Đã tiêm vaccine có cần xét nghiệm HPV nữa không?

Nguồn ảnh: VnExpress

Tôi đã tiêm được hai mũi vaccine phòng HPV, vậy có cần xét nghiệm phát hiện HPV và tầm soát ung thư nữa không? (Ánh Dương, 32 tuổi, Cần Thơ)

Trả lời:

Tiêm đủ vaccine HPV giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh do HPV, nhưng không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua tầm soát bệnh ung thư do HPV gây ra. Lý do, vaccine chỉ phòng ngừa những type virus có trong vaccine, không bao phủ toàn bộ các type HPV nguy cơ cao có khả năng gây ung thư. Chẳng hạn, vaccine 4 type phòng HPV 6, 11, 16 và 18, còn vaccine thế hệ mới phòng thêm 5 type 31, 33, 45, 52 và 58. Trong đó, HPV 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58 liên quan đến nhiều trường hợp ung thư; còn HPV 6 và 11 là nguyên nhân chủ yếu gây mụn cóc sinh dục.

Ngoài các type trên, vẫn còn những type HPV khác không nằm trong phạm vi bảo vệ của vaccine. Khả năng bảo vệ chéo đối với các type không có trong vaccine cũng không đủ để thay thế việc tầm soát.

Ngoài ra, vaccine có tác dụng phòng bệnh, không có khả năng điều trị tình trạng nhiễm HPV hoặc tổn thương đã xuất hiện trước thời điểm tiêm. Nếu một người từng nhiễm một type HPV trước khi tiêm, vaccine không loại bỏ virus đó khỏi cơ thể.

Người đã tiêm vaccine HPV vẫn cần xét nghiệm và tầm soát định kỳ. Ảnh: Bình An — Người đã tiêm vaccine HPV vẫn cần xét nghiệm và tầm soát định kỳ. Ảnh: *Bình An*

Hiện có hai phương pháp tầm soát thường được sử dụng. Xét nghiệm HPV tìm sự hiện diện của các type HPV nguy cơ cao; trong khi xét nghiệm Pap lấy tế bào tại cổ tử cung để phát hiện những biến đổi bất thường hoặc tổn thương tiền ung thư. Hai xét nghiệm có thể được thực hiện riêng hoặc kết hợp tùy độ tuổi, nguy cơ và hướng dẫn chuyên môn.

Một số phương pháp tầm soát hiện chỉ ứng dụng với phụ nữ. Như phác đồ tầm soát ung thư cổ tử cung, bao gồm: phụ nữ từ 21 đến dưới 30 tuổi nên làm Pap smear mỗi 3 năm, từ 30 đến 65 tuổi có thể làm xét nghiệm HPV kết hợp Pap smear mỗi 5 năm.

Trong trường hợp có yếu tố nguy cơ như tiền sử bệnh lý, suy giảm miễn dịch hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, lịch tầm soát sẽ được điều chỉnh phù hợp hơn. Nếu xuất hiện chảy máu âm đạo bất thường, chảy máu sau quan hệ, đau vùng chậu hoặc khí hư bất thường, người bệnh nên đi khám sớm thay vì chờ đến kỳ tầm soát tiếp theo.

Bên cạnh duy trì tầm soát, bạn cần hoàn thành đủ phác đồ vaccine. Với vaccine HPV 9 type dành cho nam và nữ từ 9-45 tuổi, người 9-14 tiêm hai mũi, mũi sau cách mũi đầu 6-12 tháng. Người 15-45 tuổi tiêm 3 mũi theo lịch 0-2-6 tháng.

Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.

Việc tiêm phòng vaccine HPV đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, nhưng không thể thay thế hoàn toàn quy trình tầm soát ung thư định kỳ. Hiện nay, các loại vaccine thế hệ mới chỉ bao phủ tối đa 9 type virus phổ biến gồm HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, trong khi vẫn còn nhiều type nguy cơ cao khác nằm ngoài danh mục bảo vệ. Hơn nữa, chế phẩm này mang tính chất dự phòng chứ không có giá trị điều trị các tổn thương hoặc tình trạng nhiễm virus đã tồn tại từ trước thời điểm tiêm. Theo khuyến cáo từ bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, người dân vẫn cần thực hiện xét nghiệm định kỳ bằng phương pháp Pap smear hoặc xét nghiệm HPV. Phụ nữ từ 21 đến dưới 30 tuổi nên làm xét nghiệm Pap smear 3 năm một lần, còn nhóm từ 30 đến 65 tuổi có thể kết hợp cả hai phương pháp với chu kỳ 5 năm một lần. Lịch trình này sẽ được rút ngắn nếu đối tượng có suy giảm miễn dịch, tiền sử bệnh lý hoặc xuất hiện các triệu chứng báo động như đau vùng chậu và chảy máu bất thường. Song song với việc duy trì tầm soát, người trong độ tuổi chỉ định cần hoàn thành đúng và đủ phác đồ tiêm chủng để đạt hiệu quả miễn dịch tối ưu. Đối với vaccine 9 type, người từ 9 đến 14 tuổi chỉ cần tiêm hai mũi cách nhau từ 6 đến 12 tháng, trong khi nhóm từ 15 đến 45 tuổi bắt buộc tiêm đủ ba mũi theo phác đồ 0-2-6 tháng. Sự kết hợp chặt chẽ giữa tiêm chủng toàn diện và tầm soát chủ động là giải pháp khoa học duy nhất để kiểm soát triệt để nguy cơ ung thư do virus HPV gây ra.