Gánh nặng của bệnh tăng huyết áp
Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam cho biết, tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng góp phần làm gia tăng gánh nặng bệnh tim mạch tại nước ta.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 16,9 triệu người trưởng thành trong độ tuổi từ 30 đến 79 mắc bệnh tăng huyết áp. Tuy nhiên, mới chỉ có 51% trong tổng số người bệnh được chẩn đoán, 32% được tiếp cận điều trị và đặc biệt chỉ có khoảng 15% số ca bệnh kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu đề ra.
Chính vì vậy, việc kiểm soát huyết áp hiệu quả đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện tiên lượng sống cho người bệnh. Giáo sư Hùng cho hay, chỉ cần giảm được 5 mmHg huyết áp, người bệnh có thể giảm tới 13% nguy cơ đột quỵ, giảm 13% nguy cơ suy tim, giảm 8% bệnh tim thiếu máu cục bộ và làm giảm 5% tỷ lệ tử vong do các nguyên nhân tim mạch.
Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng
Dưới góc nhìn dinh dưỡng, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 cho biết việc giảm natri và áp dụng chế độ ăn DASH (chế độ ăn uống nhằm ngăn ngừa và điều trị tăng huyết áp) là các biện pháp đã được Hội Tăng huyết áp Quốc tế (ISH) hướng dẫn.
Theo đó, khi huyết áp bắt đầu có xu hướng tăng, người dân hoàn toàn có thể áp dụng đồng thời cả hai giải pháp này ngay trong những bữa ăn quen thuộc hằng ngày.
Giải pháp đầu tiên: Ăn nhạt đóng vai trò quan trọng. Tiến sĩ Giang cho biết, nhiều người thường thắc mắc vì sao bản thân đã ăn nhạt nhưng huyết áp vẫn ở mức cao. Thực tế, giảm natri có thể giúp hạ huyết áp nhưng việc đưa huyết áp giảm xuống và đạt đến mức mục tiêu điều trị lại là hai chuyện khác nhau.
Việc tiêu thụ nhiều natri có thể làm cơ thể giữ thêm nước, trong khi mức độ đáp ứng khi giảm natri ở mỗi người là hoàn toàn khác nhau.
Huyết áp còn chịu sự chi phối và ảnh hưởng phức tạp của sức cản mạch máu, khả năng điều hòa muối và nước của thận cùng nhiều yếu tố sinh lý khác.
Một món nêm nhạt chỉ phản ánh một phần lượng natri trong ngày. Chúng ta cần tính cả nước dùng phở, nước mắm, hạt nêm, dưa cà muối và thực phẩm chế biến sẵn.
"WHO khuyến cáo người lớn dùng dưới 2.000 mg natri mỗi ngày từ toàn bộ khẩu phần, tương đương dưới 5g muối ăn. Ví dụ, nếu một gói thực phẩm có hai khẩu phần, mỗi khẩu phần chứa 400mg natri, ăn hết gói là đã dùng 800mg natri, bằng 40% mốc 2.000mg trong ngày”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Giải pháp thứ 2: Bên cạnh việc giảm ăn mặn, người bị tăng huyết áp vẫn cần điều chỉnh toàn diện khẩu phần ăn hằng ngày (chế độ ăn kiêng DASH).
Dưới góc nhìn khoa học, Tiến sĩ Giang cho biết các thử nghiệm thực tế đã chứng minh rõ lợi ích của việc thay đổi chế độ dinh dưỡng. Cụ thể, sau 8 tuần áp dụng chế độ ăn kiêng DASH, nhóm người thực hiện đã giảm huyết áp tâm thu được hơn 5,5 mmHg và giảm huyết áp tâm trương hơn 3,0 mmHg so với nhóm đối chứng.
Đặc biệt, khi kết hợp cả chế độ ăn DASH với việc giảm lượng muối, hiệu quả mang lại còn ấn tượng hơn nhiều khi huyết áp tâm thu trung bình đã giảm thấp hơn tới 11,5 mmHg.
Để đưa chế độ ăn DASH vào mâm cơm gia đình Việt một cách dễ dàng, Tiến sĩ Giang khuyến cáo, bạn có thể bắt đầu bằng việc thay đổi những món ăn thường xuyên, đổi một số bữa giò chả hoặc cá muối sang cá tươi, thịt nạc hay đậu phụ nêm nhẹ, luân phiên rau quả theo mùa, ưu tiên trái cây nguyên quả, thêm ngũ cốc nguyên hạt và dùng sữa ít béo nếu phù hợp.
Ngoài điều chỉnh dinh dưỡng trong bữa ăn, các chuyên gia cũng khuyến cáo cần giảm lượng rượu bia, vận động đều và giảm cân nếu thừa cân đều có thể góp phần kiểm soát huyết áp.
Người ít vận động có thể bắt đầu bằng một quãng đi bộ vừa sức rồi tăng dần. Người thường uống rượu bia nên nhìn lại cả số buổi uống lẫn lượng uống mỗi lần. Với người cao tuổi gầy yếu hoặc đang sụt cân ngoài ý muốn, ưu tiên là ăn đủ để giữ sức.