Anthropic tuyên bố Claude phát hiện hệ enzyme mới

CRISPR vốn là hệ miễn dịch tự nhiên giúp vi khuẩn chống lại virus, sau đó được giới nghiên cứu phát triển thành công nghệ chỉnh sửa gene sử dụng rộng rãi, theo TechCrunch. Ngày 23/9, nhóm nghiên cứu Anthropic cho biết Claude đã phát hiện một hệ enzyme mới, có khả năng thực hiện những thao tác tương tự cắt, sao chép và dán ADN. Phát hiện này mở thêm hướng tiếp cận đáng chú ý, khi trí tuệ nhân tạo trực tiếp hỗ trợ việc nhận diện những cấu trúc sinh học trước đó chưa được diễn giải. Claude tìm ra hệ enzyme sau khi phân tích một cơ sở dữ liệu khổng lồ chứa các trình tự ADN, còn các nhà khoa học chủ yếu đặt câu lệnh ban đầu và tiến hành kiểm chứng trong phòng thí nghiệm. Trong hơn 21 giờ, gần 950 tác nhân Claude đã xử lý khoảng 210 triệu token, liên tục tìm kiếm những mô hình bất thường giữa lượng dữ liệu sinh học rất lớn. Một tác nhân cuối cùng nhận thấy mẫu lặp lại khác thường, đánh dấu phát hiện này để các nhà nghiên cứu con người tiếp tục xem xét. Các phân tích chuyên sâu sau đó, kết hợp với thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, cho thấy cấu trúc này là một hệ enzyme chưa từng được diễn giải trước kia. Nó nằm trong thể thực khuẩn, một dạng virus chuyên tấn công vi khuẩn, qua đó tạo thêm manh mối về cách những hệ thống di truyền đặc biệt hình thành. Anthropic đặt tên hệ thống là Phiên mã ngược liên kết với dãy, viết tắt ART, với cấu trúc gồm nhiều thành phần phối hợp. ART kết hợp enzyme phiên mã ngược, một gene đối tác nằm gần đó và dãy dài các đoạn ADN lặp lại được phân bố tương đối đều trong hệ thống. Enzyme phiên mã ngược tự thân không phải phát hiện hoàn toàn mới, bởi các nghiên cứu trước từng xác định enzyme này trong một thể thực khuẩn khổng lồ. Điểm mới nằm ở hệ thống rộng hơn bao quanh enzyme, gồm những dãy trình tự lặp lại không mã hóa cùng một protein bổ sung hiện chưa rõ chức năng. Anthropic hiện vẫn nghiên cứu cách ART hoạt động, đồng thời cho rằng việc chia sẻ sớm các phát hiện như vậy có ý nghĩa quan trọng với cả công ty lẫn cộng đồng khoa học. Theo công ty, kết quả này giúp minh chứng khả năng của Claude trong việc hỗ trợ khám phá, đồng thời cung cấp thêm dữ liệu để giới nghiên cứu hiểu rõ hướng phát triển đang được theo đuổi. Tuy vậy, phát hiện trong dữ liệu mới chỉ là bước đầu, còn ý nghĩa sinh học và khả năng ứng dụng cần được kiểm chứng thêm. Interesting Engineering dẫn lời Feng Zhang, nhà tiên phong trong lĩnh vực chỉnh sửa gene CRISPR và giáo sư tại Viện Công nghệ Massachusetts, đánh giá đây là ví dụ thú vị về đóng góp của tác nhân AI cho khám phá sinh học. Ông đặc biệt chú ý việc xác định những dãy ARN lặp lại liên quan đến enzyme phiên mã ngược, cho rằng cấu trúc này hấp dẫn và cần được nghiên cứu sâu hơn. Nhận xét trên cho thấy giới chuyên môn đang quan tâm không chỉ đến kết quả, mà còn đến phương pháp AI phát hiện dấu hiệu mới trong kho dữ liệu sinh học. ART cũng là kết quả đầu tiên từ phòng thí nghiệm sinh học Anthropic thành lập tại vùng Vịnh San Francisco vào mùa xuân năm nay, nơi công ty dùng AI để hỗ trợ thực hiện các thí nghiệm. Dario Amodei, CEO Anthropic, từng nói một trong những lo ngại lớn nhất của ông là AI có thể bị lợi dụng cho khủng bố sinh học, nhưng ông vẫn tin công nghệ này có thể giúp chữa trị phần lớn bệnh tật trong vòng 5 đến 10 năm. Hai mặt đối lập đó phản ánh kỳ vọng lớn đi kèm yêu cầu kiểm soát chặt chẽ khi AI tiến sâu vào lĩnh vực sinh học. Anthropic không phải đơn vị duy nhất ứng dụng AI trong nghiên cứu sinh học, theo TechCrunch, bởi nhiều nhóm khoa học đã thử kết hợp mô hình ngôn ngữ lớn với các công cụ chỉnh sửa gene. Năm ngoái, các nhà khoa học Đại học Stanford công bố nghiên cứu sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn cùng CRISPR, trong khi chuyên gia tại Đại học California San Francisco dùng AI để thiết kế enzyme từ đầu. Google cũng ra mắt AlphaFold từ năm 2020, đánh dấu một trong những công cụ nghiên cứu sinh học dựa trên AI đầu tiên của công ty.