Xét GS, PGS: Đề xuất bỏ Hội đồng Giáo sư nhà nước, trao quyền cho trường đại học

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Nội dung dự thảo thông tư mới quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư là một sự thay đổi căn bản về tính chất công việc này.

Hôm qua 5.11, Bộ GD-ĐT đã gửi tới các trường đại học công văn mời dự hội nghị trực tuyến triển khai việc góp ý cho dự thảo thông tư mới quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư (GS, PGS). Dự kiến hội nghị sẽ được tổ chức ngày 7.11.

Theo dự thảo thông tư phiên bản mới nhất mà Bộ GD-ĐT đã gửi cho các trường, sắp tới hoạt động xét GS, PGS sẽ có một bước nhảy vọt căn bản: chấm dứt cơ chế xét công nhận đạt chuẩn 3 cấp, chuyển hẳn sang tuyển chọn cạnh tranh và bổ nhiệm gắn chặt với vị trí việc làm ngay tại cơ sở giáo dục đại học.

Nội dung dự thảo không đơn thuần là sự điều chỉnh kỹ thuật về số lượng bài báo hay giờ giảng mà là sự thay đổi về quan điểm quản trị đại học.

Theo quy định hiện hành (Quyết định 37), Hội đồng GS nhà nước sẽ cấp quyết định công nhận đạt chuẩn cho từng ứng viên, làm căn cứ pháp lý cho trường đại học bổ nhiệm.

Nhưng dự thảo thông tư mới đưa việc xét GS, PGS là hoạt động có tính chất "tuyển chọn cạnh tranh theo vị trí việc làm, trao quyền tự chủ tối đa đi kèm trách nhiệm giải trình khắt khe cho các cơ sở đào tạo".

Cụ thể, với Quyết định 37, để trở thành GS, PGS, ứng viên phải trải qua quy trình 2 giai đoạn với 4 vòng xét duyệt: tại hội đồng GS cơ sở, thẩm định tại hội đồng GS ngành, liên ngành, xét công nhận đạt tiêu chuẩn tại Hội đồng GS nhà nước (do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT làm Chủ tịch), sau đó ứng viên mới mang giấy chứng nhận đạt chuẩn về trường để làm thủ tục xét bổ nhiệm.

Còn tại dự thảo thông tư mới (điều 30), Bộ GD-ĐT đề xuất bãi bỏ Thông tư 04/2019/TT-BGDĐT và Thông tư 06/2020/TT-BGDĐT về quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng GS nhà nước, các hội đồng GS ngành, liên ngành và hội đồng GS cơ sở.

Thay vào đó, toàn bộ quy trình từ xác định nhu cầu, thông báo tuyển chọn, lập hội đồng đánh giá, gửi phản biện độc lập cho đến xếp hạng và ra quyết định bổ nhiệm đều được thực hiện khép kín ngay tại cơ sở đào tạo (chương IV).

Bộ GD-ĐT chuyển hẳn sang vai trò kiến tạo khung tiêu chuẩn tối thiểu, vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia và hậu kiểm theo mức độ rủi ro kết hợp chọn ngẫu nhiên (điều 27). Những dấu hiệu rủi ro sẽ bị Bộ "soi" kỹ gồm: số bổ nhiệm tăng bất thường, tỷ lệ chức danh cao, nhiều vị trí chỉ có một ứng viên, hoặc có sự trao đổi nhân sự hội đồng, phản biện bất thường.

Xem đầy đủ dự thảo ở đây. Đi kèm dự thảo có phụ lục 1, phụ lục 2, phụ lục 3.

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa gửi các cơ sở giáo dục đại học dự thảo thông tư mới quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư. Đề xuất này đánh dấu bước chuyển căn bản khi xóa bỏ cơ chế công nhận đạt chuẩn ba cấp hiện hành, thay bằng hình thức tuyển chọn cạnh tranh gắn liền với vị trí việc làm ngay tại từng trường. Quy định trước đây theo Quyết định 37 yêu cầu ứng viên trải qua hai giai đoạn xét duyệt qua bốn cấp hội đồng trước khi cơ sở đào tạo ra quyết định bổ nhiệm. Với dự thảo mới, toàn bộ quy trình từ xác định nhu cầu, thành lập hội đồng đánh giá, gửi phản biện độc lập cho đến bổ nhiệm sẽ được thực hiện khép kín tại các trường đại học nhằm tăng quyền tự chủ học thuật. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chuyển trọng tâm sang việc ban hành khung tiêu chuẩn tối thiểu, quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia và tăng cường hậu kiểm dựa trên phân loại rủi ro. Các cơ sở giáo dục có số lượng bổ nhiệm biến động bất thường hoặc ghi nhận dấu hiệu thiếu minh bạch trong khâu phản biện sẽ chịu sự thanh tra nghiêm ngặt nhằm bảo đảm trách nhiệm giải trình.