WHO đẩy mạnh chuẩn bị ứng phó với dịch bệnh Ebola trong bối cảnh xung đột và làn sóng ly tán đang ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng triệu người tại khu vực trải dài qua nhiều phần của châu Phi, châu Á và châu Âu.
Khu vực Đông Địa Trung Hải thuộc mạng lưới quản lý của cơ quan y tế Liên Hợp Quốc bao gồm 22 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, hoạt động hỗ trợ phòng dịch Ebola đang tăng cường tại Djibouti, Somalia và Sudan, những quốc gia được xác định thuộc ưu tiên hàng đầu. Động thái trên diễn ra sau các đợt bùng phát gây tử vong của bệnh Ebola do virus Bundibugyo gây ra tại DRC và Uganda, cùng với việc xác nhận một ca nhiễm tại Kenya có liên quan đến ổ dịch ở DRC.
Đến nay khu vực này chưa ghi nhận ca mắc Ebola, song xung đột, tình trạng di dân và hệ thống y tế bị quá tải ở nhiều quốc gia đang gây ra không ít khó khăn cho công tác chuẩn bị và ứng phó nếu tình hình có sự thay đổi. Quy mô bùng phát dịch bệnh nghiêm trọng tại DRC càng cho thấy cấp bách phòng ngừa. Tính đến ngày 13/10, DRC đã ghi nhận hơn 9.000 ca Ebola và hơn 4.000 trường hợp tử vong, trở thành đợt bùng phát Ebola lớn nhất trong lịch sử nước này.
Dịch bệnh bùng phát tại nhiều tỉnh làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan xuyên biên giới. Kenya cũng báo cáo các ca nhiễm liên quan đến ổ dịch này. Ngày 16/10, chính quyền xác nhận ca thứ ba là một cụ bà 65 tuổi, có tiếp xúc gần với các bệnh nhân ghi nhận trước đó.
Sự xuất hiện của các ca bệnh khiến mối lo ngại về nguy cơ lây lan xuyên quốc gia tăng cao, dù nhà chức trách Kenya khẳng định chưa có dấu hiệu cho thấy dịch đã lây lan rộng ra cộng đồng.
Các nhân viên Chữ thập đỏ trong trang phục bảo hộ cá nhân đang hạ huyệt quan tài của của một bác sĩ qua đời vì Ebola tại nghĩa trang Nyamurongo thuộc thị trấn Bunia, tỉnh Ituri, Cộng hòa Dân chủ Congo hôm 26/5. Ảnh: Reuters
Trong phát biểu hồi đầu tuần, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Gebreyesus mô tả khu vực Đông Địa Trung Hải là "tâm điểm của nhu cầu cứu trợ nhân đạo toàn cầu". Hơn 117 triệu người tại Lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, Sudan, Syria, Yemen và các khu vực lân cận hiện cần hỗ trợ nhân đạo để duy trì cuộc sống.
Từ tháng 7 đến tháng 9, WHO đã phái các đoàn công tác đến Djibouti, Somalia và Sudan nhằm đánh giá mức độ sẵn sàng của từng quốc gia, đồng thời chỉ ra những thách thức trong công tác giám sát Ebola, năng lực xét nghiệm, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý ca bệnh cùng sự phối hợp trong tình huống khẩn cấp. Cơ quan của Liên Hợp Quốc đang hỗ trợ chính quyền các nước khắc phục những tồn tại thông qua hoạt động đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp vật tư y tế và tổ chức các bài diễn tập tình huống.
Bên cạnh việc tăng cường phối hợp với các quốc gia tại cả châu Phi và Đông Địa Trung Hải, WHO xây dựng danh mục kiểm tra mức độ sẵn sàng cấp khu vực, các công cụ lập kế hoạch dự phòng và hướng dẫn kỹ thuật. Đồng thời, tổ chức này cũng cung cấp vật tư xét nghiệm, hướng dẫn dành cho người di chuyển và các tài liệu truyền thông cộng đồng.
Dù đã đạt được những tiến triển nhất định, những khoảng trống vẫn còn tồn tại trong khâu phát hiện sớm, xác nhận qua xét nghiệm, cũng như nguồn cung thiết bị bảo hộ và nguồn lực phục vụ ứng phó khẩn cấp.
"Xung đột, tình trạng mất an ninh và việc tiếp cận bị hạn chế đang tạo ra thêm nhiều thách thức, đặc biệt là tại các quốc gia vốn đã phải đối mặt với những cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn", WHO cho biết.
Những thách thức này đặc biệt đáng lo ngại vì Ebola có thể lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết và các dịch cơ thể khác của người bị nhiễm bệnh, cũng như các vật dụng bị dính bẩn. Thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 21 ngày và người nhiễm virus chỉ có khả năng lây bệnh khi bắt đầu xuất hiện triệu chứng. Do đó, công tác giám sát hiệu quả cùng việc kịp thời điều trị, truy vết các ca nghi nhiễm trở nên quan trọng.
Đợt bùng phát hiện tại do virus Bundibugyo gây ra, một chủng virus Ebola hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt. WHO cho biết việc kiểm soát dịch bệnh hiệu quả phụ thuộc vào công tác phát hiện sớm, cách ly và chăm sóc bệnh nhân, truy vết tiếp xúc, phòng ngừa nhiễm khuẩn, thực hành mai táng an toàn và sự hợp tác của cộng đồng.
Tổ chức này khẳng định tiếp tục phối hợp với chính quyền các nước và đối tác nhân đạo để củng cố mức độ sẵn sàng, cải thiện sự phối hợp và đảm bảo các ca nghi nhiễm có thể nhanh chóng được phát hiện, điều tra và xử lý. Các nỗ lực này nhằm kịp thời lấp đầy những khoảng trống then chốt trước khi virus xâm nhập vào những quốc gia đang gặp nhiều rào cản trong việc triển khai ứng phó khẩn cấp.
Bình Minh (Theo UN News, WHO)