Giá trị dinh dưỡng của quả dại ở Việt Nam cùng họ với loại nhập khẩu tiền triệu

Nguồn ảnh: VietnamNet

Nhiều người bất ngờ khi biết quả mâm xôi mọc hoang dại ở đồng quê Việt Nam lại cùng họ với loại phúc bồn tử (raspberry) nhập khẩu đắt đỏ trên thị trường.

Với thế hệ 7x và 8x, quả mâm xôi từng là quả dại quen thuộc gắn liền với ký ức tuổi thơ nơi vùng trung du và miền núi. Những chùm quả chín đỏ mọc ven đường hay quanh hàng rào luôn có sức hút đặc biệt với trẻ con.

Không chỉ ăn quả có vị ngọt chua dịu mát, nhiều người còn tước vỏ chồi non có gai để thưởng thức hương vị thơm nhẹ, chát thanh độc đáo.

Loại trái cây mọc dại này cũng mang giá trị dinh dưỡng cao, không kém cạnh so với quả raspberry (phúc bồn tử) đắt đỏ. Trên thị trường, phúc bồn tử nhập khẩu được bán tại siêu thị hay các cửa hàng hoa quả với giá hơn 1 triệu đồng/kg.

Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, loài mâm xôi phổ biến ở Việt Nam có tên khoa học là Rubus alceifolius, thường mọc hoang dại tại các đồi núi hoặc ven rừng.

Trong khi đó, loại phúc bồn tử nhập khẩu đang bán trên thị trường chủ yếu là Rubus idaeus hoặc các giống lai được trồng rộng rãi tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Dù khác loài, cả hai đều thuộc chi mâm xôi nên sở hữu hình dáng quả rất tương đồng. Việc mâm xôi bản địa chứa hàm lượng dưỡng chất cao mở ra góc nhìn mới về giá trị của nguồn cây dại quen thuộc này.

Phuc bon tu 1.jpeg — *Quả mâm xôi nhập khẩu (bên trái) và mọc dại ở Việt Nam (bên phải). Ảnh: N. Huyền*

Không dừng lại ở vai trò một món ăn vặt, cây mâm xôi từ lâu đã được ứng dụng trong y học cổ truyền. Tất cả bộ phận từ lá, rễ đến quả đều mang lại những lợi dụng thiết thực cho sức khỏe.

Nhờ chứa hàm lượng tanin phong phú, phần lá và rễ thường được sử dụng nhằm hỗ trợ điều trị tiêu chảy, lỵ hoặc giảm tình trạng viêm nhẹ. Trong khi đó, quả chín là nguồn bổ sung vitamin và các chất chống oxy hóa tự nhiên vô cùng dồi dào.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng chi mâm xôi sở hữu lượng lớn anthocyanin, flavonoid, vitamin C cùng polyphenol. Riêng loài mâm xôi bản địa Rubus alceifolius cũng được phát hiện có khả năng kháng khuẩn và chống viêm tiềm năng.

Dù những phát hiện mới rất khả quan, Tiến sĩ Phương lưu ý rằng phần lớn bằng chứng hiện nay vẫn dừng lại ở mức nghiên cứu tiền lâm sàng. Mặc dù vậy, sự xuất hiện của các hợp chất chống oxy hóa trong mâm xôi Việt Nam vẫn gợi mở cơ hội lớn để khai thác nguồn dược liệu nội địa thay vì phụ thuộc vào các mặt hàng nhập khẩu.

Khi thu hái ngoài tự nhiên, người dân cần chú ý chọn những khu vực sạch vẻ, tránh xa nơi phun thuốc trừ sâu hay ô nhiễm. Đặc biệt, nếu muốn sử dụng bài thuốc từ rễ hoặc lá, người tiêu dùng không nên tự ý dùng kéo dài mà cần tuân theo hướng dẫn chuyên môn.

Từng gắn liền với ký ức tuổi thơ vùng trung du và miền núi, quả mâm xôi mọc hoang dại tại Việt Nam đang thu hút sự chú ý khi sở hữu giá trị dinh dưỡng không kém cạnh loại phúc bồn tử nhập khẩu có giá hơn 1 triệu đồng/kg. Dù hình thái quả rất tương đồng, hai loại này thực chất thuộc các loài khác nhau trong cùng chi mâm xôi. Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, loài bản địa phổ biến ở nước ta có tên khoa học là Rubus alceifolius, thường mọc ở đồi núi và ven rừng. Trong khi đó, sản phẩm thương mại nhập khẩu trên thị trường chủ yếu là Rubus idaeus hoặc các giống lai có nguồn gốc từ châu Âu và Bắc Mỹ. Về phương diện y học, cây mâm xôi bản địa từ lâu đã được tận dụng toàn bộ từ rễ, lá đến quả chín. Hàm lượng tanin trong lá và rễ hỗ trợ điều trị tiêu chảy hoặc viêm nhẹ, trong khi quả chín cung cấp nguồn anthocyanin, flavonoid, polyphenol và vitamin C dồi dào với tiềm năng kháng khuẩn, chống oxy hóa cao. Tiến sĩ Phương lưu ý các dữ liệu khoa học về Rubus alceifolius hiện chủ yếu dừng ở mức nghiên cứu tiền lâm sàng nhưng vẫn mở ra tiềm năng lớn để phát triển dược liệu nội địa. Người dân khi thu hái tự nhiên cần tránh khu vực ô nhiễm, đồng thời phải tham khảo ý kiến chuyên môn thay vì tự ý dùng kéo dài các bài thuốc từ thân rễ.