Đây là một nghịch lý trên thị trường tài chính: khi nỗi sợ hãi bao trùm Phố Wall, vàng - tài sản vốn được xem là nơi trú ẩn an toàn - cũng có thể bị bán tháo.
Không phải vì nhà đầu tư hết tin vào vàng, mà vì họ cần tiền mặt để đáp ứng các yêu cầu ký quỹ (margin call) bổ sung sau cú rớt giá của cổ phiếu công nghệ và AI.
Tháng 10 tồi tệ nhất kể từ năm 2008
Thứ Sáu ngày 30/10, giá vàng giao ngay lao dốc 3,5% xuống 3.880,97 USD/ounce, mức thấp nhất kể từ tháng 10/2025. Bạc thậm chí còn tệ hơn: giảm 6,5% xuống 49 USD/ounce, lần đầu tiên rơi dưới ngưỡng 50 USD trong 11 tháng.
Tính chung tháng 10, giá vàng mất khoảng 6%, ghi nhận tháng 10 tồi tệ nhất kể từ năm 2008.
Ngày 15/9/2008, Lehman Brothers, ngân hàng đầu tư có lịch sử 158 năm nộp đơn xin phá sản, châm ngòi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong giai đoạn đầu của cú sốc, vàng không hề tăng giá mà còn giảm mạnh cùng chứng khoán, khi các quỹ buộc phải bán vàng để lấy tiền mặt bù lỗ.
Nhưng con số đáng quan ngại hơn nằm ở bức tranh dài hạn: từ đỉnh lịch sử 5.595 USD/ounce thiết lập hồi tháng 1/2026, vàng đã mất khoảng 30% giá trị chỉ trong 9 tháng.
Với một tài sản vốn được xem là ổn định, mức giảm này đủ để xóa sổ toàn bộ thành quả của một năm tăng nóng.
Cú domino từ Phố Wall: Cổ phiếu công nghệ lao dốc, vàng bị vạ lây
Ngòi nổ bán tháo không trực tiếp đến từ vàng, mà đến từ cổ phiếu công nghệ và AI. Tuần cuối tháng 10, thị trường chứng kiến một đợt bán tháo diện rộng trong lĩnh vực công nghệ sau khi kết quả kinh doanh gây thất vọng.
Intel lao dốc gần 30% sau dự báo yếu kém; Amazon giảm 2% sau khi công bố chi phí đầu tư tăng vọt; chỉ số Nasdaq 100 mất hơn 1.200 tỷ USD vốn hóa trong tháng 10. Giới đầu tư bắt đầu hoài nghi về khả năng sinh lời của hàng trăm tỷ USD đã đổ vào AI.
Khi cổ phiếu lao dốc, các quỹ đầu tư sử dụng đòn bẩy đối mặt với các yêu cầu ký quỹ bổ sung. Trong khi đó, vàng là tài sản có tính thanh khoản cao, dễ chuyển đổi thành tiền mặt, nên cũng có thể bị bán ra khi nhà đầu tư cần bổ sung ký quỹ hoặc bù đắp thua lỗ ở các thị trường khác.
“Bầu trời đang sụp đổ”, Tai Wong - cựu Giám đốc giao dịch phái sinh kim loại tại Ngân hàng Montreal (BMO), với hơn 20 năm kinh nghiệm trên thị trường kim loại, nhận định.
“Kim loại không thể thoát khỏi lực hấp dẫn của một đợt điều chỉnh chứng khoán tồi tệ. Lợi nhuận doanh nghiệp là nền tảng của đợt tăng giá AI và giờ nền tảng đó đang nứt vỡ”.
Theo phân tích của Commerzbank, đà giảm mạnh của cổ phiếu công nghệ hôm thứ Sáu có thể đã kích hoạt hoạt động bán tháo cưỡng bức tài sản trú ẩn an toàn như vàng để đáp ứng các lệnh gọi ký quỹ.
HSBC Asset Management cũng khẳng định động lực chính của đợt bán tháo không phải là sự biến mất của nhu cầu trú ẩn, mà là căng thẳng thanh khoản trên thị trường.
Khi ‘hầm trú ẩn’ trở thành ‘máy rút tiền’
James Steel, nhà phân tích kim loại quý trưởng của HSBC, đưa ra nhận định: “Vàng là một hợp đồng bảo hiểm và hợp đồng bảo hiểm đó đang bị đem đi cầm cố”.
Ông giải thích, khi giá dầu tăng, lo ngại lạm phát quay lại, lợi suất trái phiếu và đồng USD cùng leo thang, chứng khoán giảm, nhu cầu tiền mặt của thị trường gia tăng. Khi đó, vàng bị bán ra vì tính thanh khoản cao.
Đây không phải lần đầu tiên kịch bản này xảy ra. Năm 2008, sau khi Lehman Brothers sụp đổ, vàng cũng giảm mạnh trong giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng, trước khi bật tăng trở lại khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) triển khai các biện pháp hỗ trợ thanh khoản.
Năm 2020, khi Covid-19 làm chao đảo thị trường, vàng cũng bị bán tháo trong vài tuần đầu để thu tiền mặt. Mô hình lặp lại: trong khoảnh khắc hoảng loạn tột độ, tiền mặt là vua và ngay cả vàng cũng phải xếp hàng.
Ngoài cú sốc thanh khoản từ chứng khoán, vàng còn đối mặt với một lực kéo dài hạn hơn: lãi suất.
Vàng không sinh lãi. Chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng chính là khoản thu nhập mà nhà đầu tư từ bỏ. Khi lãi suất thực (đã điều chỉnh lạm phát) tăng, chi phí đó càng lớn và vàng càng kém hấp dẫn.
Theo dữ liệu của Fed, lợi suất thực kỳ hạn 10 năm của Mỹ đã tăng từ khoảng 1,8% hồi tháng 2 lên gần 2,8% vào ngày 19-20/10, sau đó giảm về 2,6% vào ngày 30/10 - mức cao nhất trong 20 năm đối với một tài sản không sinh lời.
Fed đã giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 28/10, nhưng biên bản cho thấy 2 thành viên đã bỏ phiếu ủng hộ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Thị trường đang định giá 86% khả năng Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12, sau cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ.
“Triển vọng lạm phát vẫn ở mức cao”, Fed tuyên bố sau cuộc họp ngày 28/10 và cho biết lạm phát tháng 9 vẫn cao hơn 3,7% so với cùng kỳ năm trước.
Phân tích kỹ thuật: Cấu trúc ‘đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước’
Trên đồ thị kỹ thuật, vàng xuất hiện tín hiệu suy yếu, với cấu trúc đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước (lower high).
Sau cú chạm đỉnh hồi tháng 1, mỗi nhịp hồi phục tiếp theo đều yếu hơn nhịp trước đó. Đến cuối tháng 10, giá đã xuyên thủng vùng hỗ trợ 3.975-3.985 USD, xác nhận xu hướng giảm.
Standard Chartered đưa ra ngưỡng cảnh báo cụ thể: vàng phải giữ được 3.886 USD/ounce. Nếu để mất ngưỡng này, thị trường có thể đối mặt với một đợt điều chỉnh sâu hơn nữa.
Tuy nhiên, không phải tất cả đều bi quan. Standard Chartered vẫn dự báo vàng đạt trung bình 4.650 USD/ounce trong quý IV/2026 và 4.850 USD/ounce vào quý I/2027, với điều kiện thị trường tìm được đáy.
Khảo sát 30 nhà phân tích và giao dịch viên trên thị trường của hãng Reuters cũng đưa ra mức dự báo trung vị 4.495 USD/ounce cho năm 2026 và 4.650 USD/ounce cho năm 2027.