Sỏi thận hình thành khi các khoáng chất như canxi, oxalat hay axit uric trong nước tiểu tăng cao bất thường, kết tinh và lắng đọng thành khối cứng.
ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng, Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết một số thói quen làm tăng nguy cơ hình thành sỏi như uống ít nước, ăn quá mặn, ăn nhiều đạm động vật, hoặc dung nạp oxalat mà kiêng canxi sai cách. Người bệnh gout, đái tháo đường, nhiễm trùng tiết niệu tái phát hoặc lạm dụng vitamin C liều cao cũng dễ bị sỏi thận. Nếu không điều trị sớm, viên sỏi di chuyển có thể gây tắc nghẽn đường tiết niệu, dẫn đến những cơn đau quặn thận dữ dội. Sỏi còn làm ứ nước, ứ mủ đài bể thận, tăng nguy cơ nhiễm trùng huyết và tổn thương mô thận, lâu dài dẫn đến suy thận cấp hoặc mạn tính.
Dinh dưỡng không thể thay thế phác đồ điều trị khi sỏi đã lớn hoặc xuất hiện biến chứng. Tuy nhiên, bổ sung đúng cách các loại rau củ quả giàu citrate (loại axit tự nhiên có trong các loại quả có vị chua), chất chống oxy hóa có thể hỗ trợ giảm nguy cơ sỏi phát triển và phòng ngừa tái phát, theo bác sĩ Tùng.
Dưa chuột
Dưa chuột chứa dồi dào citrate cùng khả năng hỗ trợ loại bỏ axit uric dư thừa. Mỗi người có thể ăn 1-2 quả mỗi ngày trong các bữa ăn chính hoặc dùng làm món ăn nhẹ.
Dưa hấu
Dưa hấu với 92% thành phần là nước cùng lượng kali thấp giúp lợi tiểu, hỗ trợ hoạt động bài tiết của thận. Người bệnh nên dùng khoảng 200-300 g dưa hấu tươi mỗi ngày hoặc uống dạng nước ép giải nhiệt.
Ăn dưa hấu lợi tiểu, tốt cho sức khỏe thận. Ảnh: Lê Nguyễn
Dứa
Dứa cung cấp enzyme bromelain cùng magie và vitamin C giúp hỗ trợ hòa tan tinh thể canxi oxalate, nâng cao sức đề kháng. Người bệnh có thể ăn khoảng 1/4 đến 1/2 quả chín hoặc uống một ly nước ép nguyên chất 2-3 lần mỗi tuần để tránh gây kích ứng dạ dày.
Măng tây
Măng tây chứa axit amin asparagin, được cho là có tác dụng lợi tiểu. Người bị sỏi thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng nước ép măng tây thường xuyên, nếu phù hợp tình trạng sức khỏe có thể dùng khoảng 100-150 ml mỗi lần, 2-3 lần mỗi tuần.
Bắp cải tí hon
Ăn khoảng 100-150 g bắp cải tí hon, luộc hoặc hấp từ 2 đến 3 bữa mỗi tuần giúp cung cấp lượng chất xơ không hòa tan dồi dào, giúp giữ canxi lại ở ruột thay vì di chuyển xuống thận. Đồng thời, mỗi người nạp thêm các glucosinolates (một nhóm hợp chất hữu cơ tự nhiên chứa lưu huỳnh và nitơ), chống oxy hóa để bảo vệ tế bào thận.
Người bệnh cần lưu ý uống đủ 2,5-3 lít nước mỗi ngày để làm loãng nồng độ khoáng chất trong nước tiểu, giảm khả năng kết tụ tinh thể, đồng thời tạo áp lực cơ học liên tục để bào mòn, đẩy các viên sỏi nhỏ ra ngoài qua đường tiết niệu. Nên chia nhỏ lượng nước uống đều đặn trong ngày, tránh uống dồn dập một lúc, ưu tiên nước lọc, nước ép trái cây tươi hoặc nước dừa thanh mát.
Bác sĩ Duy Tùng lưu ý, việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hỗ trợ giảm sỏi đòi hỏi thời gian và sự kiên trì để phát huy hiệu quả. Người bệnh cũng nên duy trì lối sống lành mạnh bằng cách tập thể dục đều đặn, tránh thức khuya, đồng thời siêu âm và kiểm tra nước tiểu định kỳ. Nếu sỏi gây đau dữ dội, tiểu ra máu hoặc có dấu hiệu sốt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa khám và can thiệp kịp thời.
Bùi Đức
Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp