Ảnh vệ tinh hé lộ Triều Tiên xây dựng cơ sở làm giàu uranium mới?

Hình ảnh vệ tinh mới đang làm dấy lên nghi vấn Triều Tiên xây dựng thêm một cơ sở làm giàu uranium tại Yongbyon, trung tâm hạt nhân quan trọng của nước này. Thông tin được nêu trong báo cáo của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA, dựa trên nhiều nguồn dữ liệu công khai. Những hình ảnh này cho thấy chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng tiếp tục phát triển trong bối cảnh hoạt động kiểm chứng trực tiếp gần như không còn. Theo IAEA, cơ quan này đã sử dụng ảnh vệ tinh cùng các nguồn tin công khai để theo dõi những diễn biến liên quan chương trình hạt nhân Triều Tiên. Các nguồn dữ liệu bao gồm cả hình ảnh do truyền thông nhà nước Triều Tiên công bố trong những chuyến thăm của lãnh đạo nước này. IAEA không còn thanh sát viên nào hoạt động tại Triều Tiên kể từ năm 2009, khiến việc đánh giá hiện trường phải dựa nhiều hơn vào phương pháp quan sát từ xa. Bằng cách đối chiếu hình ảnh chuyến thăm của Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un hồi tháng 6 với ảnh vệ tinh trong thời gian xây dựng, IAEA nhận diện một tòa nhà hai tầng mới tại Yongbyon. Cơ quan này cho rằng công trình trên là cơ sở làm giàu uranium thứ hai trong khu vực Yongbyon, bên cạnh cơ sở đã được biết đến trước đó. Nhận định này vẫn được trình bày dưới dạng đánh giá từ hình ảnh và dữ liệu quan sát, thay vì kết quả thanh sát trực tiếp tại địa điểm. Những bức ảnh ghi lại chuyến thăm của ông Kim Jong Un còn cho thấy các hệ thống máy ly tâm khí đã được lắp đặt tại cả tầng trên lẫn tầng dưới của tòa nhà chính. Máy ly tâm khí là thiết bị được sử dụng để làm giàu uranium, vì vậy sự xuất hiện của chúng trở thành dấu hiệu đáng chú ý trong đánh giá của IAEA. Theo báo cáo, riêng tòa nhà này có khả năng chứa tới 28 hệ thống máy ly tâm khí, cho thấy quy mô đáng kể của công trình mới. Yongbyon không phải địa điểm duy nhất được IAEA nhắc tới trong báo cáo liên quan hoạt động hạt nhân của Triều Tiên. Cơ quan này cũng chỉ ra những dấu hiệu cho thấy hoạt động đã bắt đầu từ tháng 1 tại một cơ sở làm giàu uranium ở Kangson. Kangson nằm gần thủ đô Bình Nhưỡng, trong một khu nhà phụ được xây dựng vào năm 2024, qua đó mở rộng phạm vi địa điểm bị theo dõi. Các dấu hiệu tại Kangson được xem xét cùng những diễn biến ở Yongbyon, thay vì tách rời khỏi bức tranh chung về chương trình hạt nhân Triều Tiên. Việc một khu nhà phụ mới được xây dựng rồi bắt đầu có hoạt động từ tháng 1 là chi tiết được IAEA đặc biệt ghi nhận. Tuy nhiên, phần thông tin được công bố không nêu thêm số lượng thiết bị, công suất làm giàu hay quy mô vận hành cụ thể tại Kangson. IAEA đánh giá những diễn biến mới trong chương trình hạt nhân Triều Tiên là vấn đề gây quan ngại sâu sắc đối với cộng đồng quốc tế. Dù vậy, Bình Nhưỡng nhiều lần bác bỏ thẩm quyền của IAEA, khiến khoảng cách giữa hoạt động giám sát quốc tế và lập trường Triều Tiên tiếp tục tồn tại. Việc thiếu thanh sát viên trên thực địa cũng làm các hình ảnh vệ tinh cùng nguồn tin công khai trở thành cơ sở quan trọng để theo dõi tình hình. Tại Liên Hợp Quốc ở Vienna, phái đoàn Triều Tiên từng tuyên bố vào tháng 9/2025 rằng vị thế quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân của nước này là không thể đảo ngược. Phái đoàn cũng khẳng định IAEA không có quyền pháp lý can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nằm ngoài Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân, hay NPT. Vì thế, các công trình mới được phát hiện qua ảnh vệ tinh sẽ tiếp tục trở thành tâm điểm theo dõi, trong khi tranh cãi về thẩm quyền giám sát vẫn chưa có dấu hiệu khép lại.