Trả lời:
Vi khuẩn não mô cầu lây qua dịch tiết đường hô hấp khi ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần, với giọt bắn có thể phát tán trong phạm vi 1,8 đến 2 mét. Nguồn lây bệnh não mô cầu duy nhất trong tự nhiên là từ người bệnh hoặc từ người khỏe mạnh mang vi khuẩn ở vùng mũi họng không triệu chứng.
Không gian kín như xe khách, tập trung đông người tăng nguy cơ lây nhiễm não mô cầu. Tuy nhiên, việc này không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh.
Bạn chỉ có nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn khi tiếp xúc gần, kéo dài với người bệnh hoặc người đang mang vi khuẩn ở vùng hầu họng. Nếu bị lây nhiễm não mô cầu, bạn cũng chưa chắc chắn sẽ phát bệnh. Lý do, hệ miễn dịch có thể kiểm soát, ngăn vi khuẩn xâm lấn gây bệnh hoặc chỉ gây biểu hiện viêm mũi nhẹ ở đường hô hấp trên, chỉ có tỷ lệ nhỏ tiến triển thành bệnh viêm màng não mủ, nhiễm trùng huyết khi gặp điều kiện thuận lợi.
Xe khách có không gian khép kín, sử dụng máy lạnh, nhiều người cùng đi và có thể là nguồn lây bệnh do não mô cầu. Ảnh: Diệu Thuần
Để chuyến về quê thuận lợi, tránh lây bệnh do não mô cầu và các bệnh hô hấp khác, bạn nên mang khẩu trang, thường xuyên vệ sinh tay, theo dõi sức khỏe. Khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh như sốt, đau họng, đau đầu, sợ ánh sáng... cần đi khám sớm và báo ngay với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn uống thuốc dự phòng.
Bên cạnh các biện pháp trên, tiêm vaccine là một trong những cách phòng bệnh do não mô cầu chủ động. Hiện vi khuẩn não mô cầu có 5 nhóm huyết thanh gây bệnh thường gặp gồm A, B, C, Y, W, có thể phòng ngừa nhờ các vaccine đang lưu hành tại Việt Nam.
Trong đó, vaccine não mô cầu nhóm B tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến người lớn 50 tuổi, vaccine nhóm BC tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến 45 tuổi. Vaccine não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 có hai loại tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi.
Các vaccine có phạm vi bảo vệ khác nhau, bạn cần tiêm phối hợp các vaccine để có thể bảo vệ đầy đủ cả 5 nhóm huyết thanh não mô cầu. Trường hợp đã tiêm vaccine não mô cầu nhóm BC, bạn vẫn tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung vaccine thế hệ mới nhóm B và A, C, Y, W giúp mở rộng bảo vệ và phòng đầy đủ nhóm huyết thanh gây bệnh.
Vi khuẩn não mô cầu gây hai thể bệnh phổ biến là viêm màng não mủ và nhiễm trùng huyết, hoặc kết hợp cả hai. Não mô cầu có thể gây tử vong trong 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Theo các nghiên cứu, trong cộng đồng, có từ 5-25% người dân có thể mang mầm bệnh não mô cầu ở vùng mũi họng.
BS Phạm Hồng Thuyết
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine tại đây.