Những dấu hiệu nên khám, tầm soát ung thư phổi ở người không hút thuốc

Nguồn ảnh: Thanh Niên

5 - 20% ca ung thư phổi có thể xảy ra ở người chưa từng hút thuốc. Bệnh gặp ở cả hai giới, đặc biệt lưu ý một số nhóm nữ và người châu Á.

Ở giai đoạn sớm, triệu chứng ung thư phổi có thể nhẹ, không đặc hiệu hoặc dễ bị bỏ qua. Điều này góp phần làm chậm chẩn đoán nhưng không nên quy nguyên nhân chẩn đoán muộn là do nhu mô phổi “không có dây thần kinh cảm giác đau”, vì biểu hiện bệnh còn phụ thuộc vị trí, kích thước, mức độ xâm lấn của khối u và đáp ứng của từng người.

Nên đi khám khi có triệu chứng mới xuất hiện (khó thở, đau ngực, ho...) kéo dài hoặc nặng dần, đặc biệt là ho không giảm, ho ra máu, đau ngực, khó thở, khàn tiếng, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc viêm phổi tái diễn.

Ho ra máu, khó thở tăng nhanh hoặc đau ngực dữ dội cần được đánh giá sớm. Các triệu chứng này không đặc hiệu cho ung thư nhưng không nên tự điều trị kéo dài.

Theo Viện Y học hạt nhân và ung bướu Bạch Mai, các triệu chứng khá thường gặp nêu trên không nên bỏ qua, cần đi khám để được bác sĩ đánh giá, chỉ định tầm soát ung thư phổi với từng trường hợp cụ thể.

Theo Cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế, hút thuốc vẫn là nguyên nhân chủ yếu, liên quan khoảng 85% trường hợp. 5 - 20% ca ung thư phổi có thể xảy ra ở người chưa từng hút thuốc.

Do đó, người không hút thuốc vẫn cần giảm phơi nhiễm nguy cơ và đi khám khi có triệu chứng bất thường kéo dài. Bệnh gặp ở cả hai giới, cần đặc biệt quan tâm với một số nhóm nữ và người châu Á.

Chủ động giảm nguy cơ ung thư phổi bằng việc không hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động là biện pháp quan trọng nhất.

Đồng thời, cần tuân thủ bảo hộ lao động, cải thiện thông khí khi nấu nướng, giảm sử dụng nhiên liệu rắn hoặc dầu hỏa trong nhà và thực hiện các biện pháp giảm ô nhiễm không khí.

Những nguy cơ ung thư phổi ngoài hút thuốc

PGS-TS Phạm Cẩm Phương, Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và ung bướu Bạch Mai, lưu ý các yếu tố nguy cơ ung thư phổi đã được ghi nhận:

Khói thuốc thụ động: không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được coi là an toàn. Đây là tác nhân gây ung thư ở người và làm tăng nguy cơ ung thư phổi.

Ô nhiễm không khí, radon và phơi nhiễm nghề nghiệp: bụi mịn và ô nhiễm không khí ngoài trời, khí radon trong nhà, amiăng, silica, khí thải diesel và một số tác nhân nghề nghiệp là các yếu tố nguy cơ được công nhận.

Ô nhiễm không khí trong hộ gia đình: khói do đốt than, củi, sinh khối hoặc dầu hỏa trong không gian kém thông khí có liên quan ung thư phổi. Với khói dầu khi chiên rán, bằng chứng dịch tễ gợi ý nguy cơ trong một số bối cảnh.

Bệnh phổi mạn tính, tiền sử gia đình và tính nhạy cảm di truyền: đây là mối liên quan nguy cơ, không có nghĩa tất cả người từng mắc lao phổi hoặc COPD sẽ phát triển ung thư.

Dù hút thuốc vẫn là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khoảng 85% trường hợp ung thư phổi, Cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế chỉ ra rằng có tới 5% đến 20% ca bệnh xảy ra ở những người chưa từng có thói quen này. Theo các chuyên gia y tế, căn bệnh này xuất hiện ở cả hai giới, trong đó đáng chú ý nhất là nhóm phụ nữ và người gốc Châu Á. Do triệu chứng ở giai đoạn đầu thường mờ nhạt hoặc không đặc hiệu, nhiều bệnh nhân dễ bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ban đầu, dẫn đến việc chẩn đoán muộn và ảnh hưởng nghiêm trọng tới hiệu quả điều trị. PGS-TS Phạm Cẩm Phương, Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và ung bướu Bạch Mai, nhấn mạnh việc phát hiện sớm qua các triệu chứng hô hấp mới xuất hiện hoặc kéo dài có ý nghĩa hết sức quan trọng. Người dân cần đi khám ngay khi nhận thấy ho ra máu, ho không giảm, khó thở tăng nhanh, đau ngực dữ dội, khàn tiếng, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc viêm phổi tái diễn. Tuy các biểu hiện này không hoàn toàn đặc hiệu cho ung thư, việc tự điều trị kéo dài mà không qua chỉ định chuyên khoa có thể làm mất đi thời điểm vàng trong tầm soát và can thiệp y tế. Bên cạnh khói thuốc thụ động, nhiều yếu tố môi trường và di truyền cũng trực tiếp gia tăng nguy cơ mắc ung thư phổi ở người không hút thuốc. Bụi mịn, ô nhiễm không khí, khí radon, amiăng, silica, khí thải diesel cùng khói do đốt than củi hay dầu hỏa trong không gian thiếu thông khí đều được ghi nhận là tác nhân gây bệnh nguy hiểm. Nhằm chủ động phòng ngừa, mỗi cá nhân cần tuân thủ bảo hộ lao động, cải thiện thông khí khi nấu nướng, giảm sử dụng nhiên liệu rắn và thăm khám kịp thời ngay khi phát hiện bất thường kéo dài.