Bác sĩ ví người tăng huyết áp như 'đang ôm quả bom'

Nguồn ảnh: VnExpress

Hơn 80% người bệnh tăng huyết áp đang điều trị chưa đạt mục tiêu kiểm soát chỉ số, làm tăng nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch.

PGS.TS.BS Trần Hòa, Tổng thư ký Phân hội Xơ vữa Động mạch Việt Nam, Phó trưởng khoa Tim mạch can thiệp Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, tại hội nghị khoa học kỹ thuật do Bệnh viện An Bình tổ chức ngày 17/10, ví "người tăng huyết áp như đang ôm quả bom trong người, không biết khi nào biến cố xảy ra".

Các thống kê ghi nhận khoảng 30% người trưởng thành từ 30 đến 79 tuổi mắc tăng huyết áp. Tuy nhiên, chỉ khoảng 13% người bệnh đang điều trị đạt được huyết áp mục tiêu, tức cứ 10 người điều trị tăng huyết áp tại Việt Nam chỉ có 1-2 người đạt mức an toàn, khiến phần lớn vẫn đối mặt nguy cơ biến chứng.

Theo PGS Hòa, một nguyên nhân là người bệnh ngừng thuốc khi thấy huyết áp ổn định hoặc không còn triệu chứng. Tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, nên huyết áp có thể tăng trở lại mà người bệnh không nhận biết. Ngay cả những người đã uống thuốc nhiều năm vẫn có nguy cơ xảy ra biến cố nếu ngừng điều trị.

Kiểm soát bệnh cần sự phối hợp giữa bác sĩ, người bệnh và gia đình. Người bệnh cần uống thuốc theo chỉ định, tái khám định kỳ để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết.

Nên dùng máy đo huyết áp điện tử ở bắp tay. Ảnh: Quỳnh Trần — Người bệnh được khuyến cáo nên dùng máy đo huyết áp điện tử ở bắp tay. Ảnh: *Quỳnh Trần*

Khuyến cáo điều trị tăng huyết áp năm 2026 của Phân hội Tăng huyết áp - Hội Tim mạch học Việt Nam, nhấn mạnh cần theo dõi huyết áp tại nhà, bên cạnh đo tại phòng khám, nhằm phát hiện tình trạng huyết áp tăng vào ban đêm hoặc rạng sáng. Một số người chỉ số ban ngày bình thường nhưng huyết áp không giảm khi ngủ, làm tăng nguy cơ đột quỵ và biến chứng tim mạch.

Người bệnh nên dùng máy đo huyết áp điện tử ở bắp tay, nghỉ ngơi hơn 10 phút trước khi đo, thực hiện vào buổi sáng và tối, mỗi lần đo hai lượt cách nhau một phút, ghi lại kết quả để báo bác sĩ. Không tự ý ngừng hoặc điều chỉnh thuốc khi thấy huyết áp trở về bình thường.

Bên cạnh dùng thuốc, người bệnh cần giảm muối, ăn nhiều rau quả, vận động thường xuyên, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và bỏ thuốc lá. Người Việt tiêu thụ khoảng 10 g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến cáo dưới 5 g của Tổ chức Y tế Thế giới. Ăn nhiều muối là một trong những yếu tố góp phần làm tăng huyết áp.

Theo bác sĩ Hòa, việc điều trị cần dựa trên mức huyết áp, nguy cơ tim mạch và các bệnh đi kèm như bệnh thận mạn, suy tim hoặc tiền sử đột quỵ. Nhiều trường hợp cần phối hợp thuốc sớm để đạt mục tiêu, thay vì kéo dài phác đồ chưa hiệu quả.

Hiến chương 50/30 của Hội Tim mạch Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50% người bệnh tăng huyết áp được chẩn đoán kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu, hướng tới 70% vào năm 2050. Để đạt mục tiêu này, cần phát hiện sớm, điều trị đúng và giúp người bệnh duy trì theo dõi, tuân thủ điều trị lâu dài.

Lê Phương

Dữ liệu y tế ghi nhận khoảng 30% người trưởng thành từ 30 đến 79 tuổi tại Việt Nam mắc tăng huyết áp, song chỉ khoảng 13% người đang điều trị đạt được chỉ số an toàn. Tại hội nghị khoa học kỹ thuật do Bệnh viện An Bình tổ chức, PGS.TS.BS Trần Hòa cảnh báo thực trạng này khiến đại đa số bệnh nhân luôn đối mặt nguy cơ đột quỵ và biến cố tim mạch khó lường. Nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ kiểm soát bệnh đạt mức thấp bắt nguồn từ thói quen tự ý ngưng thuốc khi thấy cơ thể ổn định. Do tính chất diễn tiến âm thầm, chỉ số huyết áp có thể tăng vọt trở lại bất cứ lúc nào ngay cả với người từng duy trì điều trị nhiều năm. Bên cạnh việc chưa tuân thủ phác đồ, thói quen tiêu thụ khoảng 10 g muối mỗi ngày của người Việt, gần gấp đôi khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới, cũng là yếu tố thúc đẩy huyết áp tăng cao. Khuyến cáo điều trị năm 2026 của Phân hội Tăng huyết áp nhấn mạnh việc người bệnh cần chủ động tự theo dõi chỉ số tại nhà bằng máy đo bắp tay vào buổi sáng và tối. Biện pháp này giúp phát hiện các đợt tăng áp lực máu nguy hiểm vào ban đêm hoặc rạng sáng, từ đó hỗ trợ bác sĩ kịp thời phối hợp thuốc sớm và điều chỉnh phác đồ phù hợp. Nhằm hiện thực hóa Hiến chương 50/30 của Hội Tim mạch Việt Nam với mục tiêu 50% người bệnh kiểm soát đạt đích vào năm 2030 và hướng tới 70% vào năm 2050, sự phối hợp giữa thầy thuốc, người bệnh cùng gia đình đóng vai trò quyết định. Việc phát hiện sớm kết hợp kiên trì dùng thuốc và duy trì lối sống lành mạnh là nền tảng cốt lõi để loại bỏ những mối đe dọa sức khỏe tiềm ẩn.