Huyết áp là áp lực của dòng máu lên thành động mạch. Khi áp lực này thường xuyên ở mức cao, thành mạch có thể bị tổn thương, trở nên kém đàn hồi và tạo thêm gánh nặng cho các cơ quan. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch, đột quỵ và bệnh thận.
Tim tăng gánh nặng khi bơm máu
Khi huyết áp cao kéo dài, tim phải tạo lực lớn hơn để đẩy máu đi khắp cơ thể. Để thích nghi với áp lực này, cơ tim có thể dày lên, đặc biệt ở tâm thất trái. Tuy nhiên, thành tim dày hơn không đồng nghĩa tim hoạt động hiệu quả hơn mà có thể khiến cơ tim kém thư giãn, khó tiếp nhận máu giữa các nhịp đập.
Theo thời gian, tình trạng này làm tăng nguy cơ suy tim. Huyết áp cao cũng gây tổn thương lớp lót bên trong động mạch, tạo điều kiện cho mảng xơ vữa hình thành và phát triển. Khi động mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn, lượng máu cung cấp cho cơ tim giảm, có thể dẫn đến đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim.
Nguy cơ càng đáng lưu ý ở người đồng thời có các yếu tố như hút thuốc, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hoặc thừa cân. Kiểm soát huyết áp giúp giảm áp lực lên tim và hạn chế nguy cơ biến cố tim mạch.
Huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương tim, não, thận và mắt. Ảnh được tạo bởi AI
Não tăng nguy cơ đột quỵ
Não cần được cung cấp máu liên tục để duy trì hoạt động. Huyết áp cao có thể làm tổn thương thành mạch não, khiến mạch máu dễ bị tắc nghẽn hoặc vỡ. Đây là một trong những cơ chế dẫn đến đột quỵ.
Ở người bị đột quỵ thiếu máu não, cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc mạch, khiến một vùng não không nhận đủ oxy và dưỡng chất. Trong khi đó, đột quỵ xuất huyết xảy ra khi mạch máu bị vỡ, làm máu tràn vào mô não hoặc các khoang quanh não. Cả hai dạng đều có thể gây tổn thương thần kinh, để lại di chứng vận động, ngôn ngữ hoặc nhận thức.
Ngoài nguy cơ đột quỵ, tăng huyết áp kéo dài còn liên quan đến tổn thương mạch máu nhỏ trong não và suy giảm chức năng nhận thức.
Thận suy giảm khả năng lọc chất thải
Thận có hệ thống mạch máu nhỏ giúp lọc máu, loại bỏ chất thải và điều chỉnh lượng nước, muối trong cơ thể. Huyết áp tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu này, khiến chúng dày lên, hẹp lại và giảm khả năng đưa máu đến mô thận.
Khi chức năng lọc suy giảm, chất thải và dịch có thể tích tụ trong cơ thể. Người bệnh có nguy cơ mắc bệnh thận mạn, thậm chí suy thận nếu tổn thương tiến triển nặng. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng nên người bệnh có thể không nhận ra chức năng thận đang suy giảm.
Mắt tổn thương mạch máu võng mạc
Võng mạc là lớp mô nhạy sáng ở phía sau mắt, tiếp nhận ánh sáng và chuyển tín hiệu đến não. Các mạch máu tại đây có thể bị ảnh hưởng khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài, gây bệnh võng mạc do tăng huyết áp.
Ở giai đoạn đầu, mạch máu võng mạc có thể co hẹp hoặc thay đổi cấu trúc mà người bệnh chưa nhận thấy bất thường về thị lực. Khi tổn thương tiến triển, thành mạch có thể rò rỉ, gây xuất huyết hoặc phù võng mạc. Tăng huyết áp nghiêm trọng còn có thể gây phù gai thị, dấu hiệu cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Người bệnh có thể nhìn mờ hoặc xuất hiện những thay đổi về thị lực, nhưng không phải ai cũng có triệu chứng từ sớm. Khám đáy mắt giúp bác sĩ đánh giá tình trạng võng mạc và phát hiện một số dấu hiệu tổn thương mạch máu liên quan đến tăng huyết áp.
Bảo Bảo (Tổng hợp)