Ai nên hạn chế chất xơ?

Nguồn ảnh: VnExpress

Người chuẩn bị nội soi đại tràng hoặc mắc một số bệnh tiêu hóa như viêm ruột, hẹp ruột, liệt dạ dày có thể cần hạn chế chất xơ.

Chuẩn bị nội soi đại tràng

Chế độ ăn ít chất xơ trước khi nội soi giúp hạn chế bã thức ăn và lượng chất thải tồn đọng trong đại tràng, tạo điều kiện để bác sĩ quan sát niêm mạc, phát hiện tổn thương và lấy mẫu mô khi cần. Theo WebMD, người bệnh nên ăn ít chất xơ ít nhất 2-3 ngày trước khi nội soi, đồng thời tuân thủ hướng dẫn chuẩn bị của bác sĩ.

Hội chứng ruột kích thích

Một số thực phẩm có thể khiến triệu chứng hội chứng ruột kích thích (IBS) bùng phát như hành, tỏi, các loại hạt, đậu và trái cây nhiều đường. Các loại chất xơ không hòa tan khó tiêu hóa, dễ làm trầm trọng thêm các cơn đau bụng, đầy hơi, đôi khi gây tiêu chảy kéo dài.

Người bệnh nên cân đối lượng chất xơ, ưu tiên thực phẩm ít FODMAP (nhóm carbohydrate dễ lên men trong ruột) như một số loại trái cây, rau củ phù hợp, nhằm hạn chế đầy hơi, đau bụng và rối loạn tiêu hóa.

Bệnh viêm ruột

Trong giai đoạn viêm ruột bùng phát, chế độ ăn ít chất xơ có thể giúp giảm lượng phân, hạn chế kích thích đường ruột và cải thiện một số triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy. Thực phẩm giàu chất xơ không hòa tan, đặc biệt là các loại rau củ còn vỏ, hạt và ngũ cốc nguyên hạt, có thể khiến triệu chứng nặng hơn ở một số người.

Theo Verywell Health, chế độ ăn ít chất xơ có thể được áp dụng tạm thời trong đợt viêm ruột bùng phát. Với người bị hẹp ruột do viêm, thực phẩm giàu chất xơ thô, khó tiêu có thể khó đi qua đoạn ruột bị hẹp, làm tăng nguy cơ tắc ruột.

Hẹp ruột

Hẹp ruột non hoặc ruột già do viêm nhiễm hay mô sẹo có thể dẫn đến tắc nghẽn. Người bị hẹp ruột có thể đau bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc khó tiêu khi ăn thực phẩm giàu chất xơ, nhất là loại thô. Để giảm triệu chứng mà vẫn bổ sung dinh dưỡng, người bệnh có thể chọn rau củ nấu mềm, bỏ vỏ, hạt hoặc xay nhuyễn, trái cây nên gọt vỏ, bỏ hạt và nghiền mịn. Việc điều chỉnh khẩu phần cần phù hợp với mức độ hẹp ruột và hướng dẫn của bác sĩ.

Liệt dạ dày

Liệt dạ dày khiến dạ dày và ruột gặp khó khăn trong việc vận chuyển thức ăn. Chất xơ kết hợp với dịch vị có thể vón cục lại thành các khối bã thức ăn cứng trong dạ dày, gây tắc nghẽn. Chế độ ăn ít chất xơ có thể được khuyến nghị tạm thời hoặc lâu dài với người bệnh liệt dạ dày.

Lượng chất xơ khuyến nghị hàng ngày cho người trưởng thành là khoảng 25-38 g, tuy nhiên con số này có thể thay đổi tùy thuộc vào các yếu tố như độ tuổi và giới tính. Người bệnh nên ăn đa dạng các loại thực phẩm thay vì chỉ dựa vào một nguồn cung cấp chất xơ duy nhất.

Anh Chi (Tổng hợp)

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp

Mặc dù nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày ở người trưởng thành là 25 đến 38 g, chất xơ lại trở thành gánh nặng tiêu hóa trong một số trường hợp lâm sàng đặc thù. Trước khi nội soi đại tràng ít nhất 2 đến 3 ngày, WebMD lưu ý việc giảm chất xơ giúp hạn chế bã thức ăn tồn đọng, tạo điều kiện thuận lợi cho bác sĩ quan sát niêm mạc và lấy mẫu mô. Chế độ ăn giảm chất thải này là yêu cầu y khoa bắt buộc nhằm tối ưu hóa độ chính xác của quá trình chẩn đoán. Đối với người mắc hội chứng ruột kích thích, chất xơ không hòa tan từ hành, tỏi, đậu hoặc các loại hạt dễ làm trầm trọng thêm tình trạng đầy hơi và đau bụng. Người bệnh được khuyến cáo ưu tiên nhóm thực phẩm ít FODMAP để giảm thiểu kích thích đường ruột. Tương tự, Verywell Health chỉ ra rằng giai đoạn viêm ruột bùng phát cũng cần áp dụng thực đơn ít chất xơ tạm thời nhằm giảm thể tích phân và cải thiện cơn tiêu chảy kéo dài. Ở nhóm bệnh nhân bị hẹp ruột non hoặc ruột già, các loại xơ thô khó tiêu có thể làm tăng nguy cơ tắc nghẽn nguy hiểm. Giải pháp phù hợp là chế biến rau củ nấu mềm, gọt sạch vỏ, bỏ hạt hoặc xay nhuyễn để vừa đảm bảo dinh dưỡng vừa giảm áp lực cơ học. Với chứng liệt dạ dày, chất xơ dễ kết hợp với dịch vị tạo thành các khối bã thức ăn gây ứ trệ, đòi hỏi việc kiêng cữ linh hoạt theo phác đồ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.