng trên bằng cách ngừng tổ chức hội thảo trực tuyến theo kiểu "mỳ ăn liền" cho nhân viên. Họ đang chuyển dần sang mô hình đào tạo chuyên sâu, dài hạn và bám sát từng vị trí công việc.
Logo Microsoft tại văn phòng của hãng ở Hà Nội, tháng 6/2025. Ảnh: Lưu Quý
Nhiều tập đoàn lớn từ Microsoft đến McKinsey, đang hạn chế nhân viên dùng công cụ AI do số lượng mô hình mới bùng nổ và lạm dụng bừa bãi đang trở thành gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp. Microsoft nhận thấy bổ sung tác nhân vào quy trình kém hiệu quả không thể giải quyết tận gốc vấn đề và việc đẩy nhanh một công đoạn chỉ làm tăng độ chậm trễ ở công đoạn tiếp theo. Thay vì vậy, tập trung đào tạo nhân viên như ghép cặp kỹ sư mới với đồng nghiệp giàu kinh nghiệm thực sự nâng cao năng suất. Một số công ty khác như Palantir, Booz Allen Hamilton và Nvidia phải siết chặt quy định vì lo ngại công ty AI làm rò rỉ dữ liệu bảo mật.
Trong bài báo công bố vào tháng 5, nhóm nghiên cứu ở Đại học Pittsburgh kết luận năng suất không tăng sau khi các công ty đầu tư vào AI và cắt giảm nhân viên. Theo Challenger, Gray & Christmas, hơn 112.000 thông báo cắt giảm việc làm ở Mỹ từ đầu năm 2026 đến nay liên quan tới AI, biến nó thành lý do sa thải hàng đầu.
Mark Ma, giáo sư Đại học Pittsburgh và nhà nghiên cứu về sa thải do AI, cho biết giới lãnh đạo đang tập trung vào hiệu suất ngắn hạn, do đó họ cố gắng tiến lên nhanh chóng bằng cách đầu tư vào AI và cắt giảm nhân viên. "Rất nhiều sai lầm có thể tránh được. Bây giờ tôi cảm thấy một số quản lý đã rút ra bài học", Ma nói.
"Chúng ta đang vừa lái xe vừa lắp ráp xe cùng lúc, đó là vấn đề. Nếu được quay ngược thời gian, chúng ta nên sử dụng AI chậm rãi và kỹ lưỡng hơn", Guardian dẫn lời Johnny C. Taylor Jr, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành Hiệp hội Quản lý nhân sự (SHRM).
An Khang tổng hợp