Mỗi ngày, truyền thông xuất hiện không ít cảnh báo về các thói quen có thể dẫn đến ung thư. Ngoài những tác nhân rõ ràng như thuốc lá, ngay cả việc ngồi nhiều hay dùng đồ nhựa cũng khiến không ít người hoang mang. Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, ô nhiễm không khí, làm móng gel hay ăn đồ ngọt... danh sách các mối lo dường như ngày càng dài. Tuy nhiên, đâu là nguy cơ thực sự và đâu chỉ là sự thổi phồng?
Để giải tỏa áp lực này, Bác sĩ Khalil Choucair, chuyên gia ung bướu thuộc Đội ngũ Đa chuyên khoa Ung thư Lồng ngực tại Viện Ung thư Barbara Ann Karmanos (Mỹ), đã chia sẻ những nguyên tắc sống thực tế mà ông tự áp dụng mỗi ngày.
Chủ động phòng ngừa tới 40% nguy cơ ung thư
Mắc ung thư không hoàn toàn là sự may rủi. Bác sĩ Choucair cho biết khoảng 30% trường hợp ung thư có thể phòng ngừa thông qua dinh dưỡng và lối sống. Báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Mỹ thậm chí đưa ra con số lên tới 40%.
Theo bác sĩ Choucair, ba yếu tố rủi ro hàng đầu cần kiểm soát gồm: béo phì, chất lượng bữa ăn và thuốc lá. Tổng quan khoa học năm 2023 trên tạp chí Cancers chỉ ra béo phì là nguồn gốc của 4% đến 8% các ca ung thư, liên quan đến rối loạn chuyển hóa axit béo, viêm mạn tính và bất thường hệ miễn dịch. Đáng mừng là nghiên cứu năm 2025 trên JAMA Oncology ghi nhận các loại thuốc hỗ trợ giảm cân nhóm GLP-1 có thể góp phần làm giảm nguy cơ này.
Dù vậy, béo phì không phải yếu tố duy nhất. Một chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến và thiếu rau quả cũng làm tăng đáng kể nguy cơ bệnh tật. Nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí International Journal of Food Sciences and Nutrition khẳng định thực phẩm siêu chế biến kích thích phản ứng viêm, làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh ung thư đại trực tràng, vú, gan và tuyến tụy.
Bác sĩ Khalil Choucair gần như không bao giờ ăn đồ ăn nhanh. Ảnh: Bùi Thủy
5 việc bác sĩ ung bướu không bao giờ làm
Để bảo vệ sức khỏe bản thân, Bác sĩ Khalil Choucair luôn nghiêm ngặt tuân thủ 5 nguyên tắc:
-
Hạn chế tối đa thức ăn nhanh: Ông gần như không bao giờ ăn đồ ăn nhanh. Các món chiên ngập dầu như khoai tây chiên hay thịt nhiều mỡ chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói, burger) chịu nhiệt độ rất cao trong quá trình chế biến, dễ sinh ra acrylamide và các hợp chất có hại cho cơ thể.
-
Không thêm đường vào cà phê hay trà: Bác sĩ Choucair luôn uống cà phê và trà nguyên chất (không đường, không chất tạo ngọt). Cả hai thức uống này đều chứa chất chống oxy hóa giúp giảm nguy cơ ung thư, nhưng nếu cho thêm đường, toàn bộ lợi ích trên sẽ bị vô hiệu hóa.
-
Nói "không" với mọi dạng thuốc lá: "Tôi không sử dụng thuốc lá dưới bất kỳ hình thức nào", ông khẳng định. Khói thuốc lá truyền thống hay thuốc lá điện tử không chỉ gây ung thư phổi mà còn làm tăng nguy cơ của ít nhất 16 loại ung thư khác như vòm họng, gan, vú, dạ dày, buồng trứng và đại trực tràng.
-
Từ chối lối sống lười vận động: Dành quá nhiều thời gian nằm hay ngồi một chỗ làm suy giảm sức đề kháng. Bác sĩ Choucair tập thể dục 3-4 lần mỗi tuần. Một nghiên cứu năm 2025 trên 431.000 người cho thấy đi bộ mang lại lợi ích rất lớn, trong đó đi bộ càng nhanh thì hiệu quả bảo vệ sức khỏe càng cao.
-
Nói không với thực phẩm siêu chế biến: Bác sĩ duy trì chế độ ăn Địa Trung Hải, tập trung vào rau củ, trái cây, đạm thực vật, cá, thịt nạc và chất béo tốt từ dầu ô liu hoặc các loại hạt. Ngược lại với đồ siêu chế biến gây viêm, các thực phẩm tự nhiên này có tác dụng kháng viêm rất mạnh.
Nguyên tắc số 1 cần ghi nhớ
Khi muốn thay đổi lối sống để phòng bệnh, bác sĩ Choucair nhấn mạnh việc đầu tiên và quan trọng nhất là từ bỏ thuốc lá và tránh hít phải khói thuốc thụ động.
Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, 80% trường hợp tử vong do ung thư phổi liên quan đến khói thuốc. Tại Mỹ, thói quen này cũng là thủ phạm gây ra 20% tổng số ca mắc và 30% số ca tử vong vì ung thư nói chung.
Sau thuốc lá, việc điều chỉnh chế độ ăn uống là bước tiếp theo mang lại hiệu quả rõ rệt nhất. Ưu tiên thực phẩm tươi sống, hạn chế đồ chế biến sẵn và duy trì vận động mỗi ngày chính là "chìa khóa" giúp mỗi người tự kiểm soát và bảo vệ sức khỏe của bản thân.
Mỹ Ý (Theo Yahoo)