Trả lời:
Đau khớp sau vận động có thể liên quan đến tình trạng quá tải cơ học, chấn thương mô mềm hoặc bệnh lý khớp có sẵn. Mức độ đau, thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm giúp nhận diện nguy cơ tổn thương, nhưng không thể chỉ dựa vào cảm giác đau để xác định chính xác nguyên nhân.
Khi chạy bộ, bật nhảy hoặc chơi thể thao, khớp phải chịu lực lặp đi lặp lại. Nếu tăng quãng đường, thời lượng hoặc cường độ tập quá nhanh, trong khi cơ bắp chưa đủ sức thích nghi, tải trọng có thể vượt quá khả năng chịu đựng của các mô. Tình trạng này làm tăng nguy cơ tổn thương gân, dây chằng, sụn và các cấu trúc quanh khớp. Những động tác xoay người, đổi hướng đột ngột hoặc tiếp đất sai tư thế còn có thể gây bong gân, rách dây chằng, tổn thương sụn chêm ở đầu gối.
Với người mới tập hoặc vừa tăng cường độ vận động, cảm giác căng cứng, mỏi cơ có thể xuất hiện sau buổi tập, thường rõ hơn trong 48-72 giờ đầu. Tuy nhiên, đau mỏi cơ thường nằm ở phần thịt cơ, trong khi đau do tổn thương khớp có thể tập trung tại một vị trí, tăng khi gập, duỗi hoặc chịu lực. Hai tình trạng có thể cùng xuất hiện nên cần đánh giá thêm các dấu hiệu đi kèm.
Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đang khám cho bệnh nhân. Ảnh minh họa: Bệnh viện cung cấp
Đau khớp đôi khi không chỉ xuất phát từ chấn thương. Người bị thoái hóa khớp có thể đau tăng khi đi bộ, leo cầu thang hoặc vận động kéo dài. Nếu khớp sưng nóng, đỏ và đau nhiều, đặc biệt kèm sốt hoặc rét run, cần đi khám khẩn cấp để loại trừ viêm khớp nhiễm khuẩn. Cơn đau khớp xuất hiện đột ngột, dữ dội cũng có thể liên quan đến bệnh gout.
Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau dữ dội sau chấn thương, khớp biến dạng, không thể chịu lực hoặc không thể cử động bình thường. Trường hợp đau nhẹ hơn nhưng kéo dài nhiều ngày, tái diễn sau mỗi buổi tập, ngày càng tăng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt cũng nên đi khám thay vì tiếp tục tập và chờ tự khỏi.
Khi bị đau, bạn nên dừng động tác gây đau, giảm tải lên khớp và chườm lạnh qua khăn trong khoảng 15-20 phút mỗi lần nếu có sưng. Không nên cố tập để vượt qua cơn đau vì có thể khiến tổn thương nặng thêm. Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu cảnh báo, bác sĩ sẽ kiểm tra khớp, đánh giá khả năng vận động và chỉ định chụp X-quang hoặc cộng hưởng từ (MRI) khi cần thiết để xác định tổn thương xương, dây chằng hay sụn.
Để giảm nguy cơ đau khớp, bạn nên khởi động trước khi vận động, tăng dần cường độ theo khả năng thích nghi của cơ thể, lựa chọn giày phù hợp và bố trí thời gian nghỉ giữa các buổi tập. Chế độ ăn uống, nghỉ ngơi sau tập luyện cũng cần đảm bảo đủ - đa dạng chất.
Bạn có thể bổ sung thêm các tinh chất thiên nhiên như bộ đôi collagen type II không biến tính, collagen peptide thủy phân, màng vỏ trứng (eggshell membrane), tinh chất nghệ (turmeric root) và chondroitin sulfate... để hỗ trợ giảm đau an toàn, tái tạo sụn khớp, làm chậm thoái hóa, giúp duy trì vận động linh hoạt.
Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến
Trung tâm Thông tin Y khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM