Ông Ge Jun, Giám đốc điều hành TOJOY Enterprise Services, đơn vị vận hành nền tảng kết nối hơn 7 triệu doanh nhân toàn cầu, cho biết doanh nghiệp dự kiến triển khai tại Việt Nam 3 nhóm dự án gồm kinh tế tầm thấp, thiết bị dịch vụ thông minh ứng dụng AI và robot xây dựng.
Lời tòa soạn: Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 (AEF 2026) diễn ra tại TPHCM từ ngày 26 đến 29/10, dự kiến quy tụ hơn 1.500 đại biểu gồm lãnh đạo Chính phủ, tập đoàn, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế. Với chủ đề “Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu” và “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”, diễn đàn tập trung vào dòng vốn, công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng và những động lực đang định hình kinh tế toàn cầu.
Những cam kết và dự án được đưa ra tại AEF 2026 đặt ra bài toán lớn với TPHCM: làm sao biến nguồn lực quốc tế thành năng lực đổi mới sáng tạo, tạo động lực tăng trưởng mới đóng góp vào mục tiêu kinh tế hai con số.
Loạt bài của Dân trí phân tích những nỗ lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, các dòng vốn và dự án công nghệ đang hướng về TPHCM, nhận diện cơ hội, điểm nghẽn và giải pháp để siêu đô thị có lợi thế cạnh tranh mới trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, tăng trưởng bền vững và xây dựng một đô thị thông minh, hiện đại.
TOJOY dự kiến phối hợp triển khai 3-5 dự án kinh tế tầm thấp phục vụ du lịch, vận tải đô thị và logistics... Với thiết bị thông minh, doanh nghiệp dự kiến đưa 500 thiết bị đầu tiên vào Việt Nam với vốn 1,5-3 triệu USD, sau đó mở rộng lên hơn 2.000 thiết bị, tương ứng vốn 6-12 triệu USD. Mảng robot xây dựng dự kiến triển khai 30 robot trong giai đoạn đầu và mở rộng lên 300 robot.
Nổi bật, các dự án được định hướng nội địa hóa, hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển giao kinh nghiệm và xây dựng năng lực vận hành tại thị trường sở tại. Đây cũng là yêu cầu đặt ra với những dòng vốn công nghệ mới ở TPHCM: không chỉ đưa thiết bị vào Việt Nam mà phải tạo thêm năng lực sản xuất, vận hành và nhân lực trong nước.
Mở rộng không gian cho dòng vốn công nghệ
Tại Diễn đàn CEO 500 trong khuôn khổ AEF 2026 chiều 26/10 với sự tham dự của hơn 500 lãnh đạo doanh nghiệp cùng đại diện các tổ chức quốc tế, định chế tài chính và cơ quan quản lý, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh cho biết thành phố ưu tiên thu hút FDI chất lượng cao gắn với công nghệ, hạ tầng năng lượng và tài chính bền vững. Mục tiêu năm nay thành phố đón vốn đăng ký 19 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài - con số kỷ lục mới.
“Các nhóm động lực được thành phố tập trung gồm hạ tầng và không gian phát triển mới, Trung tâm Tài chính quốc tế, năng lượng sạch, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. TPHCM muốn dòng vốn đi cùng công nghệ, tri thức, phương thức quản trị hiện đại, việc làm chất lượng cao và năng lực sản xuất mới”, ông Vinh nói.
UAV của CT UAV xuất phát từ Cần Giờ đã vượt biển giao hàng đến Vũng Tàu trong thời gian khoảng 15 phút (Ảnh: CT Group).
Để làm điều này, thành phố kỳ vọng doanh nghiệp tham gia phát triển hạ tầng giao thông, logistics, chuyển đổi năng lượng, đô thị và công nghiệp thông minh, kinh tế số và AI. Với doanh nghiệp trong nước, các tập đoàn lớn được kỳ vọng dẫn dắt hệ sinh thái thông qua chuyển giao công nghệ, phát triển nhân lực, đổi mới sáng tạo và kết nối chuỗi cung ứng, qua đó mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia mạng lưới sản xuất quốc tế.
“TPHCM cam kết thúc đẩy các cơ hội đã được trao đổi, xác định rõ đầu mối phối hợp và lộ trình triển khai, đưa các nguồn lực về vốn, công nghệ và tri thức vào phục vụ phát triển. HCMC C4IR sẽ là cơ quan đầu mối tổng hợp tất cả sáng kiến, ý tưởng, kiến nghị và dự án cụ thể để cùng thúc đẩy sau diễn đàn”, ông Vinh nói.
Định hướng trên đang được cụ thể hóa bằng những dự án đã cam kết, những đề xuất đầu tư công nghệ ngay tại diễn đàn.
Ở lĩnh vực hàng không, ông Tô Việt Thắng, Phó tổng giám đốc thường trực Công ty cổ phần hàng không Vietjet, cho hay sân bay quốc tế Long Thành đang mở ra cơ hội đầu tư mới cho TPHCM và vùng phụ cận, nhất là trong hạ tầng, công nghiệp hàng không, logistics và công nghệ vận hành sân bay. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và số hóa sẽ được ứng dụng ngày càng sâu, kéo theo nhu cầu nhân lực chất lượng cao. Vietjet và Tập đoàn Sovico đang thúc đẩy hợp tác với các đối tác như Airbus và Rolls-Royce nhằm phát triển công nghiệp hàng không và các dịch vụ liên quan.
Robot trình diễn tại không gian giới thiệu sản phẩm, dịch vụ tăng trưởng xanh TPHCM lần thứ 4 năm 2026 (GRECO 2026), nằm trong khuôn khổ AEF 2026 (Ảnh: N.P).
Cải cách thủ tục đầu tư là yếu tố quan trọng
Chỉ trong 9 tháng đầu năm, TPHCM đã thu hút khoảng 17,8 tỷ USD vốn FDI đăng ký, gấp khoảng 4,2 lần so với cùng kỳ năm trước và vượt xa mục tiêu 11 tỷ USD đặt ra từ đầu năm. Gần đây, một loạt dự án vốn tỷ USD tiếp tục được cam kết rót vào thành phố.
Đơn cử, TikTok hiện có hai dự án tại TPHCM với tổng vốn đăng ký hơn 1,1 tỷ USD, gồm TikTok Shop Việt Nam 125 triệu USD và Swift Logistics 980 triệu USD. Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam, FDI hiện không chỉ mang vốn mà còn kéo theo công nghệ, phương thức quản trị, mạng lưới đối tác và khả năng kết nối thị trường.
Như với thương mại điện tử, logistics không chỉ là bước cuối cùng sau khi khách hàng đặt hàng. Đây còn là một phần của trải nghiệm mua sắm, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, tốc độ giao hàng và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và nhà bán hàng địa phương.
Diễn đàn CEO 500 trong khuôn khổ AEF 2026 chiều 26/10 với sự tham dự của hơn 500 lãnh đạo doanh nghiệp cùng đại diện các tổ chức quốc tế, định chế tài chính và cơ quan quản lý (Ảnh: BTC).
“Nếu được triển khai hiệu quả, những dự án như vậy có thể góp phần mở rộng năng lực phục vụ thị trường, tạo thêm nhu cầu về nhân lực và dịch vụ hỗ trợ, đồng thời giúp nhiều doanh nghiệp tiếp cận các công cụ và mạng lưới mới. Đây cũng là cách để FDI kết nối với kinh tế địa phương: không chỉ hiện diện tại Thành phố, mà còn cùng các doanh nghiệp Việt Nam tạo ra giá trị trong chuỗi cung ứng”, ông Thanh nói.
Theo CEO của TikTok Việt Nam, quy mô vốn đăng ký cần được nhìn cùng tiến độ triển khai và hiệu quả thực tế. Công nghệ và dữ liệu có thể giúp kết nối các mắt xích logistics, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và nhà bán hàng địa phương.
Dưới góc nhìn của nhà đầu tư nước ngoài, để những dòng vốn ngoại thực sự đi vào nền kinh tế, môi trường đầu tư và khả năng triển khai dự án là yếu tố không thể tách rời. Ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào, nhận định Việt Nam đang có cơ hội hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào AI. Khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng chất lượng dữ liệu và tháo gỡ các hạn chế mang tính cấu trúc.
Ông Peter James Opdahl, Chủ tịch ITO Group Holdings, cho rằng cải cách thủ tục đầu tư là điều kiện quan trọng để TPHCM thu hút dòng vốn công nghệ cao. ITO, doanh nghiệp cung cấp giải pháp tự động hóa công nghiệp, đang xây nhà máy 12.000m2 tại Khu chế xuất Linh Trung, là dự án đầu tiên được phê duyệt theo thủ tục đầu tư đặc biệt “luồng xanh”. Việt Nam cần tiếp tục mở rộng chuỗi cung ứng, phát triển thị trường nội địa và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ kết nối quốc tế. “Chúng tôi không thể phát triển một mình”, ông nói, đồng thời đề nghị chính quyền duy trì những cơ chế tạo thuận lợi như luồng xanh.
Vốn quốc tế phải tạo năng lực trong nước
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM (VIFC-HCMC), cho rằng bài toán của Việt Nam không còn chỉ là thu hút thêm vốn mà là biến dòng vốn thành năng lực sản xuất, công nghệ và giá trị gia tăng trong nước. Một dự án công nghệ không nên chỉ dừng ở việc đưa vốn, thiết bị hay nhà máy vào Việt Nam, mà cần tạo điều kiện để kỹ sư trong nước tham gia, doanh nghiệp nội địa trở thành nhà cung ứng và công nghệ được tiếp nhận, cải tiến.
Thước đo quan trọng không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở những gì nền kinh tế giữ lại sau mỗi dự án như năng lực công nghệ, đội ngũ kỹ sư, tài sản trí tuệ, doanh nghiệp cung ứng và sản phẩm có thể vươn ra thị trường quốc tế.
Đây cũng là điều kiện để AI, bán dẫn, robot, năng lượng sạch và vật liệu tiên tiến không chỉ trở thành điểm đến của dòng vốn, mà từng bước hình thành năng lực công nghệ tại Việt Nam.
(Còn tiếp)