Thanh Niên • 26/09/2026 11:40

AI Việt giải bài toán khó trong y tế, khoa học và sản xuất

AI Việt dần thoát khỏi các ứng dụng bề nổi để giải quyết trực tiếp những vấn đề chuyên sâu hơn, đồng thời hướng đến tương lai về một nền trí tuệ nhân tạo chủ quyền quốc gia.

Danh sách 15 giải pháp lọt vào vòng thẩm định chuyên sâu của giải thưởng Âu Lạc Grand Prize 2026 vừa được công bố đã phản ánh bước chuyển dịch rõ nét của cộng đồng công nghệ trong nước: đưa trí tuệ nhân tạo giải quyết trực tiếp những bài toán chuyên sâu, đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật cao trong y tế, nghiên cứu khoa học và vận hành sản xuất.

Ở lĩnh vực y tế và khoa học sự sống, các giải pháp AI do kỹ sư Việt Nam phát triển đang đi sâu vào phân tích cấu trúc vi mô thay vì chỉ dừng ở các tác vụ quản trị thông thường. Tiêu biểu như nền tảng BioAI ứng dụng thuật toán học máy để giải mã cơ chế phân tử của các bài thuốc y học cổ truyền. Bằng việc kết nối dữ liệu sinh học, cấu trúc hóa học và các thụ thể protein liên quan đến dược tính, hệ thống hỗ trợ mô phỏng và xác thực tác dụng sinh học, tạo cơ sở khoa học cho công tác nghiên cứu dược liệu.

Trong khi đó, giải pháp Pathology AI Lab phát triển hệ thống mô-đun thị giác máy tính hỗ trợ bác sĩ giải phẫu bệnh phân tích tế bào và khoanh vùng tổn thương ung thư cổ tử cung, rút ngắn thời gian sàng lọc sơ bộ mà vẫn đảm bảo vai trò kiểm soát cuối cùng của chuyên gia y tế.

Bên cạnh y sinh, năng lực xử lý thuật toán của các nhóm phát triển trong nước còn hướng đến việc đẩy nhanh tốc độ nghiên cứu cơ bản. Dự án N2TP AI4Science Platform lựa chọn hướng tiếp cận Neuro-Symbolic AI, kết hợp mạng nơ-ron học sâu với hệ thống suy luận logic để phân tích giả thuyết khoa học, sàng lọc dữ liệu thực nghiệm và hỗ trợ chuẩn hóa tài sản trí tuệ.

Trong mảng sản xuất công nghiệp và nông nghiệp kỹ thuật cao, nền tảng ViCore tích hợp thị giác máy tính 3D để kiểm soát chất lượng bề mặt sản phẩm và dẫn hướng di chuyển cho robot tại các dây chuyền nhà máy thông minh. Đáng chú ý, hệ thống Egg Vision kết hợp quang học và AI để phân loại sớm giới tính phôi gia cầm ngay trong giai đoạn ấp, giúp các cơ sở chăn nuôi cắt giảm chi phí vận hành và giải quyết bài toán lãng phí tài nguyên.

Sự xuất hiện của những giải pháp chuyên biệt này cho thấy các kỹ sư và nhà nghiên cứu trong nước đang chủ động xây dựng dữ liệu chuyên ngành và giải quyết những điểm nghẽn thực tế của nền kinh tế. Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng cho phát triển đất nước, Âu Lạc Grand Prize góp phần góp phần hiện thực hóa các định hướng thông qua việc tìm kiếm, tôn vinh và thúc đẩy các giải pháp AI do người Việt phát triển và làm chủ.

Giải thưởng Âu Lạc Grand Prize được khởi xướng bởi Liên minh AI Âu Lạc, với Hội đồng thẩm định gồm các chuyên gia AI hàng đầu, nhà khoa học, lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, quỹ đầu tư, trường đại học và cộng đồng đổi mới sáng tạo trong nước và quốc tế, bảo đảm tính độc lập, khách quan và chuẩn mực toàn cầu trong quá trình đánh giá.

Được chọn lọc từ hơn 400 hồ sơ dự thi, các dự án trong top 15 sẽ bước vào vòng thuyết trình trực tiếp trước hội đồng thẩm định vào tháng 11.2026, hướng tới lễ công bố giải thưởng xuất sắc nhất trị giá 1 triệu USD vào cuối năm, tạo động lực thúc đẩy các sản phẩm AI chuyên sâu đi vào đời sống sản xuất lâu dài.

Danh sách 15 giải pháp lọt vào vòng thẩm định chuyên sâu của Âu Lạc Grand Prize 2026 cho thấy trí tuệ nhân tạo Việt Nam đang chuyển nhanh từ thử nghiệm sang giải quyết những bài toán thực tế. Thay vì chỉ hỗ trợ quản trị hoặc tự động hóa tác vụ đơn giản, nhiều nhóm kỹ sư trong nước đã tập trung vào y tế, khoa học, sản xuất và nông nghiệp kỹ thuật cao. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi dữ liệu chuyên ngành, năng lực tính toán cùng sự kiểm chứng nghiêm ngặt trước khi công nghệ được đưa vào ứng dụng. Trong y tế và khoa học sự sống, các giải pháp AI đang tiến sâu vào việc phân tích cấu trúc vi mô, hỗ trợ chuyên gia hiểu rõ hơn những cơ chế vốn rất khó quan sát trực tiếp. Nền tảng BioAI nổi bật với khả năng dùng thuật toán học máy để giải mã cơ chế phân tử đứng sau tác dụng của các bài thuốc y học cổ truyền. Hệ thống kết nối dữ liệu sinh học, cấu trúc hóa học và những thụ thể protein liên quan đến dược tính, qua đó hỗ trợ mô phỏng, xác thực tác dụng sinh học và nghiên cứu dược liệu. Cách tiếp cận này mở ra khả năng kết hợp tri thức y học cổ truyền với phương pháp phân tích hiện đại, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm hoặc các quan sát rời rạc. Dữ liệu được liên kết theo nhiều lớp giúp nhà nghiên cứu tìm kiếm mối quan hệ giữa thành phần thuốc, cấu trúc phân tử và phản ứng sinh học. Nhờ đó, BioAI có thể tạo thêm cơ sở khoa học cho quá trình đánh giá, phát triển và chuẩn hóa các hướng nghiên cứu dược liệu trong tương lai. Một hướng ứng dụng khác xuất hiện trong giải pháp Pathology AI Lab, hệ thống mô-đun thị giác máy tính được thiết kế để hỗ trợ bác sĩ giải phẫu bệnh. Công nghệ này phân tích tế bào, nhận diện những khu vực bất thường và khoanh vùng tổn thương ung thư cổ tử cung trong quá trình sàng lọc. AI giúp rút ngắn thời gian đánh giá sơ bộ, nhưng quyết định chuyên môn cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ, bảo đảm vai trò kiểm soát cần thiết của nhân viên y tế. Không chỉ phục vụ y sinh, AI do các nhóm phát triển trong nước xây dựng còn được hướng tới việc đẩy nhanh nghiên cứu khoa học cơ bản. Dự án N2TP AI4Science Platform lựa chọn Neuro-Symbolic AI, phương pháp kết hợp mạng nơ-ron học sâu với hệ thống suy luận logic. Nền tảng này hỗ trợ phân tích giả thuyết khoa học, sàng lọc dữ liệu thực nghiệm và chuẩn hóa tài sản trí tuệ, qua đó giúp quá trình nghiên cứu có thêm công cụ xử lý và kiểm chứng. Trong công nghiệp, nền tảng ViCore tích hợp thị giác máy tính 3D để kiểm soát chất lượng bề mặt sản phẩm trên dây chuyền nhà máy thông minh. Công nghệ cũng hỗ trợ dẫn hướng robot, giúp thiết bị xác định vị trí và di chuyển phù hợp trong môi trường sản xuất có yêu cầu chính xác cao. Việc đưa AI vào khâu kiểm tra và vận hành có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công, đồng thời nâng cao tính ổn định của quy trình. Ở lĩnh vực nông nghiệp kỹ thuật cao, Egg Vision kết hợp công nghệ quang học với AI để phân loại sớm giới tính phôi gia cầm ngay trong giai đoạn ấp. Khả năng nhận diện sớm giúp cơ sở chăn nuôi chủ động hơn trong quản lý đàn, cắt giảm chi phí vận hành và hạn chế lượng tài nguyên bị lãng phí. Đây là ví dụ cho thấy AI không chỉ hiện diện trong phòng thí nghiệm hoặc bệnh viện, mà còn có thể giải quyết trực tiếp những bài toán kinh tế cụ thể. Theo nội dung được Thanh Niên đăng tải, sự xuất hiện của các giải pháp chuyên biệt phản ánh nỗ lực chủ động xây dựng dữ liệu ngành, làm chủ thuật toán và xử lý những điểm nghẽn thực tế của nền kinh tế. Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng, Âu Lạc Grand Prize góp phần tìm kiếm, tôn vinh và thúc đẩy sản phẩm AI do người Việt phát triển. Giải thưởng do Liên minh AI Âu Lạc khởi xướng, với hội đồng gồm chuyên gia AI, nhà khoa học, lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ, quỹ đầu tư, trường đại học và cộng đồng đổi mới sáng tạo trong nước, quốc tế. Từ hơn 400 hồ sơ dự thi, 15 dự án được chọn sẽ bước vào vòng thuyết trình trực tiếp trước hội đồng thẩm định vào tháng 11.2026. Quy trình đánh giá hướng tới sự độc lập, khách quan và phù hợp với các chuẩn mực toàn cầu, trước khi giải thưởng xuất sắc nhất được công bố vào cuối năm. Phần thưởng trị giá 1 triệu USD được kỳ vọng tạo thêm động lực để những sản phẩm AI chuyên sâu tiếp tục hoàn thiện, đi vào đời sống và duy trì tác động lâu dài.

Xem thêm tại Thanh Niên